Bel aðrýlarýnýn lokalize olduðu lumbal ve sakral bölge, hareket siteminde, alt ve üst ekstremiteler arasýndaki iliþkiyi kurmak, gövdenin aðýrlýðýný taþýmak ve ona hareket olanaðý saðlamak gibi çok fonksiyonlu bir görev üstlenmiþtir. Bu görev adeleler, baðlar, nöral yapýlar, diskler ve eklemlerin oluþturduðu karmaþýk bir sistemin kusursuz uyumu sayesinde baþarýlýr. Ancak sistemi oluþturan elemanlarýn birinde veya birkaçýnda ortaya çýkacak, yapýsýnda veya iþlevindeki bir hata, herþeyden önce bel aðrýsý olarak kendini belli eder. Öte yandan bu bölge, ürogenital organlar, büyük damar ve sinir yapýlarýyla yakýn komþuluk içindedir. Bu organlarla ilgili organik veya fonksiyonel sorunlarda da bel aðrýsý önde gelen semptomlarýn birisidir. Bu nedenle bel aðrýsýnýn etyolojisi araþtýrýlmak istendiðinde, bir dizi patolojik tablo hatýrlanmalý ve gözden geçirilmelidir.  

Travma           

Kýrýrk           

Kas-bað yaralanmalarý           

Patolojik omurga kýrýðý

Dejeneratif           

Spinal stenoz           

Spondilolistezis           

Skolyoz           

Diskojenik aðrý

Enfeksiyon           

Diskitis           

Osteomiyelitis           

Epidural abse

Ýnflamatuvar           

Seronegatif spondiloartropati           

Romatoid artrit           

Ankilozan spondilit

Tumor           

Primer           

Metastatik

Metabolik Hastalýklar           

Osteoporoz

Paget

Konjenital anomaliler           

Sakralizasyon ve lumbalizasyon           

Omurganýn konjenital anomalileri           

Ekstraspinal nedenler  

Organ kaynaklý sorunlar           

Üriner sistem           

Üretim sistemi           

Gastrointestinal sistem           

Abdominal aort anevrizmasý           

Retroperitoneal tümörler

Muskulskeletal kaynaklý           

Miyofasyal aðrýlar           

Kalça artrozu           

Sakroiliak ekelm patolojileri

Psikosomatik nedenler

Diðer               

Piyojenik           

Santral aðrý sendromu 

Somatik aðrýlar

Gövde veya üst ekstremite ile sýnýrlýdýr.

Aðrýnýn yeri tam olarak belirlenemez.

Sýzlama tarzýndadýr.

Germe bulgusu yoktur.

 Radiküler (nörojenik aðrý)

Kol ve bacaklara doðru yayýlýr.

Aðrýnýn yeri belirgindir.

Keskin ve saplanýcý tarzdadýr.

Duyu ve kuvvet kusuru eklenebilir.

Germe bulgusu genellikle vardýr.

Bel aðrýsýnda risk faktörleri 

Aðýr kaldýrma ve itme

Vibrasyon yapan aletlerle çalýþma

Þimanlýk

Duruþ bozukluðu

Hamilelik

Hareketsiz yaþam

Tütün alýþkanlýðý

Bel aðrýlarýnýn en sýk rastlanan nedeni travmalardýr. Lumbal bölge, omurganýn en hareketli bölgesidir. Yanýsýra torakal bölge, göðüs kafesi ile sakral bölge ise pelvis ile desteklenir ve korunurken lumbal bölge sadece baðlar ve paravertebra adeleler ile desteklenir. Bu nedenle yaþam süresince dikey yüklenme, öne, arkaya, yana eðilme ve dönme zorlamalarýna karþý tek baþýna dayanmak zorundadýr. Günlük yaþam esnasýnda ani hareketler, aðýr kaldýrmalar, düþmeler, spor yaralanmalarý, iþ ve trafik kazalarý sonucunda bel bölgesindeki yumuþak dokularda  deðiþik tipte yaralanmalar ortaya çýkabilir. Bu yaralanmalar, bir bað yaralanmasýndan, paraspinal kaslarý ilgilendiren gerilme ve yýrtýlmalara veya intervertebral diskte bazý lezyonlara kadar deðiþen tablolar þeklindedir. Disk fýtýklaþmasý dýþýndaki diðer yumuþak doku yaralanmalarýnda genellikle bir travma öyküsü vardýr ve olay akuttur. Aðrý bel muayenesi sonucunda lokalize edilebilir. Hareketler aðrýlý ve bu nedenlede kýsýtlý olabilir. Nöroloji bulgu yoktur. Genellikle istirahat, medikal tedavi veya buna eklenecek fizik tedavi sorunu çözümler. Bel bölgesindeki yumuþak doku lezyonlarý içerisinde, disk lezyonlarý önemli bir yer tutar

