Öksürük, bronþlarda birikmiþ olan ifrazatlarýn ya da solunum yollarýna kaçan yabancý cisimlerin aþaðýdan yukarýya yani aðýza doðru atýlmasýna yardýmcý olan ve refleks yoluyla oluþan, patlayýcý tarzda çok kuvvetli soluk verme hareketidir. Öksürüðe neden olan uyarýlar gýrtlak da dahil olmak üzere solunum yollarý, kulak, farenks ve mideden kaynaklanmaktadýr. Genellikle hava yollarýna kaçan büyük ya da toz gibi çok küçük partiküller, havayolu mukozasýnýn kimyasal madde ve tahriþ edici gazlar ile temasý, birikmiþ ifrazatlar, havayolunda (tümör gibi) kitlesel lezyonlarýn varlýðý, enfeksiyonlarda oluþan enflamasyon gibi olaylar, öksürük uyarýlarýnýn bronþ mukozasýndan çýkmasýna neden olmaktadýr.

Öksürüðe neden olan farklý akciðer ve akciðer dýþý hastalýklar, öksürüðün karakterinde de farklýlýklar yaratmaktadýr. Örneðin üst solunum yolu enfeksiyonlarýnda genellikle kuru öksürük varken; bronþektazi, akciðer absesi gibi hastalýklarda öksürükle birlikte bol iltihaplý balgam çýkarma yakýnmalarý da mevcuttur. Astým ataðýnda öksürükle birlikte zor ve az miktarda koyu yapýþkan balgam çýkarma, nefes darlýðý, hýþýltýlý solunum gibi belirtiler genellikle vardýr. Öksürükle aðýzdan kan gelmesi genellikle bronþektazi, akciðer kanseri, akciðer absesi, akciðer tüberkülozu, akciðer hidatik kisti, kalp yetersizliði gibi hastalýklarda görülür. Yine akciðer absesi ve bazý bronþektazi olgularýnda, Oksijensiz ortamda üreyen bazý bakterilerin yapmýþ olduðu enfeksiyon sonucu solukta oluþan çürük kokusu, daha hastanýn odasýna girer girmez fark edilebilir. Ýþte öksürüðün karakteri olarak tanýmlayabileceðimiz bu özellikler hekime ayýrýcý taný açýsýndan yol göstericidir.

Kronik öksürük ve kronik öksürüðe neden olan hastalýklar

Kronik öksürük 3 haftadan uzun süren öksürük olarak tanýmlanmaktadýr. Çok sayýda insanýn polikliniklere baþvurmasýna neden olan bu semptom, hastalarýn uyku düzenlerini ve yaþam kalitelerini bozmaktadýr. Kronik öksürüðün nedenleri incelendiðinde birden fazla sistemin hastalýklarýnýn bu tabloya yol açtýðý görülür.

+ Sinüzit,

+ Alerjik nezle ve geniz akýntýsý,

+ Astým,

+ Reflü hastalýðý,

+ Kronik bronþit,

+ Bronþektazi,

+ Akciðer kanseri,

+ Bazý ilaçlarýn kullanýlmasý,

+ Tüberküloz,

+ Sarkoidoz,

+ Ýnterstisyel akciðer hastalýklarý,

gibi birçok hastalýk, kronik öksürüðe neden olmaktadýr. Asýl sorun ise kronik öksürüðü olan hastanýn muayenesi, akciðer grafisi ve solunum fonksiyon testlerinde bir anormallik olmamasýna raðmen tanýya ulaþmak ve etkili bir tedavi uygulayabilmektir.

Yapýlan çalýþmalarda bu tür hastalarda en sýk öksürük sebebi olarak saptanan hastalýklar, astým, alerjik nezle ile geniz akýntýsý ve reflü hastalýðýdýr.

Kronik öksürüðü olan hastaya tanýsal yaklaþým

Kronik öksürük olgularýnda fizik muayenede hýþýltýlý solunum, geniz akýntýsý, zaman zaman mideden aðýza acý sývý gelmesi gibi belirtilerin olup olmadýðý mutlaka sorgulanmalýdýr. Hastadan istenen ilk tanýsal tetkik akciðer grafisidir. Akciðer grafisinde öksürüðü açýklayacak kanser, tüberküloz, bronþektazi gibi hastalýklara ait bulgu varsa bundan sonra bu hastalýklara ait özel tetkikler istenerek sonuca ulaþýlabilir. Akciðer grafisinde anormallik saptanmayan olgularda, solunum fonksiyon testleri, alerji testleri, bilgisayarlý tomografi ve gerekirse endoskopik yöntemler olan bronkoskopi ve gastroskopi yapýlabilir. Akciðere ait belirgin bir hastalýðýn olmadýðý kronik öksürük olgularýnda Göðüs hastalýklarý uzmaný, KBB uzmaný ve Gastroenteroloji uzmanýnýn iþbirliðine ihtiyaç vardýr.