Migren, çoðunlukla ataklar halinde gelen bir baþ aðrýsý tipidir. Ataklar 4 saatten 72 saate kadar deðiþen uzunluklarda olabilir. Kiþi ataklar arasýnda kendini tamamen normal hisseder, ancak bir sonraki ataðýn endiþesi içindedir. Eskiden "sadece bir baþ aðrýsý tipi" olarak görülen migren, artýk baþlý baþýna bir nörolojik hastalýk olarak kabul edilmektedir.

Migren aðrýsý genellikle orta þiddette yada þiddetlidir ve kiþinin normal aktivitelerini engelleyebilir, hem migren yakýnmasý olan kiþinin hem de yakýnlarýnýn yaþam kalitesini bozabilir. Baþ aðrýsý zonklayýcý yada nabýzla birlikte atan þekilde hissedilebilir ve baþýn tek bir yanýnda yerleþebilir. Bulantý, kusma, ýþýða veya sese karþý hassasiyet baþ aðrýsýna eþlik edebilir.

Migren kadýnlarda erkeklerden daha sýk görülür; kadýnlarda %18.6 ve erkeklerde %6.5 oranýnda görülmektedir. Yapýlan çalýþmalarda bir hekim tarafýndan taný konulmamýþ olan migren hastasý oranýnýn kadýn hastalarda %59’a, erkeklerde ise %70’e ulaþtýðý gözlenmiþtir.

Birçok kiþide aðrý ve diðer semptomlar o kadar þiddetlidir ki, sadece karanlýk bir odada yatýp uyumak isterler. Bu da günlük yaþantýyý aksatýr. Oysa ki migren ilaçla tedavi edilebilir. Günümüzde migreni önleyen yada tedavi eden çok sayýda ilaç bulunmaktadýr.

Migrenin neden ortaya çýktýðý tam olarak bilinmemektedir. Migrenin beyindeki kan damarlarý ve elektriksel sinir uyarýsýný ileten kimyasal maddelerdeki deðiþikliklere baðlý olduðu düþünülmektedir, ancak bu deðiþikliklerin neden oluþtuðu konusunda araþtýrmalar halen sürmektedir. Migren geliþme eðiliminin kalýtýmla geçip geçmediðini bilmiyoruz. Çalýþmalara göre, eðer anne-babadan birinde migren varsa, çocukta da olma olasýlýðý %40’týr. Eðer her ikisinde de migren varsa, çocukta da %75 olasýlýkla migren görülecektir. Tek yumurta ikizlerinde çift yumurta ikizlerine göre migrene yatkýnlýk daha fazladýr.

Birçok kadýnda adet kanamasýndan hemen önce östrojen hormonu düzeylerinin azalmasý migren aðrýsýna yol açabilir.

Birçok faktör migreni baþlatabilir. Bu tetikleyici faktörlere karþý duyarlý olan kiþiler, bu faktörlerden uzak durarak migrenin getirdiði kýsýtlamalardan büyük ölçüde kurtulabilirler.

Yiyecekler: Eski peynir, çerez, çikolata, yoðurt, soðan, incir, karaciðer, kafeinli yiyecekler, monosodyum glutamat (MSG), tütsülenmiþ (füme) yada salamura balýk/et, koruyucu madde olarak nitrat/nitrit eklenmiþ gýdalar (sosisli sandviç, sucuk, salam)

Ýçecekler: Kahve, çay, kafeinli meþrubatlar, diyet soda, alkollü içkiler (özelikle kýrmýzý þarap, bira, viski)

 

Katký maddeleri: Sodyum nitrit (sosisli sandviç, iþlenmiþ etler), monosodyum glutamat (MSG) (Çin yemekleri ve birçok restoran yemekleri), aspartam (sakýzlar, diyet içecekler, et, süt, yumurta ve birçok protein içeren besinde aspartam vardýr), tiramin (eski peynir, kýrmýzý þarap, bakla, salamura edilmiþ veya iþlenmiþ yiyecekler), fenolik flavonoidler (elma, kabuksuz meyveler, üzüm)

Ýlaçlar: Antibiyotikler (tetrasiklin, griseofulvin), antihipertansifler (nifedipin, kaptopril), hormonlar (oral kontraseptifler, östrojenler), histamin-2 blokerleri (simetidin, ranitidin), vazodilatörler (nitrogliserin, izosorbid dinitrat)

Duyusal ve Duygusal Uyaranlar: Titreþen/parlak/fluoresan ýþýklar, parlak gün ýþýðý, kokular (parfüm, kimyasal maddeler, sigara), endiþe, aþýrý üzülmek veya aþýrý sevinmek, depresyon, aþýrý heyecan, stresten veya baskýdan kurtulma.