.

Annulusta yýrtýlma: Ani bir hareket, diskte çekirdeði çevreleyen liflerde (annulus fibrozis) yýrtýlmaya neden olabilir. Bu durum daha çok gergin ve elastikiyetini kaybetmiþ disklerde, özellikle hareketsiz bir yaþam süren kiþilerde görülebilir. Annulus ve buna baðlý olan kaslarda sinir uçlarý bulunduðu için yýrtýk aðrýya neden olur. 

Diskte taþma: Sürekli tekrarlayan bükülmeler ve zorlanmalar, disklerde aþýnmaya neden olur, yapýsý bozulur. Jöle þeklindeki nukleus pulpozus, annulus fibrozis’te bir taþmaya, diskteki bu taþma da, diskin kendisinden veya sinir köklerine yaptýðý baskýdan dolayý aðrýya neden olabilir.  

Diskte yýrtýlma: Nukleus pulpozus, annulus fibrozisin yýrtýlmasý ile dýþarýya doðru fýtýklaþabilir. Bel fýtýðý denilen durum budur. Bel fýtýðý ani bir hareket veya bir zorlanma sonucunda meydana gelebilir. Bel fýtýðý sonucunda spinal köklere basý olabilir. Bu durumda, ilgili dermatom ve innervasyonda nörolojik araz ortaya çýkabilir. Gebelik ve doðum, diskin yumuþayarak fizyolojik yapýsýnýn bozulmasýna neden olur ki bu yýrtýlmalar ve fýtýklar için hazýrlayýcý bir nedendir. Disk patolojileri ilgili konu baþlýðý altýnda geniþ bir þekilde anlatýlmýþtýr. 

Vertebralarýn bu tür kýrýklarý genellikle düþme sonucudur. Daha çok yarý hareketli bölge ile hareketli bölge arasýnda yer alan geçiþ vertebralarýnda (torakal 11, 12 ve  lumbal 1, 2) görülür. Ýleri yaþlarda, yaygýn osteoporozu bulunan kiþilerde veya tümörlere baðlý olarak, bir travma öyküsü olmadan da kýrýklar oluþabilir. Bu durumda ortaya çýkan bel aðrýsý önemsenmeyebilir ve atlanabilir. Bu tür kýrýklar çoðunlukla stabil kýrýklardýr ve nörolojik sorun yaratmazlar. Konsrevatif olarak tedavi edilebilirler. Bu yatak istirahati ve eksternal destekler ile mobilizasyon þeklindedir. Osteoporotik kýrýklarda vertebroplasti veya kifoplasti ile aðrýnýn giderilmesi ve erken mobilizasyon saðlanabilir.

 

Travmatik veya dejeneratif nedenlerle faset eklemlerde çýkýk veya daha sýklýkla yarý çýkýklar (subluksasyon) oluþabilir. Bu durum ciddi bel aðrýlarýnýn nedenidir. Konservatif tedavi aðrýlý adele spazmlarýnýn giderilmesine yöneliktir. Yeterli olmadýðý durumlarda stabilizasyon için cerrahi giriþim gerekir. 

