Hayýr. Göz tansiyonunun yükselmiþ olmasý göz içinde üretilen göz sývýsýnýn kan damarlarýna geçmeyip gözün içinde birikmesi halidir. Glokom ise bir göz siniri hastalýðýdýr. Göz tansiyonunun yüksek olmasý glokom olma olasýlýðýný yükseltir ama nedeni deðildir. Yani her göz tansiyonu yüksekliðini tedavi etmemiz gerekmez, sadece glokomlu hastalar tedavi edilir.

Glokomun bir göz siniri hastalýðý olduðunu söylemiþtik. Çevreden göze giren ýþýk, görme hücreleri tarafýndan algýlanýr. Bu hücrelere baðlý sinir uzantýlarý gözden çýkarken birbirleri ile birleþerek göz sinirini oluþturur ve ýþýk duyusunu beynimizin arka yüzünde bulunan görme merkezine iletir. Yani biz aslýnda beynimiz ile görür cisimlerin ne olduklarýný algýlarýz, göz sadece beynimizin dýþa açýlan penceresidir. Glokomlu kiþilerde hastalýðýn baþlangýcýndan itibaren küçük sinir liflerinde hasar oluþur, tedavi yapýlamazsa da önce küçük lifler ardýndan da tüm göz siniri ölür. 

Göz siniri ve bunun liflerini elektrik kablosuna benzetebiliriz. Hepiniz bilirsiniz, elektrik kablosunu kesecek olursanýz içinden birçok sayýda küçük ve ince teller çýkar, sinir lifleri bu tellere benzer. 

Baþlangýçta kenardaki sinir lifleri bozulacaðý için önce görme alaný ve renk görmemizde bozukluklar meydana gelir, bu dönemde görmemizde ciddi bir kayýp olmaz ve dikkatli bakmazsak hiçbir sorun saptayamayabiliriz. Hastalýðýn ilerlemesi ile merkezdeki lifler de bozulur ve artýk görmemizde de azalmalar meydana gelir.

Hayýr. Bu yüzden erken taný konulmasý ve tedavisi zorunludur. Yapacaðýmýz tüm tedaviler sizin o gününüzü tüm bir yaþam boyu sürdürmenize yöneliktir.

Her yaþ grubunda karþýlaþabiliriz. Yeni doðmuþ bebekten ileri yaþlardaki kiþilere kadar glokom olabilir. Ancak az önce belirttiðimiz gibi glokom tiplerinin görülme sýklýklarý yaþ ile ilgilidir. 40-89 yaþ arasýnda %1.2, 40’lý yaþlarda %0.2, 80’li yaþlarda ise %4.3 oranýnda görülür. Dünyada 70 milyon glokomlu vardýr, bunlarýn sadece yarýsý hasta olduklarýný bilmektedirler.

Evet. Glokom kalýtýmsal olabilir. Ailesinde glokom olanlarýn belirli aralýklar ile muayene olmasýný tavsiye ederim. Bunu ile birlikte ailede bilinen hiçbir yakýnýnda glokom saptanmamýþ kiþilerde de glokom geliþebileceðini unutmamamýz lazým.

1. Göz basýncý yüksek kiþiler

2. 45 yaþýnýn üzerinde olanlar

3. Ailesinde glokomlu yakýnlarý bulunanlar

4. Þeker hastalarý

5. Yüksek numara gözlük takanlar (aþýrý miyop ve hipermetroplar)

6. Gözüne darbe alanlar

7. Uzun süre kortizon kullananlar

8. Vücut tansiyonu yüksek olanlar

9. Vücut tansiyonu aþýrý düþük olanlar, 

10. Gece hipertansiyon ilacý kullananlar

11. Gözlerinde saydam kýsýmlarý (kornea) ince olanlar

12. Mesleklerinde üflemecilik yapanlar (camcýlar, baloncular, nefesli çalgý çalanlar)

13. Kravatýný çok sýký baðlayanlar

Hiçbir þikayetiniz olmayabilir. Ani kapalý açýlý glokom gibi tiplerde þiddetli aðrý görülebilir ancak diðer tipler genellikle rastlantý sonucu bir göz doktoru tarafýndan saptanýr.

