Diz eklemi denince hemen akla yük taþýyan tibia-femur kemikleri arasýndaki ana eklem gelir.

Aslýnda diz yakýnmamalýnýn önemli bir kýsmýný oluþtururlar.

Koþucular, atlayýcýlar, bisikletçiler gibi dizi kývrýk pozisyonda bacaðýna yüklenen sporcularda diz kapaðýna aþýrý bir yük biner. Bu aþýrý yüklenme diz kapaðýnýn altýndaki kýkýrdak ve altýndaki kemiðe aþýrý yük biner ve aðrýya neden olur. Fakat bu bulgularýn çýkmasý için mutlaka sporcu olmasý gerekmez. Ev hanýmlarýndan ofis çalýþanlarýna kadar çok geniþ bir yelpazede de bu tür aðrýlar görülür.

Merdiven iner-çýkarken

Diz çöküldüðünde

Çömelip kalkýldýðýnda

Diz bükülü pozisyonda uzun süre oturulduðunda

Aðrý olur.

Dizin karmaþýk yapýsý çok hassastýr. Ön diz aðrýlarýna etki eden çok sayýda faktör vardýr.

Diz kapaðýnýn altýndaki femur kemiði eklem yüzeyi ile iliþkisi; yapýsal olarak diz kapaðý dýþa dönük, yarý çýkýk, çýkýk veya yüksekte olabilir. Bu durum tüm yükün diz kapaðýnýn küçük bir bölgesine binmesine neden olur ve buradaki kýkýrdaðýn hýzla bozulmasýna neden olur. (Bakýnýz; Patella (diz kapaðý) dönüklüðü veya yarý çýkýðý )

Yapýsal olarak bacak aksý bozukluðu

Medial plika bantý diz içindeki normal eklem katlantýsýnýn kalýnlaþarak diz büküldüðünde aðrý yapmasýdýr.

Yaralanma

Aþýrý antreman veya yüklenme

Bacak adelelerinde dengesizlik, zayýflýk

Düz tabanlýk

Taný;

Eðer günün birinde yukarýdaki pozisyonlarda aðrýnýz baþlarsa neden olan hareketi yapmaktan vazgeçip dinlenin ve bir basit aðrý kesici alýn ve buz yapýn.

Eðer 1-2 güne kadar geçmezse ve tekrarlýyorsa diz konusunda deneyimli bir ortopediste baþvurun.

Taný için en deðerli bulgular konuþma ve muayene ile elde edilir.

Hastalarýn aðrýlarýnýn hangi pozisyonda arttýðý, süresi çok deðerli verilerdir.

Sinema, tiyatro, uçak-otobüs yolculuklarý gibi dizin uzun süreli sabit kaldýðý durumlarda dizde aðrý ve huzursuzluk hissemeye "theatre sign" (tiyatro bulgusu) denir ve ön diz aðrýlarý için çok tipiktir.

Uzun süre spor yaptýktan sonra býrakan kiþilerdede kas dengesizliðine baðlý ön diz aðrýlarý sýktýr.

Muayene eklendiðinde % 90 lara varan taný konur.

Hastalýk hikayesi + muayene ön diz aðrýlarýnýn ana eklem aðrýlarýyla karýþtýrlmasýný önler.

Ana eklemlerdeki MR bulgularý ile ön diz problemleri gözden kaçan, gereksiz tedavi ve ameliyat olan çok sayýda hasta vardýr.

Konuþma ve muayene sonrasý ön diz aðrýlarýnýn nedenlerini ve ciddiyetini tesbit için çeþitli radyolojik incelemeler gerekir.

Diz kapaðýnýn pozisyonunu saptamak için diz kapaðýnýn çeþitli açýlarda pozisyon röntgenleri, bilgisayarlý tomografi istenebilir.

Diz kapaðý ve altýndaki kýkýrdaðýn durumunun tesbiti ve diz içindeki-tendonlardaki diðer patolojilerin tesbiti için de MR sýklýkla gerekir.

Tedavi;

Tedavi ön diz aðrýsýnýn nedenine göre biçimlendirilir.

Tendon, yaralanma, aþýrý yüklenme-antreman kökenli ön diz aðrýlarýnda öncelikle RICE protokolü (dinlenme-buz-elastik bandaj-yukarýda tutma) uygulanýr.