Spondilolistezis bir vertebranýn diðerine göre öne veya arkaya kaymasýdýr. Kayma eklem yüzlerinin dejeneratif deðiþmelere baðlý olarak stabilisazyonunu kaybetmesi sonucunda olabilirse de en sýk olarak posterior kemik arklarýndaki defektler nedeniyle oluþur. Posterior ark defektlerinin bulunmasýna raðmen kaymanýn olmadýðý durumlarda spondilolizisten söz edilir. Ark defektlerinin nedeni tam olarak  belirlenemiyebilir. En büyük olasýlýk travmatik bir nedendir. Öte yandan lumbal intervertebral disk aralýðýnýn daralmasý, vertebra yüksekliðinin azalmasý, spina bifida, spinöz çýkýntýlarýn yetersiz geliþmesi, artiküler çýkýntýlarýn büyüklüðü, destekleyici kas ve baðlarýn gevþekliði ve lomber lordozun artmasý gibi bazý anatomik faktörler etyolojide hazýrlayýcý neden olarak sýralanabilir. Spondilolistezis en çok 5. lumbal ve 1. sakral vertebralar seviyesinde görülür. Travmaya baðlý olgularda, klinik belirti ve bulgular olayý takip eder. Lokalizasyon uyan yerde aðrý vardýr. Bu aðrý çevreye yýlabilir. Bel hareketleri çok aðrýlý ve kýsýtlýdýr. Kaymaya baðlý nöral yapýlara basý varsa nöroljik belirti ve bulgular tabloya eklenir. Kronik olaylarda bu tablo bir süreç içinde geliþir. 

Omurgadaki dejeneratif deðiþiklikler üç þekilde kendini gösterir. Bunlar, spondilozis, osteoartrit ve dejeneratif disk hastalýðýdýr. Genellikle tek baþlarýna bulunmaktan ziyade birlikte omurganýn dejeneratif sorunlarýna neden olurlar. 

Spondilozis : Bu durum, intervertebral disk dejenerasyonu ve buna sekonder vertebral eklem yüzlerinde oluþan reaktif deðiþiklikler ile karakterizedir. Genellikle baþlangýç asemptomatiktir. Orta yaþlarda baþlayýp, ileri yaþlarda daha çok ortaya çýkan bel aðrýlarýna sebep olur. 

Osteoartrit: Eklem kýkýrdaðýnda baþlayan dejeneratif deðiþiklikler eklemin diðer elemanlarýnýn da etkiler. Ýntervertebral eklemler kadar, faset eklemlerde dejeneratif sürece katýlýr. Sebebi bilinmeyen primer osteoartrit dýþýnda, etyolojik faktörler içinde, travma, tekraralayan küçük travmalar, heredite, obezite, metabolik bozukluklar, enfeksiyonlar, deformiteler, geçirilen omurga operasyonlarý sayýlabilir. Osteoartritte ortaya çýkan bel aðrýlarýnýn nedenleri þöyle sýralanabilir: 

Ligamentlerin zedelenmesi: Kapsüller, sertleþmiþ arka eklemlerin çevresinde kontraktedir ve ani, kuvvetli hareketlerde yýrtýlabilir.

Ýritatif artrit: Apofizeal eklemlerdeki akut bir sinovitisi gösterir. Düzensiz eklem yüzlerinin sürtünmesine ve küçük kýkýrdak parçalarýnýn kopmasýna tepki olarak oluþur.

Radükülit: Bir osteofit, sublýkse bir faset veya þiþen kapsüler yapýlar tarafýndan sinir köklerinin baskýya uðramasý sonucunda oluþur.

Disk yýrtýlmasý: Eklemdeki osteoartrit diskleri de etkiler ve disk dejenerasyonuna neden olur. Bu arada dejenratif artritin disk dejenerasyonunun bir sonucu olabileceði de unutulmamalýdýr. Bu dejenerasyon sonucunda diskte yýrtýlma ve fýtýklaþmalar oluþur.

Kas spazmý: Yukarýdaki patolojik tablolara baðlý olarak geliþen paravertebral kas spazmý çoðu zaman bel aðrýsýnýn tek baþýna nedenidir. 