Bu soruya kesin cevap vermek güç. Az önce söylediðim gibi glokom genelde þikayet yaratmaz. Baþ aðrýsý migren gibi hastalýklara baðlý olabilir. Ancak migren sanýlýp tedavi gören ama aslýnda glokom olan veya migren ile birlikte glokom hastalýðýnýn da geliþtiði hastalarýn olduðunu belirtmek isterim.

Aslýnda iki hastalýk birbirinden baðýmsýzdýr. Yani vücut tansiyonu olan kiþinin ayný zamanda glokomlu olmasý beklenmez. Ancak özellikle ileri yaþlarda görülen glokomlarda iki hastalýðý birlikte görebiliyoruz. 

Bir glokom çeþidi olan “Normal Basýnçlý Glokomda” vücut tansiyonu genelde normalden düþüktür, yani tansiyon düþüklüðü de deðerlendirilmesi gereken bir durumdur. 

Glokom tedavinizi belirlerken sizin vücut tansiyonu için kullandýðýnýz ilaçlarý bilmemiz gerekir. Çünkü kullanýlan bazý ilaçlar, vücut tansiyonu için alýnan ilaçlar ile olumsuz etkileþebilmektedir veya glokom ilaçlarýnýz vücut tansiyonunuzu yükseltebilmektedir.

Son dönemlerine kadar bozmaz. Glokomun bir göz siniri hastalýðý olduðunu söylemiþtik. Bozulan sinir liflerine baðlý görme alanýnda kayýplar meydana gelir. Görme alanýnda kastým, bir yere bakarken onun etrafýnda görebildiðiniz alaný kastediyorum. Kenarlardan baþlayarak merkeze doðru ilerleyen bir daralma oluþur. Bunu anahtar deliðinden kapýnýn arkasýna bakmaya benzetebiliriz. Önceleri anahtar deliðinin açýklýðý oldukça geniþtir ve tüm odayý görebilirsiniz, zamanla delik küçülür ve sadece deliðin karþýsýndaki cisimler görülür etrafý görülmez olur. Hastalýðýn baþlangýç döneminde görme alanýndaki bu daralmayý fark etmeniz oldukça zor olabilir. 

Evet. Araba kullanýrken, merdivenden inerken tehlikeli olabilir. Sokakta yürürken karþý kaldýrýmda size selam veren birini o yöne bakmýyorsanýz göremeyebilirsiniz.

Glokomun bazý tiplerinde etkili olabilir. Yemeklerden alýnmasýný kýsýtlayacaðýmýz bir çeþit yoktur. Ýstediðinizi yiyebilirsiniz. Glokom için faydalý besinler vitamin ve mineralli yiyeceklerdir. E ve C vitaminli yiyecekler ile, Magnezyumlu (örneðin çukulata) gýdalar glokomun bazý tiplerinde yararlý olabilir. 

Aþýrý egzersiz “Pigmenter Glokom” gibi bazý glokom tiplerinde göz basýncýný artýrdýðý için zararlý olabilir. Aþýrý spor yapmayý düþünüyorsanýz, doktorunuza hangi tip glokom olduðunuzu ve zararlý olup olmadýðýný sorunuz. 

Sigara hem göz basýncýný artýrýr, hem de göze gelen kan miktarýný düþürerek göz sinirinin daha hýzlý etkilenmesine neden olacaðý için içilmemelidir.

