Kadýn üreme organý olan uterusun bir parçasýdýr. Uterusu vajina baðlayan dar bir kanal þeklindedir.  Adet döneminde kanama bu kanal vasýtasý ile vajinaya, oradan da vücut dýþýna atýlýr. Cinsel iliþki sýrasýnda salgý bezi gibi çalýþarak spermlerin rahim içine geçiþine kolaylýk saðlar. Gebelik esnasýnda sýkýca kapalý olan bu kanal bebeði rahim içinde tutmaya yardýmcý olur. Doðum baþladýðýnda incelip kýsalarak, geniþler ve doðum eyleminde aktif rol oynar. 

Vücudumuzda tüm organlar hücrelerden oluþur. Hücreler vücudumuzun en küçük yapýtaþlarýdýr. Kanser hücrede baþlar.  Saðlýklý vücut hücreleri, kas ve sinir hücreleri hariç bölünebilme yeteneðine sahiptirler. Hücreler bölünüp büyüyerek, ölen hücrelerin yenilenmesi ve yaralanan dokularýn onarýlmasýný saðlarlar. Fakat bu yetenekleri de sýnýrlýdýr ve sonsuz bölünemezler. Her hücrenin hayatý boyunca belli bir bölünebilme sayýsý vardýr. Saðlýklý bir hücrede gerektiði yerde ve gerektiði kadar bölüneceðini kontrol altýndadýr. Bazen bu kontrol kaybolur. Hücreler kontrolsüz bölünmeye baþlar ve çoðalýrlar. Anormal hücrelerin ölümü gerçekleþmez. Rahim aðzýnda benzer anormal doku geliþmesi ile tümör oluþur. Tümörler iyi (benign) huylu ya da kötü (malign, habis) huylu olabilir. Rahim aðzýnda polip, kist, genital siðil gibi iyi huylu tümörler dokularý tahrip etmezler ve nadiren hayatý tehdit eden hastalýk yaparlar. Kanser hücreleri ise büyüyerek tümöral kitleler oluþtururlar, tümörler normal dokularý sýkýþtýrabilirler, içine sýzabilirler ya da tahrip edebilirler. Kanser hücreleri komþu dokulara, ya da kan ve lenf bezleri ile uzak organlara yayýlabilir.

Yirminci yüzyýlýn son çeyreðinde bazý mikroorganizmalarýn kansere yol açtýðý yönünde güçlü bilimsel veriler ortaya çýkartýlmýþtýr. HPV ve kanser iliþkisi üzerinde çalýþmalar baþlamýþ ve pozitif bulgularla beraber günümüzde önemli bir bilgi birikimi elde edilmiþtir.

HPV baþta servikal kanser ve öncü lezyonlar olmak üzere deri, genital organlar, anüs, aðzý tutan, enfekte eden, genital siðiller ve bu bölgelerde kansere neden olabilen bir virüstür. Þimdiye dek 100’den fazla HPV tipi saptanmýþtýr. Özellikle rahim aðzý kanseri olgularýnýn neredeyse tümünde (%99,7) HPV DNA tespit edilmektedir. Bazý tipleri (16-18-31-35 gibi) daha çok kanser öncesi hücresel deðiþikliklere ve kanser geliþimine sebep olur ve bu nedenle bu tipler  yüksek riskli tipler  olarak nitelendirilir. HPV enfeksiyonu her yaþta görülebilmektedir. HPV’nin ortalama görülme yaþý 52 olup 35-39 ve 60-64 yaþlarýnda olmak üzere iki ayrý dönemde en yüksek düzeydedir.

HPV enfeksiyonu cinsel yolla bulaþan hastalýklar grubunda yer alýr. Enfekte kiþiler ile cinsel iliþki en önemli bulaþma yoludur. Korunmasýz iliþkiler, paralý iliþkiler, çok sayýda cinsel eþi olan bireyler daha fazla risk altýndadýr. Cinsel yol dýþýnda bulaþma yollarý daha nadir olmamakla birlikte cilt temasý, enfekte malzemelerin ortak kullanýmý bir diðer bir bulaþma yoludur.

