Bütün kýrýklarýn yaklaþýk %4’ü pelvis kýrýklarýdýr. Pelvis kýrýklarýnýn %10’unda mesane ve üretra yaralanmasý vardýr. Pelvis kýrýklarýnýn yaklaþýk üçte ikisi trafik kazalarý sonucunda olur, bununla beraber yüksekten düþme, göçük altýnda kalma gibi durumlarda pelvis kýrýklarý oluþabilir. dolaylý zorlama ile adale kontraksiyonlarý sonucunda kopma kýrýklarý þeklinde de kýrýklar oluþabilir.

 

Pelvis kýrýklarý aðýr yaralanmalar sonucunda oluþur. Beraberinde baþka kýrýklar olabileceði gibi, çoðunlulukla organ yaralanmalarý da vardýr. Hastanýn genel durumu bozulmuþ, þok tablosu geliþmiþ olabilir. Rektal ve ürogenital kanamalar araþtýrýlýr. Karýnda duyarlýlýk, þiþlik, ekimoz, asimetri, defans bulunabilir. Sýrt üstü yatan hastada kristalar aþaðý doðru bastýrýlarak veya her iki krista birbirine doðru itilerek aðrý uyandýrýlmaya çalýþýlýr. Aseatabulum kýrýklarýnda kalça hareketlerinde aðrý vardýr. Dikkatli bir nörovasküler muayene yapýlmalýdýr.Ýki yönlü ve oblik pelvis grafileri yeterli olmazsa bilgisayarlý tomografi çekilmelidir.

Pelvis kýrýklarý çoðunlukla konservatif olarak tedavi edilirler, genellikle 4 haftalýk yatak istirahati kaynama için yeterlidir. Ancak ayrýlmanýn fazla olduðu kopma kýrýklarýnda, ayrýlmýþ ve deplase olmuþ diðer kýrýklarda, çýkýklarda, cerrahi tedavi gerekebilir.

 

a. Traksiyon

b. Hamak. Daha çok simfizis pupis ayrýlmalarýnda her iki iliak kanat hamak yardýmý ilie birbirine doðru bastýrýlarak redüksiyon elde edilmeye çalýþýlýr.

c. Kapalý redüksiyon. Nadiren baþvurulan bir yöntemdir.

a. Açýk redüksiyon kirshner telleri ve plak-vida ile intrnal fiksasyon.

b. Pelvis eksternal fiksatörü.

Organ yaralanmalarý,

Vasküler yaralanmalar. Pelvis ile komþuluk içinde olan büyük damar yaralanmalarýdýr, aþýrý kan kaybý ile yaralý kaybedilebilir.

Nörolojik yaralanmalar,

Tromboemboli,

Malunionlar,

Yürüme ve postür bozukluklarý.

Uyluk Kemiði (Femur) Üst Uç Kýrýklarý

Femur üst ucu anatomik olarak üç bölgeden oluþur:

Femur baþý ve boynu,

Trokanterik bölge,

Subtrokanterik bölge.

Tüm kýrýklarýn yaklaþýk %1’ini oluþturur. %80 60 yaþ üzerinde ve kadýnlarda erkeklere göre 4-5 kat daha fazla görülür. Uyluk abduksiyonda iken, bacaða uzunlamasýna gelen dolaylý zorlama ile uyluk yarý fleksiyonda iken kalça üzerine düþme veya çarpma þeklindeki dolaysýz zorlama ile femur boynunda kýrýk oluþabilir.

Kapital: Femur baþýnda eklem yüzünü ilgilendiren kýrýk.

Subkapital: Eklem yüzünün distalinde olan kýrýk.

Transservikal: Boynun ortasýndan geçen kýrýk.

Sevikotrokanterik kýrýk: Boyun ile trokanterik bölgenin birleþme yerinde olan kýrýk.

 

Hastanýn genel durumunda fazla bir deðiþiklik yoktur. Ayrýlmamýþ kýrýklarda; kalça bölgesinde aðrý vardýr. Topuktan veya büyük trokanterden vurulduðunda kalçada aðrý ortaya çýkar. Ayrýlmýþ kýrýklarda ise, bacak abduksiyon ve dýþ rotasyondadýr. Kesin taný röntgenle konulur. Osteoporotik hastalarda, diþlenmiþ kýrýklar röntgende atlanabilir, bu durumda bilgisayarlý tomografiden yararlanýlabilir. 

Femur boyun kýrýklarý zor iyileþen kýrýklardandýr. Bunun baþlýca iki nedeni vardýr; 1) Femur boynu az kanlanan kompakt kemik yapýsýndadýr, bu nedenle çok kanlanan kansellöz kemiðe göre daha zor kaynar. 2) Femur boynunun büyük bir kýsmý eklem kapsülü içinde yer alýr ve bu bölgede kaynama için gerekli olan periost dokusu bulunmaz. Bu yapýsal özelliklerin dýþýnda, kýrýk nedeniyle femur baþýnýn beslenmesi bozulur ve femur baþý avasküler nekrozu geliþebilir. Bu nedenle femur boyun kýrýklarýnýn tedavisi her yaþ grubu için cerrahidir. Yaþlýlarda femur baþý parsiyel protezi, gençlerde anatomik redüksiyonu takiben, kalça kompresyon çivileri, çocuklarda ise, epifiz plaðýnda az hasar oluþturacak ince multipl çiviler (Knowles çivileri) ile tespit yapýlýr. Protez uygulamalarýndan sonra erken hareket ve yük vermeye izin verilirken, internal tespit yapýlanlarda radyolojik olarak kal dokusu görülünce aðýrlýk vermeye izin verilmelidir.