Çoðu zaman dejeneratif disk hastalýðýný bir sonucudur, akut travmalar sonucunda da olabilir. Sýklýkla 4. ve 5. lumbal vertebralar düzeyinde olur. Anulus fibrozisin yýrtýlmasý ile nukleus pulpozus’un fýtýklaþmasýna baðlý olarak sinir kökleri basý altýnda kalabilir. Bu durumda mekanik irritasyona baðlý olarak uygun dermtomlarda nörolojik belirti ve bulgulara neden olur. Hasta ciddi olarak bel aðrýlarýndan yakýnýr. Lumbal hareketler kýsýtlý, hareketler aðrýlýdýr. Lumbal paravertebral kas sazmý nedeniyle lomber lordoz silinmiþtir. Basýya uðrayan kökle ilgili olarak yapýlan germe testleri pozitif sonuç verir.. Genellikle öykü, fizik muayene, disk hernisi tanýsý için doyurucu bilgiler verir. MRG ve EMG kesin taný için gerekli olabilir. 

Ýntervertebral disklerin dejeneratif yada inflamatuvar hastalýklarý sonucunda ortaya çýkan aðrýdýr. Aðrý, diske gelen aksiyel yüklenme ile derinden hissedilen, ayakta durmakla, oturmakla, öne doðru eðilmekle artar. Beraberinde nörolojik bulgu yoktur. Sinir germe testleri negatiftir, radiküler bulgular, spinal deformite ve instabilite bulunmaz. Tutulum L5-S1 diskinde ise, aðrý sakroiliak eklemlere, kasýklara, uyluk arka kýsmýna doðru yayýlabilir. Aðrý yatar pozisyonda dinlenmekle geçer. Röntgende disk aralýðýnda azalma, MRG de diskdeki dejenerasyon veya tutulum ortaya konulur. Bel aðrýsýnýn diskten kaynaklandýðýný kanýtlamak için, diskografi yapýlarak provakasyon testi uygulanabilir. Test esnasýnda aðrýnýn artmasý, aðrýnýn diskten kaynaklandýðýný gösterir. 

Apofizeal faset eklemler tipik diartrodial eklemlerdendir ve deðiþik nedenlere baðlý olarak özellikle yaþlýlarda dejeneratif artrit oluþabilir. Faset eklemlerin aðrý kaynaðý olabileceði ilk kez 1940 yýlýnda Badgley tarafýndan faset eklemlerin nöral innervasyonu gösterilerek ortaya konmuþtur .Aðrý bel bölgesindedir, hareketler kýsýtlanmýþtýr, paravertebral kas spazmý vardýr. Kaslar aðrýlýdýr. Omurganýn rotasyonlarýnda ve ekstansiyon zorlanmasýnda tutulmuþ bölgede aðrý olur. Ek olarak nörolojik bulgu yoktur. Taný radyolojik yöntemler ile konulur. Diyagnostik olarak faset eklem çevresinde anestetik madde enjeksiyonu ile sinir blokajý yapýlabilir.  

Yukarýda anlatýlan her üç tablo da spinal stenozun nedenidir. Ýlave olarak, ligamentum flavum hipertrofisi, spondilolistezis, omurga kýrýðý, tümörler ve enfeksiyonlar da spinal kanalýn daralmasýna neden olup, çoðu zaman aðrýdan önce nörolojik belirti ve bulgulara neden olabilirler. Klinik tablonun belirgin bulgularý;

Bel aðrýsý

Radikülopati

Nörojenik topallama

Kauda ekuina sendromudur

Dejeneratif Skolyoz 

Omurganýn dejeneratif sürecinin önemli sonuçlarýndan biri de dejeneratif skolyozdur. Disk dejenerasyonu ve eklem aralýðýnda ortaya çýkan tek taraflý daralma ile baþlayan ve yük taþýma dengesinin bozulmasý ile bu durumun komþu eklemlere de iletilmesi ile omurga koronal planda eðilmeye baþlar. Buna çoðu zaman sagittal plandaki eðime ve dengesizlik de eþlik eder. Dejeneratif skolyoz konusu kendi baþlýðý altýnda incelenmiþtir.

 

Bel aðrýsýnýn ayýrýcý tanýsýnda enfeksiyonlar mutlaka araþtýrýlmalýdýr. Lumbosakral bölgenin akut piyojenik ve tuberküloz gibi kronik enfeksiyonlarý özellikle ülkemiz þartlarýnda düþünüldüðünde hiç de az deðildir.  