Herkes için normal diyebileceðimiz bir sayý maalesef yoktur. Normal veya yüksek kavramlarý kiþiye göre deðiþmektedir. Göz doktorunuz yapacaðý muayene ile sizin normalinizin kaç olduðunu hesaplar ve eðer gerekiyorsa tedavisini buna göre belirler. Örneðin bazý hastalar için 16 mmHg basýnç yüksek kabul edilip ameliyat kararý verilebilirken, yine bazý saðlýklý kiþilerde 24 mmHg basýnç normal kabul edilip ilaç baþlanýlmaz. Bu sayýlar, sizin göz siniri, retina ve kan damarlarýnýzýn durumu ve yaþýnýza göre deðerlendirilir. 

Hayýr. Önceki bölümlerde belirttiðim gibi göz basýncý yüksekliði glokomun nedeni deðildir. Sadece bir risk faktörü ve etmenlerden birisidir. Göz doktorunuz glokom olup olmadýðýnýzý anlamak için; göz tansiyonunuzu ölçmeli, rutin göz muayeneniz yapmalý, kornea kalýnlýðýnýzý ölçmeli, görme alaný, göz siniri ve retina damarlarýný incelemesini yapmalýdýr. Bu muayenelerden sonra glokomunuzun tipini belirlemek için ilave muayene teknikleri de kullanýlmalýdýr. 

Tonometri denen bir alet ile ölçülür. Göze deðen ve deðmeyen, farklý tipleri mevcuttur. Göze deðerek ölçüm yapan modelleri daha hassastýr. Kornea kalýnlýðý ile göz tansiyonu deðerleri arasýnda bir iliþki vardýr. Ýnce kornealar basýncýn yalancý düþük ölçülmesine neden olur. Bu problemi ortadan kaldýrmak için ya kornea kalýnlýðýný ekarte eden tonometriler kullanýlmalý veya kornea kalýnlýðý ölçülüp bulduðumuz basýnç deðeri bazý matematiksel formüller ile doðrulanmalýdýr.

Göz tansiyonu ölçülmeden önce uyuþturucu bir damla göze damlatýlýr, ayrýca gerek görüldüðünde sarý bir boya ile gözünüz boyanýr. Tansiyon ölçme iþlemi aðrýsýz bir iþlemdir, bundan korkmamalýsýnýz. Gözünüzü sýkarsanýz tansiyon yalancý yüksek çýkabilir.

Göz siniri muayenesi, glokomun hem tanýsýnda, hem de hastalýðýn ilerleyip ilerlemediðinin kontrolünde çok deðerli bilgiler verir. Birçok yöntem vardýr. Rutin göz muayenenizin yapýldýðý biomikroskop adý verilen alet yardýmý ile lup ile bakarak yapýlabileceði gibi geliþmiþ tomografi cihazlarý ile de yapýlabilmektedir. Geliþmiþ aletler ile yapýlan muayenelerin avantajý, ardýl muayenelerde sonuçlarýn birbirleri ile kýyaslanmasýna olanak vermesidir. Tomografi aleti bu açýdan yararlýdýr. Son iki muayene ve son muayene ile hastalýðýn tanýsý konulduðu zaman arasýndaki bütün geliþmeleri bildirebilir. Göz tansiyonu muayene sýrasýnda normal deðerlerinde çýkan hastalarýn glokomunda tomografik olarak bir kötüleþme saptanýyorsa, ya tedavinin yetersiz geldiðini, basýncýn daha da düþürülmesi gereðini ortaya koyar, veya hastanýn ilaçlarýný düzenli kullanmadýðýný, çoðu günler yeterli sayýda ve zamanýnda ilaç alýnmadýðýný gösterir.

Görme alaný baktýðýnýz yerin çevresinde görmeniz gereken alandýr. Glokomda bu alanýn daraldýðýný söylemiþtik. Görme alaný sonucu hem glokomun tanýsýný koymamýzda, hem de tedavinin yeterli olup olmadýðýný anlamamýzda bize yardýmcý olmaktadýr. Çok yararlý bir alet olmasýna karþýn, bu muayene çeþidinde sizin ile iyi bir takým arkadaþý olmamýz gerekmektedir. Çünkü test sýrasýnda size devamlý bakmanýz gereken bir nokta gösterilmekte, bu noktanýn çevresinde yanan ýþýklarý görüp görmediðiniz sorulmaktadýr. Gördüðünüzü ifade etmek için elinizdeki düðmeye basacaksýnýz. Düðmeye hatalý basarsanýz veya gözünüzü sýk sýk oynatýrsanýz, testin sonucu hatalý çýkar. Testi hatalý yapýp yapmadýðýnýzý alet bize basýlý olarak verdiði dokümanda bildirmektedir. Hatalý testleri dikkate almamaktayýz.