En önemli risk faktörü insan papilloma virüs (Human Papilloma Virus, HPV) enfeksiyonudur. Serviks kanseri-HPV enfeksiyonu iliþkisi, akciðer kanseri-sigara iliþkisinden daha sýký bir iliþkidir. Serviks kanser vakalarýnýn hemen hepsinin (%99,7) geliþmesinde HPV sorumludur. Daha nadir olarak erken yaþta cinsel iliþki (20 yaþtan önce), çok sayýda cinsel eþ, eþin çok eþli olmasý, doðum sayýsýnýn fazlalýðý, sigara kullanýmý, kötü hijyen, düþük sosyoekonomik seviye, birinci derece akrabalarda rahim aðzý kanserinin olmasý, vitamin C, vitamin A, beta karoten ve folat eksikliði, klamidya trachomatis enfeksiyonu ve cinsel yolla bulaþan diðer bazý ajanlar risk faktörleridir.

Erken evre rahim aðzý kanserleri çoðu zaman hiçbir bulgu vermez. Kanser büyüyüp ilerledikçe klinik bulgular belirginleþir. Anormal vajinal kanama izlenebilir. Erken lezyonlar; dokunmakla kanayan, kaba, kýrmýzýmsý alanlar þeklinde görülür. Kanamalar iliþki sonrasý kanama, adet miktarýnda artýþ, adet dýþý kanama,  menopozda kanama ya da lekelenme þeklinde olabilir. Bununla beraber vajinal akýntýda artýþ ve cinsel iliþki sýrasýnda aðrý da gözlenebilir. Ýþtah azlýðý, kilo kaybý, halsizlik, alt karýn aðrýsý, sýrt aðrýsý, bacak aðrýsý, bel aðrýsý, tek taraflý þiþ bacak, vajinadan kötü kokulu akýntý, kanlý akýntý izlenebilir. Ýleri evrelerde tutulan organa göre bulgular da verebilir. Vajina, rahim çevresinde bulunan bað dokusu (parametrium), pelvik yan duvarlar, idrar torbasý ve baðýrsaklar tutulur. Ýlerlemiþ bölgesel hastalýða baðlý olarak idrar yollarýna baský ve sonunda böbrek yetmezliði geliþir. Kemik tutulumunda kýrýklar izlenebilir. Akciðer tutulumunda nefes darlýðý, baðýrsak tutulumunda kabýzlýk, kansýzlýk gibi tutulan organa baðlý deðiþken bulgular çok geniþ bir yelpazede içinde izlenebilir.

Kolposkop denilen ýþýklý alet incelenen  dokuyu 10-40 kat kadar büyüterek, çýplak gözle görülmeyecek detaylarý görmeye yarayan bir mercek sistemidir. Kullanýlan aletin adýna "kolposkop",  yapýlan iþleme ise "kolposkopi" adý verilmektedir.  Kadýn dýs cinsel (genital) organlarýnýn kanser ve kanser öncüsü hastalýklarýnýn tanýsýnda, deðerlendirmesinde sýklýkla kullanýlan, uygulamasý rahat aðrýsýz ve pratik bir yöntemdir.   Kolposkopi rahim aðzý, vajen veya vulvanýn yakýndan muayenesini saðlar. Ýþlem esnasýnda rahim aðzýna bazý boya ve maddeler uygulanarak þüpheli alanlarýn daha belirgin hale gelmesi ve biyopsi (doku örneklemesi) alýnmasý gereken bu alanlarýn saptanmasý saðlanýr. Kolposkopi yapacak doktor bu konuda mutlaka özel olarak eðitim görmüþ olmalýdýr.

1- Jinekolojik muayenede kanser þüphesi olanlar

2- Pap Smear testinde anormallik olanlar. PAP smear sonucu rahim aðzýný oluþturan hücrelerde þiddetli ya da orta þiddette kansere dönüþme potansiyeli taþýyan deðiþim (displazi) saptanan kadýnlar. Pap Smear sonucu CIN II-III ya da HSIL saptananlar. Tekrarlayan Pap smear incelemelerinde kaybolmayan ASCUS ya da hafif þiddette displazi saptanan kadýnlar. Smear sonucu CIN I yada LSIL saptananlar 

3-HPV testi pozitif olan kadýnlar 

4-Tekrarlayan smear testlerinde sürekli devam eden ve nedeni açýklanamayan enfeksiyonu olan kadýnlara kolposkopik inceleme yapýlýr.

