Gözün içinde saydam halde bulunan lensin bulanýklaþmasýdýr. Gözbebeðinin hemen arkasýnda bulunan lensin görevi göze gelen ýþýnlarýn, retinaya odaklanmasýný saðlamaktýr. Lens saydamlýðýný kaybettiði zaman, görme iþlevini saðlayan sinir tabakasýna ýþýnlarýn ulaþmasýný engeller. Bu durumda görme azalýr. Katarakt her yaþta görülebilirse de sýklýkla ileri yaþ hastalýðýdýr. Katarakt hastalarý görmede azalma olduðunda daha da önemli olarak günlük iþlevlerini yapamaz duruma geldiðine cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyar.

               Normal lens Kataraktlý lens

• Uzaðý görememe

• Iþýk ve kamaþmadan þikayet, gece görüþünde azalma

• Bulanýk görme

• Renk görme bozukluklarý

• Çift görme

• Gözlük numarasýnda sýk sýk deðiþim olmasý

• Göz bebeðinde renk deðiþimi olmasý

• Neden katarakt ameliyatýna ihtiyacýnýz var

• Doktorunuz bu ameliyatý nasýl uygulayacak

• Sizi bu iþlem öncesinde ve sonrasýnda neler bekliyor

Unutmayýnýz asla iki hasta bir birinin kopyasý deðildir. 

Bunun nedeni ve ameliyatýn sonuçlarý þu faktörlere baðlýdýr.

Hastanýn genel durumuna ve yaþýna

Kataraktýn seviyesine (bulanýklýðýn miktarýna)

Bu kitapçýkta bahsedilen þeyler elbette göz doktorunuzun size anlatacaklarýyla birebir ayný deðildir. Burada hastalarýmýzýn katarakt ameliyatýný genel çerçeveleriyle anlamasý amaçlanmýþtýr. Bu kitapçýðý lütfen dikkatle okuyunuz. Kafanýza takýlan sorularda lütfen göz doktorunuzla irtibata geçiniz.

Kataraktlý hastalarýn büyük çoðunluðu ileri yaþtaki hastalardýr. Farklýlýklar olmakla birlikte 60’lý yaþlardan itibaren görülmesi sýklaþmaktadýr. 75 yaþýn üzerindeki insanlarýn büyük bir kýsmýnda tek veya her iki gözde katarakt görülmektedir. 

Sigara içenlerde katarakt görülme oraný, içmeyenlerden daha yüksektir. 

Yetiþkinlerde katarakt oluþumundaki diðer risk faktörleri þunlardýr;

Sistemik hastalýklar, þeker hastalýðý gibi

Uzun süreli ilaç kullanmak, romatizmal hastalýklarda kortizon gibi

Güneç ýþýnlarýna ve X ýþýnlarýna uzun süreler maruz kalma

Kataraktýn oluþmasý yýllar sürebilmekle birlikte, görmedeki azalmanýn bariz hale gelmesi birkaç ay içerisinde de geliþebilir. Kiþinin her iki gözünde ayný zamanda ve ayný miktarda katarakt geliþebilir fakat ilerleme hýzlarý birbirinden farklý olabilir.

• Bulanýk ve sisli görme

• Gece ve aþýrý parlak ýþýkta görmede azalma

• Araba sürüþünde zorlanma, özellikle gece ýþýklarda saçýlma 

• Renk görmede zorlanma, özellikle mavi renk tonunda matlaþma

• Kontrast algýlama azalýr yani renkleri ne kadar aydýnlýk ne kadar karanlýk olduðunu algýlamada zorluk 

• Uzak mesafe görüþünde azalma

Günümüzde kataraktýn tek tedavi yöntemi, cerrahidir. Sadece ameliyat olana kadar ki sürede katarata baðlý yaþadýðýnýz sorunlarý azaltabilecek önerilerde bulunabiliriz. Þöyle ki, güneþ gözlükleri gün ýþýðýndan gözünüzü koruyacaktýr. Polaroid yapýdaki camlar, kuvvetli ýþýkta yaþayacaðýnýz kamaþma için faydalý olacaktýr. Evinizde özellikle kitap-gazete okuma gibi faaliyetlerinizde ortam aydýnlatmasýna dikkat ediniz, güçlü aydýnlatma özelliði olan ampul tercih ediniz.