Yaþam Tarzý Deðiþiklikleri: Zaman farký, çok fazla ya da az uyumak, aç kalmak, kafeinsiz kalmak, aþýrý egzersiz yapma, fiziksel veya zihinsel yorgunluk, öne eðilmek (örn. bahçe iþleri yaparken), aðýrlýk kaldýrmak veya zorlanmak, rutin yaþam biçiminde deðiþiklik (örn. vardiya çalýþmasý veya tatiller), çok fazla veya çok az uyku, alerji, cinsel yönden uyarýlma, sigara.

Diðerleri: Adet dönemi, hava/mevsim/barometrik basýnç deðiþiklikleri, deniz seviyesinden çok yukarýda bulunmak

Migreninizi hangi faktörlerin tetiklediðini bilmeniz önemlidir. Bunun için atak geldiði sýrada neler yiyip içtiðinizi düþünebilirsiniz. Bunun için bir migren günlüðü tutmak uygun olabilir.

Bu günlükte, "Olasý tetikleyiciler" kýsmýna en son aktivitelerinizi, diyet, stres ve ilaçlarý yazýn. Bunlar sizin neyin migrene yol açtýðýný anlamanýza yardým edecektir. Böylece hem nelerden uzak durmanýz gerektiðini görür, hem de bu günlüðü doktorunuza gösterebilirsiniz.

Baþlangýçta bir baþ aðrýsýnýn migren mi, yoksa "sýradan" bir baþ aðrýsý mý olduðunu söylemek zor olabilir. Migren ataklarýný diðer baþ aðrýlarýndan ayýrabilen özellikleri þunlardýr:

Orta þiddette yada þiddetli aðrý

Bulantýnýn eþlik etmesi

Kusmanýn eþlik etmesi

Iþýða ve sese duyarlýlýk (bazen kokuya duyarlýlýk)

Zonklayýcý, nabýz gibi atan aðrý

Aðrý asýl olarak tek taraflýdýr

Aðrý hareketle artar

Bazý kiþilerde migren aðrýsýndan önce 10-30 dakika sürebilen bir aura dönemi olur. Aura parlak ýþýk çakmalarý, titrek, renkli zikzak çizgiler, kör noktalar yada bir tarafta görme kaybý gibi görsel deðiþiklikleri içerebilir. Aura ayrýca kollar veya bacaklarda karýncalanma yada uyuþmayý veya baþ dönmesini de içerebilir. Auranýn nedeni hala bilinmemektedir.

Belirtilerinizin baþka bir fiziksel sorundan deðil migrenden kaynaklandýðýndan emin olmak için, doktora gitmelisiniz. Belirtilerinizi gözden geçirdikten ve sizi muayene ettikten sonra doktorunuz migren olduðunuzu söyleyecek yada diðer olasýlýklarý ekarte etmek için ileri testler isteyecektir.

Günümüzde, devam eden araþtýrmalar sayesinde migren hakkýnda daha fazla þey biliniyor ve migreni önlemek yada tedavi etmek için daha fazla seçenek bulunuyor. Çok sýk atak geçiren migren hastalarý için sýklýkla önleyici ilaç tedavisini tercih edilmektedir. Tedaviler hekimlerin önerdiði þekilde uygulanýnca ataklarýn sýklýðý ve þiddeti azalabilmektedir.

Migren günlük hayatýnýzý engelleyebilir; çalýþmayý, aile hayatýný veya hobileri olumsuz yönde etkileyebilir. Migrenin neden olduðu tüm güçlükleri gözden geçirin ve doktorunuzla konuþun, böylece migreniniz için en doðru olaný yapabilirsiniz.

