Glokom hastalarýnda katarakt sýk görülür.

Esasen glokom ve katarakt “kardeþ hastalýklar” olarak bilinmektedir, her iki hastalýðýn görülme sýklýðý da altmýþlý yaþlardan itibaren artar. Glokom hastalarýnda çeþitli nedenlerden dolayý katarakt normale göre daha sýk görülmektedir. Bazý glokom türlerinde (eksfoliyasyon glokomu, miyopi ile birlikte olan glokom ve dar açýlý glokom gibi) katarakta daha sýk rastlanýr, ayrýca glokom için yapýlan ameliyatlardan sonra katarakt geliþiminin hýzlandýðýný biliyoruz.  

Katarakt geliþimi glokom kontrolünü bozabilir, takibini güçleþtirir.

Bilindiði gibi glokom hastalýðýnýn tedavisi sýrasýnda ana amacýmýz göz tansiyonunu görme siniri için tehlike oluþturmayacak düzeylere (hedef göz tansiyonu) düþürmek ve kontrol altýna almaktýr. Ancak hastalýðýn yaþam boyu devam ettiðini ve ilerleyen yaþ ile birlikte kontrolden çýkabileceðini unutmamak gerekir (böyle bir durumun saptanmasý ilave ilaç, laser yada ameliyat gibi ek önlemlerin alýnmasýný gerektirir). Bu nedenle glokom hastalarýnda göz tansiyonu ölçümünün yaný sýra görme sinirinde oluþmuþ olan deðiþiklikleri de bilgisayarlý görme alaný veya optik koherens tomografi ile takip etmekteyiz. Ýþte katarakt geliþince bu tetkiklerin doðru bir biçimde yapýlmasý ve dolayýsýyla hastalýðýn takibi güçleþmektedir.

Ayrýca ilerleyen katarakt göz içi sývýsýnýn (gözü terk ettiði kanal sistemini daraltarak) göz dýþýna çýkmasýný güçleþtirir ve göz tansiyonunun yükselmesine neden olabilir.

 

Glokomlu hastalarda katarakt varsa erken katarakt ameliyatý yapýlmalýdýr.

Bunun iki nedeni vardýr; glokomlu hastalarda katarakt ameliyatý yapýldýðýnda göz tansiyonunda düþme olmakta ve hastalýðýn takibi (görme alaný ve optik disk incelemesi gibi tetkikler) kolaylaþmaktadýr. Eðer hastada “dar açýlý glokom” varsa “açýk açýlý glokom hastalarýna” kýyasla katarakt ameliyatý sonrasýnda göz tansiyonunda daha fazla miktarda düþüþ saðlanmaktadýr. Bazý araþtýrmacýlar bu nedenle bu tip hastalarda katarakt oluþmadan lens saydam iken katarakt ameliyatý yapýlmasýný önermektedirler.

Glokom hastalarýnda yapýlacak katarakt ameliyatý daha fazla deneyim gerektirir.

Katarakt ameliyatý günümüzde oldukça kolaylaþmýþtýr, ben damla damlatarak gözü uyuþturuyorum ve yaklaþýk 10 dakika içinde herhangi bir enjeksiyon yapmadan “fakoemülsifikasyon” denilen ultrason enerjisi ile kataraktlý lens parçalayýp temizliyorum. Ameliyat gözün “kornea” denilen saydam bölümünde açýlan yaklaþýk 2.5 mm’lik bir kesiden gerçekleþtiriliyor, yine ayný yerden suni mercek takýlýp hiç dikiþ konmadan ameliyat bitiriliyor. Hastalarýn çoðunu gözleri kapatýlmadan ameliyattan yarým saat sonra evlerine gönderebilmekteyim.  

Glokomlu hastalarda göz bebeði genellikle daha zor büyüdüðü için katarakt ameliyatý sýrasýnda göz bebeðini geniþletecek çeþitli tekniklerin veya yardýmcý gereçlerin kullanýlmasý gerekli olabilmektedir. Ayrýca “eksfoliyasyon glokomu” denen özel bir glokom türünde göz merceðini yerinde tutan baðlar zayýflamakta, hatta tümüyle kopabilmektedir; bu da ameliyat sýrasýnda yada sonrasýnda göz merceðinin yerinden oynamasýna ve hatta gözün arkasýna düþmesine neden olabilmektedir. Bu tür hastalarda katarakt ameliyatý sýrasýnda lens kapsülü (kesesi) içine “kapsül germe halkasý” takarak yukarda anlatýlan istenmeyen durumlara karþý önlem almaktayým.            

Bazý glokom hastalarýnda katarakt ve glokom ameliyatlarýný ayný seansta uyguluyorum

Glokom hastalarýnda katarakt belirgin, ancak glokom ilaçlarla kontrol altýnda ise sadece fakoemülsifikasyon ile katarakt ameliyatý yapýyorum. Ancak glokomu kontrol altýnda olmayan (görme sinirinde orta-ileri düzeyde hasar oluþmuþ) ve ayrýca hafif kataraktý olan hastalarda ise öncelikle glokom ameliyatýný uygulamaktayým. Arada kalan durumlarda ise genellikle katarakt ve glokom ameliyatlarýný ayný seansta yapýyorum. 

Son yýllarda geliþen ECP (endoskopik laser tedavisi) ve by-pass stent uygulamalarý özellikle katarakt ile birlikte uygulandýklarýnda göz tansiyonunu çok iyi düþürdükleri için ayný seansta katarakt ve glokom ameliyatý olacak hastalarda önemli bir tedavi seçeneði haline gelmiþlerdir.