Hafif miktarda kataraktý olan birçok insan ameliyata ihtiyaç duymamaktadýr. Fakat daha sonraki dönemlerde kitap okuma, araç kullanma gibi günlük faaliyetlerinizi zorlaþtýrmaya baþlar. Bu sorunlarý yaþamaya baþladýðýnýzda göz doktorunuzla ameliyat zamaný konusunda bilgi alabilirsiniz. Kataraktýn ameliyat zamanýný planlamada hastamýzýn mesleki durumu, hayat tarzý ve yaþý gibi faktörler bize yol gösterici olmaktadýr. Acil katarakt ameliyatý sadece özel durumlarda hastalarýmýza önermekteyiz. Örneðin kataraktý olan hastada bulanýklaþmýþ lens aþýrý þiþme göstermiþ ve göz tansiyonunu yükseltmiþse veya artýk erime göstermiþ olan bulanýk lens gözde iltihabi bir reaksiyonu tetiklemiþse bu durumdaki hastalarýmýza acil katarakt ameliyatý önermekteyiz. Bunun dýþýndaki durumlarda zamanlamayý önceden saydýðýmýz faktörleri göz önünde bulundurarak hastalarýmýzla ortak karar vermekteyiz. Bazý göz cerrahlarý katarakta baðlý ikincil göz hastalýklarý geliþmesini engellemek için ameliyat zamanlamasýnda daha erken dönemde önermektedir. Önceki yýllarda cerrahlar kataraktýn iyice olgunlaþmasýný beklemekteydi ancak günümüzde ameliyat tekniklerinin deðiþmesi ve sert kataraktlarda daha fazla komplikasyon izlenmesiyle zamanlama daha erkene alýnmýþtýr. Günümüz cerrahi teknik ve donanýmlarý geçmiþ yýllara göre daha güvenli ve daha baþarýlý olarak uygulanmaktadýr. 

Katarakt ameliyatý hangi durumda geciktirilmelidir?

Sarý nokta hastalýðý (yaþa baðlý maküla dejeneresansý) bulunan kataraktlý hastalarda, ameliyat öncesi detaylý maküla incelemesi yapýlmalýdýr. Ameliyatýn baþarýlý olup olmamasýndan baðýmsýz, sarý nokta hastalýðýnda artýþ görülebileceðini bildiren çalýþmalar bulunmaktadýr. Bu iki hastalýðý bulunan hastalarýn ameliyat zamanlamasýný doktoru ile detaylý konuþarak karar vermesinde yarar vardýr.

Evet. Bu konuda uzmanlaþan doktorlar, eðitimlerinin 11. senesinde bu ameliyatý yardýmsýz yapabilme sertifikasýný almaktadýrlar. Konuyu hasta açýsýndan deðerlendirdiðimizde ise, günümüzde modernleþen cerrahi teknikler sayesinde , ameliyat esnasýnda ve sonrasýnda konforunuzu ciddi anlamda etkileyecek bir olayla karþýlaþma olasýlýðýnýzýn düþük olduðunu söyleyebiliriz.

Katarakt ameliyatý, bulanýklaþmýþ merceðin saydam mercekle deðiþtirilmesidir. Ameliyat öncesinde damlalar yardýmýyla gözbebeði geniþletilir. Göz çevresi antiseptik solüsyonla temizlenir. Cildin kurumasýndan sonra, sadece ameliyat olacak gözünüzün açýkta kalacaðý þekilde bir örtü ile diðer bölgeler kapatýlýr. Cerrahi esnasýnda sýkýntý yaþarsanýz rahatlýkla bunu doktorunuza bildirebilirsiniz. Cerrah bir mikroskop aracýlýðýyla ameliyatýnýzý yapacaktýr. Bu sýrada siz yoðun bir ýþýk fark edeceksiniz. Gözün ön tarafýna yakýn yaklaþýk 3 mm. bir kesi yapýlacaktýr. Bulanýk lensin kabuðu soyularak (kapsülü) ultrason enerjisi yardýmýyla (halk arasýnda lazerli sistem olarak bilinir) temizleme iþlemi yapýlýr. Geriye ince bir kýlýf kalýr. Bu kýlýfýn içine yapay göz mercekleri yerleþtirilmektedir. Tekniðe baðlý olmakla birlikte, göze uygulanan çok küçük kesiler kendiliðinden kapanmakta ve dikiþ koyma ihtiyacý olamamaktadýr.