Aþaðýdaki soru ve yanýtlar migren ile ilgili bazý yayýnlardan ve internetten, aklýnýza gelebilecek sorulara ýþýk tutmak amacýyla derlenmiþtir. Herkesin aðrý deneyimi farklýdýr ve sizin deneyiminiz diðerlerininkinden daha farklý olabilir.

Migrene benzer belirtiler gösteren baþka hastalýklar da vardýr (Beyin tümörleri ve beynin daha baþka hastalýklarý gibi). Dolayýsýyla daha önce teþhis konmamýþ ise doktor kontrolünden geçmek ve týbbi tanýnýn konulmasý gereklidir. Bu durum; özellikle baþ aðrýlarýnýz aniden baþladýysa ve daha önce böyle bir deneyim yaþamadýysanýz daha da önem kazanmaktadýr. Kesin taný için mutlaka doktorla görüþmelisiniz.

Her baþ aðrýsý migren deðildir. Bazý baþ aðrýlarý önemli bir hastalýðýn iþareti olabilir. Migren ciddi bir rahatsýzlýk hissi ve yaþam kalitesinde düþmeye neden olmakla birlikte genellikle yaþamýnýzý tehlikeye sokan bir hastalýk deðildir.

Evet. Migren kadýnlarda daha sýk görülmektedir. Türkiye’de baþ aðrýsý ve migren konusunda 1998 yýlýnda tamamlanan Türk Baþ Aðrýsý Epidemiolojisi Çalýþma Grubu’nun verilerine göre 15-55 yaþ grubu arasýnda kiþilerde Türkiye’de migren görülme sýklýðý kadýnlarda %21.8, erkeklerde %10.9’dur.

Migrenin 35-40 yaþlarý arasýnda, her 2 cinste de en yüksek oranda görüldüðü bilinmektedir. Bu dönem, hastanýn en aktif ve verimli dönemidir. Migren bu haliyle, önemli bir sosyoekonomik kayba neden olur.

Genellikle pek çok migren hastasýnýn ailesinde baþka bir migren hastasý daha bulunur. Çalýþmalara göre, eðer anne-babadan birinde migren varsa, çocukta da olma olasýlýðý %50’dir. Eðer her ikisinde de migren varsa, çocukta da %75 olasýlýkla migren olacaktýr.

Aðrýnýn sýklýðý kiþiye ve migreni baþlatan etkenlerin varlýðýna göre deðiþkenlik gösterir. Bu nedenle migreninizi tetikleyen faktörleri tanýmak ve bunlardan uzak durmak, migren ataðý sýklýðýný azaltacaktýr. Migren sýklýðý çoðunlukla yaþ ilerledikçe azalýr.

Evet, migren hastalarý stresten dolayý da baþ aðrýsý çekerler. Bu tip aðrýlar kafa derisi ve boyun kaslarýný gevþetememekten olur. Serotonin isimli hormon düzeyindeki düþüklüðün de etkisi olabileceði gözlemlenmiþtir. Bu tip aðrýlar damar daraltýcý ilaçlarla kötüleþirken, damar gevþeticilerle iyileþir.

Parlak güneþ ýþýðý, sýcak, nem, hava basýncýndaki ani deðiþiklikler migreni tetikleyebilir. Yapýlan çalýþmalar her migreni olan kiþide hava koþullarýnýn tetikleyici bir faktör olmadýðýný göstermiþtir.

Hayýr. Daha önceleri migrenin belli bir psikolojik profile sahip olan insanlarda ortaya çýktýðý düþünülürdü. Ancak son 15 yýldýr yapýlan araþtýrmalar migren hastalarýnýn psikolojik profillerinin normal olduðunu göstermiþtir. Günümüzde migren ayrý bir nörolojik hastalýk olarak deðerlendirilmektedir.

Migrenin günün belli saatlerinde olma olasýlýðýnýn daha fazla olduðuna iliþkin bazý veriler vardýr. En sýk rastlanan migren baþlama saati sabahýn orta veya geç saatleridir.