Halk arasýnda kireçlenme olarak bilinen hastalýk eklemlerde oluþan ve kýkýrdak kaybýyla seyreden bir durumdur. Aslýnda eklemde kireç-kalsiyum birikimi yoktur, röntgende aþýnan kýkýrdaðýn altýndaki kemik dokusunun sertleþmesine baðlý olarak normalden daha beyaz görülmesi nedeniyle bu isim verilmiþtir. Eklem kýkýrdaðýnýn aþýnmasý ve kaybý yükün kemik tarafýndan daha fazla taþýnmasýna neden olur. Osteoartritte kýkýrdak kaybý ile birlikte eklem sývýsý üreten zar (sinovyal doku) da hastalýða katýlýr. Kýkýrdak yüzeyin kayganlaþmasýný saðlayan sývýlar daha az üretilmeye baþlanýr. Ýlerledikçe vücudun hastalýðý düzeltme çabasýyla eklem çevresi bað ve kaslarda deðiþiklikler baþlar, eklemin özellikle kenar bölgelerinde yükü paylaþtýrma çabasýyla kemik çýkýntýlarý (osteofitler) oluþur. Tüm bu bozukluklar ve düzeltme çabasý hastada þikayetlere neden olur. Bu hastalýk ileri yaþlarda ortaya çýkmaya baþlar ve ilerlediðinde aðrý, hareket kýsýtlýlýðý, eklemde þekil bozukluðuna sebep olur. Özellikle diz, kalça, ayak bileði, omuz, bel omurlarý gibi büyük eklemlerde görülse de parmak eklemleri gibi küçük eklemlerde de sýkça görülebilmektedir.

Osteoartritin sebepleri nelerdir?

Osteoartrite neden olan birçok etken bilinmekle birlikte en sýk görülen þekli, nedeni bilinmeyen osteoartrittir. Genetik etkenler, eklemi veya çevresini ilgilendiren geçirilmiþ kýrýklar, romatizmal hastalýklar (romatoid artrit gibi), eklemin aþýrý yüklenmesi, aþýrý kilo, spor yaralanmalarý, bazý mesleki aktiviteler osteoartrite doðrudan sebep olabileceði gibi geliþmesini hýzlandýrarak da etki gösterebilirler. 

En önemli bulgu aðrýdýr. Eklem aðrýsýyla birlikte genellikle sertlik, hareket azalmasý veya hareket sýrasýnda artan aðrý söz konusudur. Hastalýk ilerledikçe eklem hareketlerinde kayýp belirginleþir, aðrý artar ve eklemde þekil bozukluðu baþlar. Hastalýðýn olduðu vücut bölümünü kullanmak zor hale gelir, örneðin kalça veya dizde ilerlemiþ osteoartrit varlýðýnda yürüme iþlevi giderek zorlaþýr.

Osteoartrit geliþimini tam olarak ortadan kaldýrmak mümkün deðilse de bazý önlemler yine de alýnabilir. Düzenli ve kontrollü spor, egzersiz, eklemlerin aþýrý yüklenmesinden kaçýnmak etkilidir. Ancak belki de geliþimini hýzlandýrmayý önlemenin en iyi yolu kilo almamak veya fazla kiloloarýn verilmesidir. Ekleme binen yükleri azaltmak için alýnabilecek en iyi önlem kilo kontrolüdür. 

Aslýnda kýkýrdaktaki aþýnmayý tam olarak yerine getirecek bir tedavi yoktur. Tedaviler þikayetleri azaltmaya yöneliktir. Bu amaçla aðrý kesici ilaçlar, egzersiz, fizik tedavi, eklem içine yapýlan ilaçlar uygulanabilir. Tüm bunlarla yanýt alýnamadýðý durumlarda ise ameliyatlý tedaviler söz konusudur.

Osteoartrite baðlý yakýnmalar hastanýn günlük yaþam etkinliklerini olumsuz etkilediðinde ve ameliyatsýz tedavilerle düzelme olmadýðýnda bazý cerrahi seçenekler söz konusudur. 

Çok ilerlememiþ osteoartritte, örneðin diz ekleminde mekanik yakýnmalara yol açan sorunlar varsa (menisküs yýrtýðý, eklem faresi denilen serbest kýkýrdak parçalarý, eklem zarýnýn büyümesi gibi) artroskopik –kapalý yöntemle eklem temizliði yapýlabilir. Bu yöntem kýkýrdak aþýnmasýný tamamen ortadan kaldýran bir yöntem deðil yakýnmalarý rahatlatmaya yönelik bir tedavidir. Ýlerlemiþ osteoartrit varlýðýnda bu yöntemin etkinliði yoktur.

Yine çok ilerlememiþ osteoartrit varlýðýnda ekleme binen yük dengesi bozulduðunda eklemin normal mekaniðini saðlamak amacýyla kemik düzeltme ameliyatlarý yapýlabilir. Böylece ekleme binen yük daðýlýmý dengelenerek hastalýðýn ilerlemesi azaltýlmýþ olur.

Eklemin bir bölgesinde aþýnma varlýðýnda, belli koþullar altýnda kýsmi-parsiyel protezler yapýlabilir. Daha küçük kesi ile yapýlan bu protezler uygun hasta seçimiyle oldukça iyi sonuçlara sahiptir.

Ýlerlemiþ osteoartrit varlýðýnda ise tam –total diz protezi yapýlýr. Günümüzde total diz protezleri sonuçlarý oldukça iyi düzeydedir