Evet. Her tipin de ayrý tedavisi vardýr. Açýk açýlý, kapalý açýlý, eksfoliatif, damar hastalýklarýna baðlý gibi çok sayýda tipi vardýr. Hangi tip glokom olduðunun bilinmesi glokomun tanýsý kadar önemlidir. Bir tipte uygulanan tedavi diðer tipte zararlý bile olabilir.

En sýk karþýlaþtýðýmýz tiptir. Sinsi ilerler ve hastalýðýn baþlangýcýnda hiçbir þikayetiniz olmaz. Bu terim, göz içinden kan damarlarýna sývý atýlýmý için gerekli küçük kanallarýn týkalý olduðu anlamýnda kullanýlýr. Tedavisinde ilaç, laser veya ameliyat uygulanabilir.

Göz içinde gözün renkli kýsmý (iris) ile gözün saydam kýsmýnýn (kornea) birbiri ile temas ettiðini, göz sývýsýnýn gözü terk etmek için küçük göz kanallarýna ulaþamadýðýný tanýmlar. Bazen þiddetli bir baþlangýç yapabilir ve aniden göz basýncý 40-50 mmHg gibi yüksek deðerlere ulaþabilir. Bu sýrada göz çevresinde aðrý vardýr. Tedavisinde laser veya ameliyat seçenekleri daha ön plandadýr ve erken yapýlýr. 

Bu tip glokoma sahip olan hastalarýmýn vücut için kullanacaklarý ilaçlarda göz doktoruna danýþmalarýný öneririm. Çünkü bazý ilaçlar ani basýnç artýþlarýna neden olabilir.

Glokomlu hastalarda göz basýncý genellikle 20 mmHg ve üzerinde olmaktadýr. Glokomun bu tipinde ise göz basýncý, kornea kalýnlýðý deðiþkenlikleri ekarte edildiði halde 20 mmHg’nýn altýndadýr. Tedavisi en zor tiptir. Görme alaný bozukluðu diðer tiplerden farklý olarak merkezden baþlar (deðerlerinde kenarlardan baþlayan görme alaný kaybý vardýr).

Vücudun kan ve damar hastalýklarý ile yakýn iliþkilidir. Tedavide bu açýdan da destek olmak gerekir. 

Gözün renkli kýsmý, iris’in pigment parçacýklarýnýn dökülerek, küçük göz kanallarýný týkamasý ile oluþur. Diðer tiplere göre daha genç yaþta görülür. Bu tip glokomu olan hastalarýmýn aþýrý egzersizden kaçýnmasýný salýk veririm. Laser tedavide iyi bir seçenektir. Genellikler sorunsuz, tedaviye iyi cevap veren bir seyir izler.

Neovasküler glokom Retina damarlarýnýn týkanmasý veya þeker hastalýðý gibi göz arkasýnda kanamalarýn görüldüðü hastalýklarda sonra geliþir. Bu hastalarýn öncelikle retinalarýnýn laser ile tedavi edilmesi gereklidir, buna raðmen göz basýncý düþmüyorsa glokom ameliyatý önerilir. Ýlaç tedavilerinden yarar görülmez. Ameliyatýnda göz içi ile dýþý arasýnda sývý akýþýný saðlamak için göz içine bir tüp yerleþtirilir. Ameliyatýn baþarýsý daha sonra yapýlacak retina laserinin baþarýlý olmasýna baðlýdýr.