Akut Piyojenik Enfeksiyonlar Odak genellikle vücudun baþka bir bölgesidir.  Gençlerde solunum yollarýndaki stafilokoksik enfeksiyonlar suçlanabilir. Ancak yaþlýlarda ürogenital sistem, özellikle de geçirilmiþ ürolojik giriþimlerden sonra enfeksiyonun nedeni olabilir. BU durumda enfeksiyon ajaný çoðunlukla gram negatif basiilerdir. Bazen de diske yönelik cerrahi ve diyagnostik giriþimlerden sonra diskitis þeklinde piyojenik enfeksiyonlar geliþebilir. Sistemik ve silik bir þekilde lokalize enfeksiyon bulgularý vardýr. Ancak aðrý þiddetli olabilir. Vücut ýsýsý fazla artmamýþ olabilir. Sedimentasyon hýzý yükselmiþtir, beyaz küre sayýsý artmýþ veya normal limitler içinde olabilir, CRP enfeksiyon için mutlaka bakýlmasý gereken bir belirteçtir. Taný için radyolojik incelemeler, MRG ve sintigrafi yöntemlerine baþvurulmalýdýr. 

Kronik Enfeksiyonlar Omurganýn kronik enfeksiyonlarý akut enfeksiyonlarýna göre daha fazladýr. Etken genellikle bruselle veya mikobakteriyumdur. Özellikle az geliþmiþ ülkelerde omurga tüberkülozu hala bir sorun olarak devam etmektedir. Tuberküloz enfeksiyonu, vertebra cisminin kansellöz bölgesinde baþlar. Burada baþlayan eksüdatif reaksiyon kemikte yaygýn osteoporoza neden olur. Vertebra cismi zayýflar, kompressif güçlerin etkisiyle yüksekliðini kaybeder ve çöker. Enfeksiyon korteksi geçerek intervertebral disk ve diðer vertebraya geçebilir. Abse formasyonu veya oluþan granülasyon dokusu spinal korda baský yapabilir. Abse yer çekiminin etkisiyle baðlar ve adele kýlflarý arasýndan vücudun aþaðý bölgelerine doðru yer deðiþtirebilir ve buralarda soðuk abselere neden olabilir. Klinik olarak,  lokalize veya çevreye yayýlabilen aðrýlar vardýr. Paravertebral adele spazmý belirgindir. Hareketler aðrýlýdýr ve hareket esnasýnda bölge hareket ettirilmeyip korunur. Gece aðrýlarý ve terlemeler önemli belirtilerdir. Hastanýn kendisinde veya ailesinde geçirilmiþ veya aktif tüberküloz öyküsü mutlaka araþtýrýlmalýdýr. Tüberküloz ve brusella dýþýnda mantar enfeksiyonlarý da gözden uzak tululmamalýdýr. Taný laboratuar ve radyolojik yöntemler ile konulur. 

Romatoid artrit; sistemik kollagen doku hastalýklarýndan birisidir. Daha çok gençlerde ve kadýnlarda erkeklere göre üç kat daha fazla görülür. Daha çok küçük eklemlerde, kalçalarda ve diðer eklemlerde görülür. Daha seyrek olarak da omurganýn tutulumuna baðlý olarak bel aðrýlarýna neden olur. Ankilozan Spondilit Marie-Strümpell  Hastalýðý veya Bechterew Hastalýðý olarak da bilinen bu spondilit, geç geliþme çaðýnda veya erken yetiþkin çaðda ortaya çýkan sistemik bir inflamatuvar hastalýktýr. Patolojik olarak omurgada, sakroiliak eklemlerde, büyük eklemlerde, özellikle kalçalar, dizler ve omuzlarda ilerleyici bir enflamasyon vardýr. Yerleþtiði eklemde fibröz veya ossöz ankiloza ve deformitelere yol açar.  Hastalýk sinsi bir þekilde baþlar. Baþlangýçta sakroiliak eklem çevresinde sabahlarý aðrý ve sertlik olur.  Tablo ilerledikçe aðrý ve sertlik daha da artar ve omurganýn diðer bölümlerine de yayýlýr. Belde paravertebral kas spazmý þiddetlenir. Fleksör kaslarýn spazmý daha fazla olduðundan omurga öne doðru bükülür. Böylece servikal ve lomber lordoz kaybolur, torakal kifoz artar. Kostovertebral eklemler tutulduðundan, zamanla toraksýn ekspansiyonu azalýr. Hastalýk ilerledikçe, omurga kolonunun önündeki anterior longitudinal bað kalsifiye olur, bu radyolojik olarak omurgaya “bambu kamýþý” görünümü verir

.