Jinekolojik muayene ve Pap smear testi yapýlmasýna benzer bir iþlemdir. Ýþlem için öncelikle kiþi jinekolojik muayene masasýna uzanýr, daha sonra "spekulum" adý verilen aletle vajina içi görünür hale getirilir. Rahim aðzýný temizlemek için serum fizyolojik kullanýlýr.Daha sonra vajinanýn içi aydýnlatýlýrken kolposkop yaklaþtýrýlarak net bir þekilde cihazýn vizöründen genital  organlar büyütülür ve incelenir. Ýþlem uygulanýrken rahim aðzýna asetik asit ve lugol (potasyum iyodür - Schiller testi) gibi bazý solüsyonlar sürülür. Normal olmayan dokular % 5 asetik asit uygulamasý sonrasýnda beyaz olarak görülür. Bu "aseto white" (beyazýmtýrak) alanlardan biyopsiler alýnarak þüpheli lezyonlarýn kanseröz veya pre-kanseröz olup olmadýðý teþhis edilebilmektedir. Serviks yüzeyine lügol solüsyonu sürülerek incelemeler de yapýlabilir.  Serviks üzerine lügol solüsyonu sürülerek yapýlan gözleme "Schiller testi" adý verilir. Lügol solüsyonu sonrasýnda boya tutmayan yerlerden servikal biyopsi yapýlarak alýnan parçalarýn patolojiye gönderilmesi ile kesin taný konulabilmektedir. Kolposkopik inceleme sýrasýnda gözlenen önemli noktalardan birisi de serviksin yüzeyindeki damarlanmalardýr. Bu damarlarýn yapýsý ve daðýlýmý kanser varlýðý konusunda ipuçlarý verebilir. Asetik asit ve Lügol solüsyonu ile anormal alan saptanmamasý durumunda  servikste saat 12, 3, 6 ve 9 hizalarýndan 4 adet biyopsi alýnarak iþlem tamamlanýr.

Randevunuzdan 24 saat öncesinde duþ almayýnýz, vajinal ilaçlar veya tampon uygulamayýnýz, cinsel iliþkide bulunmayýnýz. Ýþlem öncesi idrar torbanýzýn ve barsaklarýnýzýn boþaltýlmasý önerilir.

Servikste sinir hücresi bulunmadýðýndan servikal biyopsi sýrasýnda hastalar aðrý hissetmezler.  Ancak bazý durularda biyopsi sýrasýnda rahim kasýlmasýnýn hissedilmesi sonucunda hastalar kramp tarzý aðrýlar hissedebilirler. Bu iþlem sýrasýnda kendinizi mümkün olduðunca gevþetmeniz, yavaþ ve derin nefes alýp vermeniz aðrý kontrolü için yardýmcý olabilir. Kolposkopi iþlemi aðrýsýz bir uygulama olduðundan iþlem sýrasýnda ve biyopsi alýnýrken hastalarýn genel anestezi ile uyutulmasýna, hatta lokal anestezi ile uyuþturmaya bile gerek duyulmamaktadýr.

Kolposkopi sonrasý koyu renkli vajinal akýntý ve birkaç gün süren lekelenme þeklinde kanama olabilir. Ýþlem sonrasý en az bir hafta  kadar tampon kullanmayýnýz. Kanama sýrasýnda vajinal tampon kullanýlmaz, bunun yerine ped tercih edilmelidir. En az bir hafta cinsel iliþkide bulunmamalarý ve havuza girmemeleri önerilmektedir.Gerekli görülen hastalarda reçete edilen aðrý kesici ve antibiyotikler düzenli kullanýlmalýdýr.Aþýrý vajinal kanama, alt karýn aðrýsý, ateþ, titreme veya kötü kokulu vajinal akýntý ile karþýlaþýrsanýz hemen doktorunuzu arayýnýz.