Eksfoliatif glokom, glokom tipleri içinde en hýzlý ilerleyen glokom çeþididir. Bir gözdeki ilerleme diðer göze göre genellikle daha hýzlý olur. Ýlaçlara iyi yanýt vermez ve erken laser veya ameliyat yapýlmasý gerekir. Bu hastalarýn katarakt ameliyatlarý da zor olmaktadýr. Bu yüzden lenslerinin çok sertleþmeden ameliyat edilmesi olasý komplikasyonlarý azaltmak açýsýndan tavsiye edilmektedir.

Doðumdan itibaren geliþmiþ glokomlara “Konjenital Glokom” diyoruz. Tek veya iki gözü birden tutabilir. Gözler genellikle büyüktür, kornea saydamlýðýný kaybetmiþtir. 

Gözünde sulanma, ýþýktan rahatsýz olan ve büyüklük fark edilen çocuklardan þüphelenilmelidir. Bu bebekler sýklýkla gözlerini ovuþtururlar.

Hafif glokomlu bebeklerde ilaç tedavisi denenebilir fakat tedavi genellikle ameliyat gerektirir.

Göz basýncý 22mmHg üzerinde olduðu halde glokom olmayanlara oküler hipertansif kiþiler denir. Bu bir hastalýk deðildir. Ancak göz basýncý diðer insanlara göre yüksek olduðu için glokom olma riski fazladýr. Yaþa, vücut hastalýklarýna, göz damarlarý ve sinirinin durumuna veya ailede glokomlu kiþinin olup olmamasýna baðlý glokom olma riskini azaltmak için, bu kiþilere bazen ilaç baþlanabilir.

Tedaviden kastýmýz bir ilacýn belirli bir süre kullanýmý, laser tatbiki veya ameliyattan sonra hastalýðýn tamamen geçmesi ise maalesef glokomun tedavisi yoktur.

Peki bizim uyguladýðýmýz tedaviler ne iþe yaramaktadýr? Hastalýðýnýzý durdurmaya, daha fazla kötüleþme olmasýný engellemeye yönelik bir tedavi uyguluyoruz. Gerçekten glokom iseniz hayat boyu takip ve tedavi gerekir.

Önce þunu söyleyelim herkes için geçerli bir tedavi modeli yoktur. Yani önce ilaç tedavisi, sonra laser tedavisi, bu da yetersiz kalýrsa ameliyat gerekir diye belirli bir sýralama yapamýyoruz. 

Glokomunuzun tipi, tansiyonunuzun yükseklik derecesi, göz siniri ve retinanýzýn durumu, yaþýnýz, yaptýðýnýz iþ, diðer hastalýklarýnýzýn olup olmadýðý, evde yalnýz yaþayýp yaþamadýðýnýz gibi birçok deðiþken tedavi planýný etkiler.

Baþlangýç glokomu olan hafif hasarlý bir hastaya sadece bir ilaç baþlanabileceði gibi ileri hasarlý gözlerde önce ameliyat da yapýlabilmektedir.

Glokom tipleri de tedavinin belirlenmesinde çok etkilidir. Bazý tiplerinde laser ilk tedavi metoduyken bazý tiplerde laser hiçbir iþe yaramayabilir.

Burada genellikle göz damlalarýný kullanmaktayýz. Seçeceðimiz damla göz basýncýnýzý düþürücü etkisinin yüksek olduðuna inandýðýmýz damladýr. Genellikle bir damla çeþidi ile baþlanýr. Ýlacýn etkili olup olmadýðýný anlamak için 2 veya 3 hafta sonra ilacý kullanarak geleceðiniz bir gün tespit edilir ve göz tansiyonunuz bu kontrolde tekrar ölçülür. Hedeflenen basýnca ulaþýldýysa ilacýnýz devam eder, ulaþýlmadýysa baþka bir ilaç veya ikinci ilave ilaç baþlanýr. 