Spinal korda veya omurgada yerleþen tümörler iyi huylu veya kötü huylu olabilirler. 

Ýyi Huylu Tümörler Ýyi huylu tümörler, kemikte veya yumuþak dokularda, sinir kökleri, meninks gibi nöral yapýlarda yerleþebilir.  Ýyi huylu kemik tümörlerin örnek “osteoid osteoma” dýr. Tümör genellikle bir bezelye büyüklüðündedir. Pedikül veya laminada yerleþebilir. Özellikle geceleri þiddetli bel veya sýrt aðrýlarýna sebep olur. Aðrýlar tipik olara aspirin ile geçer, bu özellik bile taný koymada en önemli bulgu olabilir. Kesin tedavi cerrahi eksizyondur. Sýrt ve bel aðrýlarýna neden olabilecek baþka iyi huylu tümör örneði “hemanjiyoma” dýr. Çoðu zaman diðer sorunlarýn radyolojik  olarak incelenmesi sýrasýnda rastlantý olarak belirlenir. Çoðu masumdur, ancak patolojik kýrýk oluþabilir ya da nadiren geniþleyerek çevre dokulara basý yapabilir.  

Kötü Huylu Tümörler Primer veya sekonder olabilir. En sýk görülen kötü huylu tümör “multiple miyeloma” dýr. Bu neoplazma kemiði iþgal ederek yerini alýr. Daha çok 40 yaþ üstündeki erkeklerde görülür. Serum globülin seviyesi artmýþ, albümin-globülin oraný tersine dönmüþtür. Hastada süreklilik gösteren bel aðrýlarý vardýr. Vertebralar bol kanlanan kemiklerdir, bu nedenle de metastatik tümörlerin görülme olasýlýðý oldukça fazladýr. Vertebralarda yerleþmiþ bir metastatik tümörün primeri genellikle meme, prostat, böbrek, akciðer ve tiroid gibi organlardýr. Metastatik tümör radyolojik olarak tesbit edildiðinde tümör vertebranýn yaklaþýk % 25-30’unu kaplamýþtýr.  Metastatik tümörler osteoblastik ya da osteoklastik olabilirler. En çok görülen osteoblastik tümör prostat karsinoma metastazýdýr. Tutulum bölgesinde kemik yoðunluðunda artma vardýr. Primer tümör serum asit fosfatazýnda yükselmeye sebep olur. Sýklýkla rektal muayenede hipertrofik prostat tesbit edilebilir. Memenin metastatik tümörleri osteoblastik veya ostelitik olabilir. Buna karþýlýk akciðer, böbrek, tiroid gibi organlarýn kanserleri osteolitiktir. Bu tümörler kemik dokunun kaybý ile radyolojik olarak litik görünüm verirler.  Omurgada yerleþen tümörlerde bel aðrýsý sinsi bir bulgudur. Çoðu zaman önemsenmez. Metastazlarda primer organ bulgularý ortaya çýkmadan omurga tutulumuna ait bulgular ortaya çýkabilir. Kemiðin hasara uðramasýna veya yeni kemik oluþumuna sebep olan herhangi bir tümör serum alkalen fosfataz  düzeyinin yükselmesine neden olur. Radyolojik deðerlendirme ve sintigrafi tanýda çok deðerli olsada kesin taný biyopsi ile histopatolojik olarak konulur.

