Vücutta uyluk kemiði (femur) ve kaval kemiði (tibia) arasýnda yer alan yastýkçýklara menisküs adý verilir. Menisküsler her dizde birisi içte diðeri dýþta olmak üzere iki adet sert kýkýrdak yapýsýnda yarým ay ya da C þeklinde dokudur.

 

Menisküsler temel uyluk kemiði (femur) ve kaval kemiði (tibia) arasýndaki uyumluluðu arttýr ve vücut aðýrlýðýnýn diz ekleminde dengeli olarak aktarýlmasýnda ve darbe etkisinin azaltýlmasýnda (þok emilimi) rol oynarlar. Menisküslerin yokluðunda uyluk kemiði ve kaval kemiði arasýndaki eklem yüzleri birbiri ile tam uyumlu olmadýðý için belli noktalarda yük aþýrý artacak ve diðer noktalara yük daðýtýlamayacaktýr. Bu durumda yük binen bölgelerde erken aþýnma problemi ve kireçlenme ile karþýlaþmak kaçýnýlmaz olacaktýr. Dolayýsý ile diz saðlýðý açýsýndan menisküslerin fonksiyon görebilmesi önemlidir.

Diz eklemi uyluk kemiði, kaval kemiði ve diz kapaðý kemiklerinin (patella) oluþturduðu üçlü bir komplekstir. Bu kemikler kalýn kýkýrdak dokularý ile kaplýdýr ve bu kýkýrdak dokusu sayesinde kemik yüzeyler birbirine sürtünmeden birbirleri üzerinde kolayca kayarlar. Menisküsler iþte bu kýkýrdak yüzeyler arasýnda yer alýr ve bunlarýn birbiri ile uyumunu arttýran bir yastýk görevi görür. Bu sayede aðýrlýk aktarýmý daha geniþ bir yüzeyden ve daha dengeli olarak yapýlýr.

Menisküsler yarým ay yada C þeklinde diye tarif edilebilecek görünümdedirler ve kesit yüzeyleri kama þeklindedir. Bu kamanýn etraf kýsmý kalýndýr ve yaklaþýk %25’i damarlardan beslenir. Ýç kýsýmda kalan geniþ ve daha ince alan ise damarsýzdýr ve yaralanma sonrasýnda iyileþme potansiyeli yoktur. Dolayýsý ile menisküslerin iç kýsýmlarý yaralanýnca iyileþme þansý yoktur ve tedavi edilmesi gerekir.

Menisküsler sýklýkla travma sonucu yaralanýrlar (genç sporcularda görülür). Ancak kireçlenmeye baðlý yýrtýklarda (yaþlý hastalarda görülür) nadir deðildir. En sýk oluþ mekanizmasý ayak yerde sabitken vücudun diz üzerinde dönmesi þeklindedir (arabaya iniþ biniþler sýrasýnda yere basan ayak tarafýnda veya topa vole vururken yerde kalan ayak tarafýnda olur).

Menisküs yýrtýklarý ile birlikte ön çapraz bað yaralanmalarý ve iç yan bað yaralanmalarý da birlikte olabilir ve tedavisi açýsýndan birlikte deðerlendirilmelidir.

Menisküs yýrtýðýnda ilk karþýlaþýlan bulgular aðrý ve þiþliktir. Dizde kilitlenme (dizin tam açýlamamasý veya kapatýlamamasý) eþlik edebilecek bulgulardandýr ve yýrtýlan menisküsün eklem hareketlerine engel olduðunu gösterir.

Menisküs üzerinde basmayla hassasiyet, eklemden hareketler sýrasýnda ses gelmesi, dizde hareket kýsýtlýlýðý olasý diðer bulgulardýr.

Dizde aðrýsý olan her hasta menisküs yýrtýðý açýsýndan deðerlendirilmelidir. Ýyi bir hasta hikayesi ve diz muayenesi menisküs yýrtýðýnýn diðer diz problemlerinden kolayca ayýrt edilmesini saðlar.

Diz röntgeni ve Manyetik Rezonans Görüntülemesi (MRG) en sýk kullanýlan tetkik araçlarýdýr. Diz röntgeni ile dizdeki kireçlenme ve buna baðlý deðiþiklikler deðerlendirilir. MRG menisküsün görüntülenmesi için oldukça deðerlidir. Ancak sadece MRG’de menisküs yýrtýðýnýn olmasý tek baþýna artroskopi kararý vermek için yeterli deðildir.

Her diz yaralanmasýnda erken dönemde soðuk tatbiki, istirahat ve hareketsiz býrakma yapýlmasý gereken ilk uygulamalardýr. Aðrý kesiciler hastayý rahatlatmak ve ödemi azaltmak açýsýndan kullanýlýr.

Ýkinci basamakta menisküs yýrtýðý açýsýndan hastaya ameliyat gerekip gerekmediðine karar verilir. Eðer þikayetler menisküs yýrtýðýndan kaynaklanmýyor veya hastanýn genel durumu cerrahiye izin vermiyorsa ameliyat iptal edilebilir veya geciktirilebilir.

Menisküs yýrtýklarýnda eðer aðrý varsa ve günlük yaþamý etkiliyorsa cerrahi düþünülmelidir.

Menisküs yýrtýðýnda sýklýkla uygulanabilecek iki seçenek vardýr:

Menisküs Tamiri: Yukarýda bahsedildiði þekilde eðer menisküs dýþ kýsmýnda yýrtýk varsa uygulanabilecek bir yöntemdir. Her hasta tamir için uygun deðildir. Artroskopik olarak tamir mümkündür ve sonuçlarý açýk ameliyatlara göre daha iyidir. Ancak iyileþme süreci menisküsün yýrtýk kýsmýnýn çýkarýldýðý (menisektomi) hastalara göre daha uzundur.

Menisektomi: Menisküsün yýrtýk kýsmýnýn çýkarýldýðý yöntemdir. Menisküsün iyileþme þansý olmayan iç kýsmýndaki yýrtýklarda uygulanýr. Artroskopik olarak yapýldýðýnda çok hýzlý bir iyileþme süreci vardýr ve hasta ayný gün içerisinde ayaða kalkabilir.

Dizde menisküs yýrtýðý olduðunda þok emilimi kapasitesi belirgin olarak azalýr. Bu sebeple eklem kýkýrdaklarýnda zedelenme riski ve kireçlenme oluþma tehlikesi artar. Eðer menisküs tamiri yapýlmýþsa uzun dönemde çok iyi sonuçlar almak mümkündür. Menisküsler artroskopik olarak kýsmen çýkartýlmýþsa yine çok büyük oranda iyi sonuçlar elde edilir. Ancak özellikle açýk ameliyatlarda tercih edilen menisküsün tümü çýkartýlmýþsa sonuçlar iyi deðildir ve hastanýn yaþam þeklini deðiþtirmesi gerekebilir. Kilo verme, uzun yol yürümeme, aðýr yük taþýmama bu deðiþikliklerden bir kaçýdýr.