Ameliyat sonrasý göz çevresinde hafif þiþlik görebilirsiniz. Doktorunuz size ameliyat sonrasý enfeksiyon geliþimini engellemeye yönelik antibiyotik damlalar önerecektir. Ýyileþme sürecinde gözdeki iltihabi yanýtý baskýlamak için ayrýca bir damlanýz daha olacaktýr. Özellikle ilk hafta hastanýn temizlik yönünden çok dikkatli olmasý gerekmektedir. Hastalarýmýzda sýk gördüðümüz yanlýþ uygulamalar, sýradan bir bezle defalarca ayný bezi kullanarak gözü silmesi, kirpikler üzerinde biriken çapaklarýn temizlenmemesidir. Ameliyat sonrasýnda oturup kalkmanýzda bir sakýnca yoktur. Biz uygulamalarýmýzda ilk iki gün hastanýn gözüne su deðmemesini önermekteyiz. Bu yüzden banyo yerine temiz bir havlu ile yüz ve vücudun temizlenmesini önermekteyiz. Ancak birinci haftadan sonra da su deðdirmeyen hastalarýmýzda bir süre sonra blefarit geliþmekte ve batma, sulanma þikayetlerine neden olmaktadýr Televizyon seyretmenizde, kitap okumanýzda, el iþi yapmanýzda hiçbir sakýnca yoktur. Ameliyat sonrasý size verilen göz kapama araçlarýný özellikle ilk hafta geceleri takmanýzý öneriyoruz. Ýlk hafta aðýr yük kaldýrma, þiddetli egzersizden kaçýnmalýsýnýz. Ýlk günler ýþýk hassasiyeti olabilir, bu dönemde güneþ gözlükleri oldukça faydalýdýr. Ýlk günlerde aþýrý renkli, parlak görme hastalarý rahatsýz edebilir.

Bir gözümden katarakt ameliyatý oldum, tekrarý gerekir mi?

Katarakt tekrarlamaz. Göz içine yerleþtirilen yapay merceðin yaslandýðý, gözün kendi zarlarýnda aylar belki yýllar içerisinde bulanýklýk geliþebilir. Bu hastalarda aðrýsýz lazer iþlemi uygulanarak görme seviyesi artýrýlmaktadýr. Bu bulanýklýk yeni geliþtirilen teknikler ve göz içi mercekleriyle daha da azaltýlmýþtýr.

Evet. Gözün mikrop kapmasý, gözün saydam kýsmýnýn (kornea) saydamlýðýný kaybetmesi, göz tansiyonu oluþmasý, retina dekolmaný geliþmesi, göz merceðinin kaymasý olasý komplikasyonlar arasýndadýr. Bunlarýn oluþma olasýlýðý düþük olmasýna raðmen hiçbir zaman riskiniz sýfýr deðildir. Bu yüzden yukarýda belirttiðimiz gibi katarakt ameliyatý deneyim gerektiren, uygun alet, ekipman ve doðru zamanlamaya ihtiyaç duyulan komplike bir cerrahidir.

Bulanýk lens ameliyatla temizlendikten sonra çevreden gelen ýþýnlarda herhangi bir zorlanma olmadan göz içerisine odaklanmaktadýr. Ameliyat sonrasý görüntünün görme tabakasý üzerine odaklanmasý için gözlük ihtiyacý duyabilirsiniz. Hastalarýmýza genellikle 1. Ay kontrolünde eðer ihtiyacý varsa gözlük vermekteyiz. Göze yerleþtirilen yapay mercekler, hastanýn takýp çýkarmasýný gerektirmez, doktorunuz tarafýndan ameliyatta göz içerisine yerleþtirilir. Klasik mercek uygulanan hastalarýmýza 1. Ay kontrolünde yakýn okuma gözlüðü verilir. Yeni üretilen multifokal lensler ile ameliyat sonrasý hastalarýn yakýn gözlük ihtiyacý azalmaktadýr. Ameliyat öncesinde gözlük kullanýyorsanýz, numaralarýnýz ameliyat sonrasý deðiþebilmektedir. Baþarýlý bir ameliyat sonrasý görme seviyesinde artýþ olmadýðý durumlarda, katarakt ile birlikte olan diðer göz hastalýklarý dikkatimizi çekmektedir. Bunlardan en önemlisi yaþa baðlý makula dejeneresansý dediðimiz hastalýktýr. Makula bölgesi gözün adeta kalbidir. Bu bölgenin hastalýklarý, katarakt hastalarýnýn ameliyat sonrasý görmesinde yeterli artýþýný engellemektedir. Ayrýca ameliyat edilen gözde glokom (göz tansiyonu), þeker hastalýðýna baðlý kanamalar ve su toplanmalarý gibi durumlarýn daha önceden varoluþu görme artýþýný engellemektedir.

Katarakt ameliyatý çok yüksek baþarý oranlarý ile uyunmaktadýr, görme seviyeniz çok büyük bir olasýlýkla artýþ gösterecektir.