     

Osteoporoz;   Kemik metabolizmasýnda kemik yapýmý ve yýkýmý bir denge içerisinde süreklilik gösterir. Ancak çeþitli nedenlere baðlý kemik yýkýmý kemik yapýmýndan fazla olursa, zaman içinde kemik yoðunluðunda bir azalma olur. Bu þekilde kemik kütlesi kaybý ile ortaya çýkan tablo osteoporozdur. Osteoporozda kemik korteksin kalýnlýðý azalýr, spongiöz trabeküller incelir, uzun kemiklerdeki medullar boþluk geniþler, kemik direnci azalýr ve kemiðin kýrýlganlýðý artar. Osteoporoz, kulanmamaya veya tesbite baðlý, protein yetmezliði, hormonal etkenler, kalsiyum ve D vitamini eksikliði ve yaþlýlýða baðlý olarak ortaya çýkar. En çok menopoz sonrasýnda kadýnlarda görülür.  Genel osteoporozda en önemli deðiþiklikler omurgada görülür.  Osteoporoz nedeniyle direnci azalmýþ vertebralar kolayca kýrýlabilir. Basit travmalarla ya da travma olmaksýzýn kýrýklar oluþabilir.  Bu kýrýklar sonucunda torakal bölgede vertebralar kama þeklini alýp kifoza neden olurlar. Lomber bölgede ise, diskle yumuþamýþ vertebra cisimlerinde alt ve üst eklem yüzlerinde çökmelere neden olup vertebralarda bikonkav bir görünüme neden olurlar. Osteoporozlu hastalar sýrt be bel bölgesine kemiklerindeki aðrýdan yakýnýrlar. Genel artroz ile ilgili sorunlara baðlý olarak zaten aðrýlardan yakýnmalarý  olan yaþlý hastalarda osteoporoza baðlý olarak oluþan omurga kýrýklarý çoðu zaman atlanýr. Ancak yaþlý bir hastada aniden ortaya çýkan sýrt ve bel aðrýlarýnda osteoporoza baðlý omurga kýrýðý oldukça fazla bir olasýlýktýr. 

    

Bel aðrýlarýndaki etyolojik faktörlerden  biri konjenital anomalilerdir. Bu anomaliler tek olmaktan ziyade genellikle kombinasyonlar þeklindedir. Bunlar çoðunlukla normalin varyasyonlarýdýr ve nüfusun yarýsýnda görülebilecek bir sýklýkta ortaya çýkabilirler. Sakralizasyon ve Lumbalizasyon Lumbosakral bölgedeki vertebra anomalilerinin en dikkate deðer olaný vertebralarýn sýralanýþýnda ortaya çýkan farklýlýklardýr.  Sakralizasyonda 5. lumbal vertebra, sakral vertebra özelliðini taþýr. Lumbal vertebralarýn sayý dörde iner. Bazen bir transvers çýkýntý sakrum ile birleþir, bu durumda tek taraflý sakralizasyondan söz edilir. Bunun tersi olarak lumbalizasyon, 1. sakral vertebranýn deðiþerek lumbal vertebra karakteri kazanmasýdýr. Bu durumda altý adet lumbal vertebra vardýr. Her iki durumda da hareketli lumbal segment sayýsý etkilenir. Bu durum biyomekanik açýdan yük daðýlýmý dengesini bozar ki bu mekanik tipte bel aðrýlarýnýn nedenidir. Tek taraflý lumbal vertebranýn sakralizasonu veya sakral vertebranýn lumbalizasyonu Bertolotti Sendromu olarak bilinir. Bu sendrom son yýllarda artarak teþhis edilmektedir. Tek taraflý temas noktasý, omurga üstünde normal olmayan bir baskýn yapar ve sonuç olarak dönme hareketleri, sakralizasyonun veya lumbalizasyonun bir üst seviyesinde disk fýtýklaþmalarýna neden olur. Bu durum bel aðrýlarý ile beraber ortaya çýkan deðiþik tipteki nörolojik arazlarýn nedenidir. Bertolotti Sendromu veya ciddi yakýnmalara neden olan vertebra diziliþ anomalilerinde semtomatik tevdi baþarýlý olmazsa, cerrahi olarak uygulanacak spinal füzyon ile çözüm saðlanabilir. Spina bifida  Erken fötal hayatta oluþan bir vertebral kolon geliþim bozukluðudur. Vertebra arkuslarýnýn arkada birleþmeyerek açýk kalmasýdýr. Genellikle 5. lumbal ve 1. sakral vertebralarda görülür. Bu durum, bel aðrýlarýnýn ana nedenlerinden deðildir. Aslýnda spina bifida, genel nüfusta çok sýk görülür, bu durum anatomik bir varyasyondur ve çok seyrek olarak günlük yaþamý etkileyebilecek ciddi aðrýlara neden olur. Omurganýn Konjenital Anomalileri Omurganýn erken fötal hayatta geliþim bozukluklarý sonucunda oluþan anomalilerdir. Formasyon ve segmentasyon hatalarý olarak iki grupta toplanýr, bazen kombine anomaliler þeklindedir. Bunun sonucunda kama vertebra, yarým vertebra, ansegmente bar veya blok vertebra anomalileri görülür. Bu anomaliler ayný zamanda konjenital skolyozun de nedenidir. Bu anomalilerin dizilimine baðlý olarak her zaman skolyoz oluþmayabilir. Ancak skolyoz olsun olmasýn, yük daðýlýmýnýn deðiþmesin baðlý olarak bel aðrýlarý oluþur.  