Ýlaçlarýn seçilmesinde önemli konulardan biri de sizin diðer hastalýklarýnýza ve/veya kullandýðýnýz diðer ilaçlar üzerine olumsuz bir etkilerinin olmamasýna dikkat edilmesidir. Bu yüzden göz doktorunuza diðer hastalýklarýnýzý ve kullandýðýnýz diðer ilaçlarý mutlaka söylemelisiniz.

Doktorunuzun söylediði saatte damlatmalýsýnýz. Örneðin sabah damlatýlmasý gereken bazý ilaçlarýn akþam damlatýldýklarýnda etkinlikleri düþmektedir. Damlayý tatbik etmeden “damla damlatma kýlavuzunuzu” okuyunuz.

Her tatbik zamanýnda bir damla damlatýlmalýdýr. Damlanýn göze girdiði batma hissi ile anlaþýlýr. Emin deðilseniz bir damla daha damlatabilirsiniz. Fazla damla damlatmanýn sakýncasý olabilir, sonuçta bu ilaçlarýn göze ve vücuda zararlý etkileri de vardýr. Fazla sayýda damlatmanýz bu yan etkinin oluþma olasýlýðýný artýrýr.

Ýki veya daha fazla ilaç kullanan hastalarýmýz iki damla arasýnda en az 5 dakika beklemelilerdir. Damlayý kullandýktan sonra gözlerin kapatýlýp kapatýlmamasý önemli deðildir.

Aslýnda sýralamanýn bir önemi yoktur, hangisi önce damlatýlýrsa damlatýlsýn fark etmez. Ancak ben hastalarýma bir karýþýklýða yol açmamasý için (çünkü birinci damlayý damlatýp 5 dakika bekledikten sonra bazen hangi damlanýn damlatýldýðý unutuluyor) ilaçlarýn isimlerinin baþ harf sýrasýna göre damlatýlmasýný öneriyorum. Yani A ile baþlayan ilaç önce B ile baþlayan ilaç sonra gibi.

Reçetelerde ilacýn isminin altýnda kaç kez damlatýlacaðý ve zamaný yazar. Örneðin 2x1 ifadesi damlanýn günde iki kez damlatýlacaðýný ifade eder. Bunlardan biri sabah diðeri de akþam damlatýlmalýdýr. Her ilacýn belirli bir etkinlik süresi vardýr. Az önce verdiðimiz örnekteki ilaç 12 saat etki edebiliyor anlamýndadýr. Bu yüzden sabah ve akþam damlalarýný eþit aralýklar ile kullanmak gerekir. Bazen 1x1 ifadesi ile karþýlaþýlýr. Bunun yanýnda sabah veya akþam kelimesinin de olmasý gereklidir. “1x1 sabah” denilmiþse günde bir kez ve sadece sabahlarý damlatýlacak anlamý çýkar.

Bu grup ilaçlar, Glokomun ilaç tedavisinde ilk seçeneklerden biridir. Geceleri bir damla damlatýlýr. Lumigan, Travatan ve Xalatan bu tip ilaçlardandýr. Vücut yan etkileri yok denebilir. Gözde her ilaçta olduðu gibi yanma, batma, sulanma ve kýzarýklýk yapabilir. Ayrýca iris de renk deðiþikliði, kirpiklerde kalýnlaþma ve uzama, göz çevresinde deride koyulaþma olabilir. Özellikle katarakt ameliyatý geçirmiþ hastalarda sarý nokta hastalýðý geliþmesine neden olabilir. Uveit hastalarýnda kullanýlmamalýdýr. 

Uzun zamandýr glokomda birinci ilaç olarak kullanýlmaktadýrlar. Betoptic, Betoptic-S, Carteol LP, Nyolol, Timoptik, Timoptic XE, Timosol, Timabak, Timoftal bu gruptandýr. Gözde her ilaçta olduðu gibi yanma, batma, sulanma ve kýzarýklýk yapabilir.