 

Kaynama,

Avasküler nekroz,

Dejeneratif artrit.

Trokanterik Kýrýklar

Ýki trokanter arasýnda kalan bölgenin kýrýklarýdýr.

Ýzole trokanter kýrýklarý

Gluteal adalelerin çekmesine baðlý, iliopsoas adalesinin çekmesine baðlý olarak küçük trokanterde kopma kýrýklarý olabilir. 1 cm’den fazla ayrýlmýþ olanlarýn dýþýnda cerrahi tedavi gerekmez.

Daha çok 60-80 yaþlarý arasýnda görülür. Uyluk abduksiyonda iken düþme sonucunda veya gluteal adaleler ile iliopsoas’ýn karþýlýklý çekme kuvvetlerine baðlý olarak veya büyük trokanter üzerine düþme ile kýrýk oluþabilir.

Hasta genellikle yaþlý ve kadýndýr. Trokanterik bölge çok kanlanan kansellöz kemik yapýsýndadýr ve kýrýkla beraber oldukça fazla bir kan kaybý olur. Bu nedenle þok tablosu geliþebilir. Kýrýk bölgesi aðrýlý, oluþan hematoma baðlý olarak þiþmiþtir. Bacak bir miktar kýsalmýþ gibi görünebilir. 

Sað kalça (intertrokanterik) kýrýk ve kalça kompresyon çivisi ile tedavisi

Genel durum düzeltilir. Geçirdiði travma nedeniyle, kardiyopulmoner ve metabolik dengesi bozulmuþ, porotik kemiklere sahip yaþlý hastalarý bir an önce ayaða kaldýrmak gerekir. Bunun için cerrahi tedavi ile açýk redüksiyon ve kalça kompresyon çivileri veya trokanterik plak ve çiviler, stabil tip 1 ve 2 kýrýklarda, intramedüller Ender çivileri ile internal tespit yapýlýr. Cerrahi tedavi yapýlamayacak hastalarda traksiyon veya pelvipedal alçý tesbiti uygulanýr. Komplikasyonlar: 1. Hipovolemik þok ,2. Malunion; koksa vara, kýsalýk, dýþ rotasyon.

Küçük trokanter ile bunu 5 cm distaline kadar olan kýsým arasýndaki kýrýklardýr. Bu bölgeye gelen döndürücü ve makaslama kuvvetler ile veya dolaysýz olarak trafik kazasý, düþme, göçük altýnda kalma, ateþli silah yaralanmalarý ile kýrýk oluþabilir. 

Genellikle çok parçalý kýrýklardýr. Üst parça, gluteal adaleler ve iliopsoas’ýn çekmesi ile abduksiyon, dýþ rotasyon ve fleksiyona çekilirken, alt parça, adduktor adalelerin çekmesiyle adduksiyona çekilir ve kýrýk uçlarý deplase olur. Bu nedenle kýrýk bölgesinde þekil bozukluðu, oluþan hematom nedeniyle þiþlik vardýr.

Bu kýrýðýn redüksiyonu zordur, redüksiyon yapýlabilse bile konservatif yöntemler ile korunmasý kolay deðildir. Bu nedenle tedavisi cerrahidir. Açýk redüksiyonu takiben, trokanterik plaklar, kalça kompresyon çivileri, kilitli intramedüller çiviler ile tespit yapýlýr. Çocuklarda öncelikle konservatif tedavi denenmelidir.

Femur, insan vücudunun en uzun, geniþ adale kitleleri ile kuþatýlmýþ en saðlam kemiðidir. Buna karþýlýk kýrýklarý çok görülür. Dolaysýz darbenin geldiði tavmalarda veya döndürücü zorlamalar, trafik kazalarýnda olduðu gibi, diz fleksiyonda iken dizin ön kýsmýna gelen zorlamalarla femur cismi kýrýlabilir. Bu tür bir zorlamada, patellada kýrýk, arka çapraz baðda yýrtýk ve posterior kalça çýkýðý da oluþabilir.

Kýrýk bölgesinde genel kýrýk belirti ve bulgularýna ek olarak, bacak kýsalmýþ olabilir. Proksimal parça iliopsoas’ýn etkisiyle öne, abduktor adalelerin etkisiyle abduksiyona çekilirken, distal parça gastroknemiusun etkisi ile arkaya, adduktor adalelerin çekmesine baðlý olarak adduksiyona ve dýþa doðru döner. Özellikle parçalý kýrýklarda hipovolemik þok geliþebilir. 

Ýlk yardým çok önemlidir. Taþýma esnasýnda kýrýk uçlarýnýn çevre yumuþak dokularý tahrip etmemesi için, hareket etmesi önlenmelidir. Çocuklardaki femur cisim kýrýklarý konservatif olarak tedavi edilirler. Kýrýk uçlarý üzerinde etkili olan adale çekim güçlerini ortadan kaldýrmak için dengeli traksiyonlar uygulanýr, bu þekilde redüksiyon elde edildikten sonra pelvipedal alçý tespitine geçilir. Femur cisim kýrýklarý çocuklarda 8-10 haftada kaynar.Eriþkinlerdeki tedavi cerrahidir. Açýk redüksiyon yapýldýktan sonra, plak-vida veya intramedüller çivi (Küntscher) ile internal tespit saðlanýr. Ýntramedüller çiviler daha rijit tespit olanaðý yarattýðýndan tercih edilirler. Bu tür tespitlerde radyolojik olarak kal dokusu geliþimi beklenmeden kontrollü aðýrlýk verilmeye baþlanabilir. Bu þekilde kýrýk uçlarýna verilen fizyolojik kuvvetler kal oluþumunu olumlu yönde etkiler.