Abdominal Aort Anevrizmasý 

Disk hernisi veya tümörlerin neden olduðu aðrýlara benzer bel aðrýlarýna sebep olur. Hasta genellikle 50 yaþýn üstünde bir erkektir ve lumbal bölgede pelvisin derinliklerine doðru yayýlan aðrýlardan yakýnýr. Bununla beraber aterosklerozun diðer belirti ve bulgularý da tanýya eklenebilir. Periferik kan akýmýnýn azalmasý, kasýk bölgesinde muayenede tril alýnmasý dikkat çekicidir. Terminal Aortanýn Trombozu Bu tip bir týkanma Lerich Sendromuna neden olur. Bel aðrýlarýna ilaveten tipik olarak vasküler topallama bulgularý, kronik olgularda distalde trofik bozukluklar vardýr.  

 

 

Ýnsan vücudunun normal bir duruþ þekli (postur) vardýr. Bu ayakta duran bir insanda þöyledir. Omurganýn servikal ve lomber bölgelerinde lordoz, torakal ve sakral bölgede ise kifoz vardýr. Pelvis 30 derece kadar öne eðiktir. Baþ gövdenin ortasýndadýr. Bu duruþta mastoid çýkýntýlardan aþaðý býrakýlan bir sarkaç, omuz ve kalçalarýn tam ortasýndan, dizin hemen önünden ve ayak bileðinde dýþ malleolun üzerinden geçer. Bu duruþun deðiþmesi ya da omurgadaki þekil bozukluklarý, omurga üzerindeki yüklerin daðýlýmýný bozarak, omurgada, çoðunlukla da belde mekanik tipte aðrýlara neden olur.  Normal duruþu bozan nedenler intrensek veya ekstrensek olabilir. Ýç kaynaklý nedenler: 

Zayýf kas tonusu,

Skolyoz, kifoz gibi omurga deformiteleri,

Pelvisin duruþundaki deðiþiklikler,

Omurganýn dengesinin bozulduðu durumlarda, dengenin saðlanmasý için devamlý kas kontrolü gerekir. Bu da kaslarda devamlý bir gerilmeye ve spazma neden olur.

Miyofasyal aðrýlar,

Anstabil vertebra; Deðiþik nedenlere baðlý olarak oluþabilir. Çoðunlukla spondilolizis veya spondilolistezis vardýr.

Hiperlordoz; yaþla birlikte kas tonusunda azalma, baðlarda gevþeme, göbek bölgesinde artan kilo artýþý, ya da gebelik nedeniyle oluþur.

Dýþ kaynaklý nedenler: 

Pelvik tümör ve enfeksiyonlar,

Kalça eklemini ilgilendiren hastalýklar,

Sakroiliak eklem hastalýklarý,

Genitoüriner hastalýklar.

Bel aðrýlarýný açýklayacak organik veya fonksiyonel bir neden söz konusu olmamasýna raðmen, kiþiler bel aðrýsýndan yakýnabilirler. Bu durumda psikolojik açýdan durumun deðerlendirilmesinde yarar vardýr. Kiþinin psikolojik sorunlarý, çalýþma koþullarýndan hoþnutsuzluk gibi etmenler araþtýrýlmalýdýr. Bu hastalarý “histerik hasta” ya da “malingering –kendini yalandan hasta gösteren-“ hasta sýnýfýnda deðerlendirmek gerekir.