Arkasýndan egzersiz, germe, fizyoterapi ile esnetme, çabukluk, kuvvetlendirme, koordinasyon çalýþmalarý yapýlýr.

Bu çalýþmalar normale dönünceye kadar devam eder.

Sonrasýnda egzersizlere devam etmek nüksleri engellemek için gereklidir.

Bu konuda doktorunuzla iletiþimi koparmamanýz gerekir.

Cerrahi tedavilerin yeri çok sýnýrlýdýr.

Diz kapaðý pozisyonunun bozukluðuna baðlý ön diz aðrýlarýnda daha uzun ve zorlu bir süreç vardýr.

Öncelikli tedavi fizyoterapi ve egzersiz tedavisidir.

Burada klasik fizik tedaviden çok farklý bir fizyoterapi uygulanýr.

Ön diz adelelerinden iç kýsýmdakiler elektroterapi ve egzersizle kuvvetlendirilirken, diz kapaðýnýn hareketliliðini için manüplasyon yapýlýr.

Fizyoterapi ile % 50-60 baþarý elde edilir.

3 ay fizyoterapiye cevap vermeyen vakalarda cerrahi tedavi seçenekleri gündeme gelir.

Cerrahi tedavi olarak 2 temel seçenek vardýr;

2 adet 1 cm den küçük kesilerden cerrahi yapýlýr.

Artroskopi ile bozulmuþ kýkýrdak parçalarýnýn traþlanmasý-canlandýrýlmasý yapýlabilir.

Artroskopik veya bazen 2 cm lik küçük kesiler eklenerek kýkýrdak nakilleri yapýlabilmektedir. (miniopen teknik)

Diz kapaðýnýn dýþa devrik veya yarý çýkýk olduðu durumlarda diz kapaðýný dýþa doðru çeken kapsül artroskobik olarak kesilerek (LATERAL GEVÞETME) pozisyonunun düzeltilmesi saðlanýr. Diz kapaðýnýn pozisyonunun tam düzelmediði durumlarda içteki kapsülün daraltýlmasý da eklenebilmektedir.

Bu tip artroskapiler sonrasý hastalar 4 saat sonra yürüyerek aðrýsýz bir biçimde evlerine giderler.

Baþarý oraný % 80 lerdedir.

Artroskopinin baþarýlý olmadýðý veya diz kapaðýnýn ileri çýkýk-yarý çýkýk durumlarýnda diz kapaðýnýn anatomik kusurunu düzeltici kemik operasyonlarý gerekebilir.

Bu konuda en popüler operasyon "Fulkerson Osteotomisi" dir.

Bu operasyonda diz kapaðý kemiðinin alt baðlantýsý patellar tendonun tibiaya yapýþma yerinin içe-öne-yukarý veya aþaðý kaydýrma olanaðý vardýr.

Böylece diz kapaðý pozisyonu düzelmiþ ve kýkýrdaðýna binen aþýrý yükler azaltýlmýþ olur.

Ameliyat sonrasý ciddi bir fizik tedavi gereksinimi vardýr.

Ön diz aðrýlarýndan korunmak için günlük yaþamda yapýlacak þeyler vardýr.

1. Formda kalýn; Genel vücut kondüsyonunuzu koruyun. Fazla kilolarýn olmamasý dize binen yüklerin aþýrý olmamasý saðlar. Bunun için düzenli egzersiz yapýn. Egzersiz öncesi 5 dakika ýsýnýn. Uygun ayakkabýlar ile spor yapýn.

2. Germe egzersizleri yapýn; Diz etrafý kaslarý için germe egzersizleri yapýn. (bkz: eðitim konularýnda germe egzersizleri)

3. Temponuzu yavaþ arttýrýn; Egzersiz yoðunluðunu aniden aþýrý bir biçimde arttýrmayýn.

4. Dizinize aþýrý yük bindiren egzersizlerden uzak durun; Diz çevresi adelelerini kuvvetlendirmek için yapýlan "leg extantion", "leg press" hareketlerinde dizinizin bükme açýsýný 0-45 derece arasýnda ve ayak uçlarý dýþarý bakar pozisyonda tutun. Hip abduktion hareketini yapmayýn