 

Astma gibi nefes darlýðý hastalarýnda, kalp hastalarýnda, aðýzdan beta bloker alanlarda kullanýlmamasý tavsiye edilir. Güçsüzlük, iþtahsýzlýk, cinsel isteksizlik, kalp atýmýnda düzensizlik, kan basýncýnda deðiþiklik gibi yan etkiler doðurabilir. Günde iki kez sabah akþam veya sadece sabahlarý kullanýlan formlarý vardýr.

Alphagan, Alphagan P, Ýopidine bu gruptandýr. Günde iki kez, sabah akþam kullanýlýr. Gözde her ilaçta olduðu gibi yanma, batma, sulanma ve kýzarýklýk yapabilir.

Aðýz kuruluðu, kaþýntý ve vücut tansiyonunda düzensizlik yapabilir. Antidepresan ve MAO inhibitörü alanlarda kullanýlmamasý uygun olur.

Azopt ve Trusopt bu gruptandýr. Günde iki veya üç kez kullanýlýr. Gözde her ilaçta olduðu gibi yanma, batma, sulanma ve kýzarýklýk yapabilir. Ayrýca aðýzda kötü bir tat býrakýr. Bu ilacýn aðýzdan alýnan tablet formu da vardýr (Diazomid) potasyum kaybý, kan ve böbrek yetmezliði geliþtirebilir.

Cosopt, Xalacom bu gruba örnektir. Bu ilaçlarda aslýnda iki farklý ilaç vardýr birlikte damlatýldýklarý için kullaným kolaylýðý saðlar. Bu ilaçlarý içindeki her iki ilacýn da etkili olduðu doktor tarafýndan ispatlandýktan sonra kullanmak gerekir. Çünkü ilk seçenek olarak verilirse size faydasý olmayacak ilaç veya ilaçlarý da kullanmýþ olabilirsiniz.

Doktorunuz size ilacýnýzý reçete ettiðinde, evde tedavinin eksiksiz yapýldýðýný farzeder ve tedavinizi bu yönde ayarlar. Sadece muayene zamanlarý ilacýný kullanýp diðer dönemlerde ilacýnýn kullanýmýnda tedbirsiz davranan bir grup hastamýz maalesef var. Bu hastalarýmýzýn muayene günü göz basýnçlarý normal çýktýðý halde glokomun ilerleyip ilerlemediðini anlamak için yapýlan testler bozulur. Doktorunuz yanlýþ kararla verebilir. Hiç gereði yokken ameliyat kararý alýnabilir. Bu yüzden evde belirtilen saatte ve sayýda ilacý kullanmanýz çok önemlidir.

Laser tedavisinin birçok tipi vardýr. Glokom haricinde baþka göz hastalýklarýnda da kullanýlýr. Bir ameliyat deðildir. Muayene olurken kullanýlan alete benzer bir alet ile yapýlýr. Laser tedavisinden sonra evinize gidebilir ve günlük aktivitenizi sürdürebilirsiniz. 

Tüm glokom tiplerinde etkili deðildir. Bazý tiplerde tedavinin ilk seçeneði olurken, bazý tiplerde hiç kullanýlmaz.

Ýlaçlar veya laser ile glokomunuz kontrol altýna alýnamamýþsa veya glokomunuz ileri düzeydeyse veya bazý glokom tiplerinde ilk seçenek olarak glokom ameliyatý yapýlýr. Burada amaç göz basýncýnýzý düþürmektir. 

Glokom ameliyatýndan sonra görmem artacak mý?

Hayýr. Hatta genellikle ameliyattan sonra geçici bir süre kullanýlan ilaçlara ve/veya ameliyatýn özelliðinden dolayý görmede azalma beklenmektedir. Birinci ayda ameliyat öncesi görme düzeyine eriþirsiniz.

Görmem artmýyorsa bu ameliyatý neden olayým diye düþünmüþ olabilirsiniz. Ameliyat glokomun yarattýðý hasarý durdurmak için yapýlýr. Böylece gelecekteki kötüleþme önlenmiþ olur.

Hayýr. Göz sinirinde daha önce meydana gelmiþ hasarlarýn hepsi kalýcýdýr.

Ameliyattan sonra ilaç kullanmamanýz hedeflenir. Ancak hastalýðýnýzdaki ilerleme sonucunda ileride tekrar ilaç kullanabilir, belki yeniden ameliyat olabilirsiniz. Tüm bu tedavilerin ortak amacý yaþamýnýzýn sonuna kadar sizin “görüyor” olmanýzý saðlamaktýr.

Evet. Glokomun her tipine göre deðiþen teknikler var. Trabekülektomi, non-penetran glokom cerrahisi ve tüp yerleþtirilen glokom ameliyatý en sýk yapýlan cerrahiler.

Trabekülektomi nasýl yapýlýyor?

Çocuk deðilseniz veya 15-20 dakika sakin yatabilecek biriyseniz ameliyatýnýz sadece gözün uyuþturulmasý ile saðlanan anestezi ile yapýlacaktýr. Aksi taktirde uyutularak da yapýlabilir. Ameliyatta gözün beyaz kýsmýndan girilerek týkanan göz sývýsý kanallarýnýz açýlýr. Bu iþlem býçaklar ile yapýlýr, laser kullanýlmaz. Ameliyatýn sonunda kesilen yerler tekrar özel iplikler ile dikilir. Ameliyattan belli bir süre sonra dýþtan bakýldýðýnda iz görülmez. 

Trabekülektomiye benzerdir ancak göz içine girilmeden yapýlacaðý için komplikasyon olasýlýðý çok daha düþüktür. Dezavantajý ise her glokom tipine yapýlamamasý ve maliyetinin fazla olmasýdýr.

LASÝK sonucu glokom olursunuz denemez. Ancak dikkat edilmesi gereken bazý noktalar var. LASÝK ile gözünüzün kornea (gözün önündeki saydam tabaka) tabakasý inceltilmektedir ve kýrýcýlýðý deðiþtirilmektedir. Klasik yöntemler ile göz basýncýnýz bu yöntemden sonra hatalý düþük çýkabilir, özel tansiyon ölçme aletleri kullanýlmalýdýr. Göz tomografiniz LASÝK’den önce çekildi ise daha sonrakiler ile mukayese etme olanaðý ortadan kalkar. LASÝK ‘den sonra bir süre kullanmanýz gereken kortizonlu damlalar göz basýncýnýzý yükseltebilir. 

Hayýr. Ancak daha zor olur. Katarakt ameliyatý komplikasyonsuz yapýlýrsa, glokom üzerine olumsuz bir yük getirmez. Diðer kataraktlý hastalara göre daha erken dönemde ameliyat yapýlmasý, hem komplikasyonlarý azaltacaðý, hem de glokom muayenesi sýrasýnda yapýlan, hastalýðýn ilerleyip ilerlemediðini gösterici testlerde, kataraktýn yaptýðý yalancý kötüleþmeleri bertaraf edeceði için önerilmektedir.

Özel bazý glokom tipleri ve ileri glokomlu hastalar hariç genellikle yapýlabilir. Ancak katarakt ameliyatýndan sonra görülen erken dönemdeki görmedeki artýþ, birlikte ameliyatlarda daha geç kazanýlabilmektedir. Bunun nedeni glokom ameliyatlarýndan sonra kullanýlan bazý ilaçlarýn görmeyi bozmasýdýr.

Hamilelik sýrasýnda göz basýncý genellikle düþer. Glokomunuzda bir kötüleþme beklenmez. Kullanýlan tüm ilaçlarýn çocuk için zararlý olmadýðý kanýtlanmamýþtýr. Bu yüzden dikkatli olunmalý, riskli bir durum yoksa özellikle hamileliðin ilk üç ayýnda ilaç kullanýlmamalýdýr. Emzirme döneminde de ayný dikkati göstermeliyiz. Bazý ilaçlar anne sütünden çocuða geçebilmektedir ve yan etkiler doðurur.