Kesin taný tüm kanserlerde olduðu gibi biyopsi ile konulur. Smear testi rahim aðzý kanseri ve kanser öncüsü hücrelerin belirlenmesinde uygulanmasý kolay bir yöntemdir. Düzenli yapýlan smear testleri rahim aðzý kanserin erken taný ve tedavisi için imkân saðlar. Punch biyopsi, endoservikal küretaj, LEEP (elektrocerrahi eksizyon yöntemi- rahim aðzýndan lezyonlu bölgenin kesilip çýkarýlmasý) ve konizasyon (koni þeklinde doku parçasýnýn alýnmasý) yöntemleri ile biyopsi materyali alýnmasý ve bu materyalin histopatolojik incelenmesiyle taný konulur.

Hastalýklardan korunma konusunda birincil korunma yaklaþýmlarýnýn daha baþarýlý ve daha doðru olduðu kabul edilmektedir. Enfeksiyona yakalanmayý önlemeyi amaçlayan birincil korunma yaklaþýmlarýna aþýlama örnek verilebilir. Bu nedenle HPV aþýsýnýn geliþtirilmesi çok önemlidir. HPV’ye karþý son yýllarda geliþtirilmiþ olan HPV aþýsý, kadýnlarý hayat boyu bu enfeksiyondan koruyabilmektedir. Ancak  bu virüsün bulaþmýþ olduðu  kiþinin tedavisi için henüz etkili bir aþýlama  tedavisi yoktur. Toplumda HPV’nin onkojenik türlerinin yaygýnlýðýna baðlý olarak aþýnýn HPV enfeksiyonlarýný % 65-76 oranýnda önlediði kanýtlanmýþtýr. Çapraz reaksiyonlar da dikkate alýndýðýnda % 15-30’luk bir bölümü için koruma saðlamadýðý düþünülebilir. Öte yandan aþý, HPV tip 16 ve 18 tarafýndan meydana getirilen prekanseröz servikal lezyonlarýn önlenmesinde %100 baþarýlýdýr. HPV 16 ve 18 suþlarýna baðlý oluþan hastalýklarý önlemede hem tip 6, tip 11 (düþük riskli tipler), tip 16 ve tip 18  (yüksek riskli tipler) suþlarýný içeren (quadrivalan) hem de tip 16 ve tip 18 suþlarýný içeren (bivalan) aþýnýn koruyuculuðu % 90’ýn üzerindedir. Aþýlanan kiþiler en azýndan bu iki yüksek riskli tipe karþý büyük oranda kendilerini korumuþ olacaklardýr. Bununla beraber quadrivalan aþýnýn %100 etkin olduðu çeþitli çalýþmalarda gösterilmiþtir.

Aþýnýn uygulanma þekli, 6 aylýk süre içinde 3 kez 0.5 ml kas içine enjeksiyon yapýlmasýdýr. Enjeksiyon yerinde kýzarýklýk, þiþlik ve aðrý olabilmektedir. Bu belirtiler geçicidir.

HPV aþýsýnýn lisansý 9-26 yaþlar arasýndaki genç kýzlara ve kadýnlara yapýlmak üzere alýnmýþtýr. 10 yaþýndan itibaren kýz çocuklarýna yapýlmaya baþlanabilir. HPV enfeksiyonu erkeklerde de görüldüðünden, aþýnýn yalnýzca kýz çocuklara yapýlmasýnýn yeterli olup olmayacaðý, ayný yaþ grubundaki erkeklerin de aþýlanmasýnýn gerekliliði tartýþma konusudur. Ne kadar erken yaþta aþýlama yapýlmaya baþlanýrsa, vücudun savunma sistemi o oranda daha iyi uyarýlabilmektedir. Aþýnýn koruyuculuk süresi henüz net olarak ifade edilmemekle birlikte en az 5 yýl süre ile koruma saðladýðý bilinmektedir. Beþ yýl sonunda tekrarlama (rapel) aþýsý yapýlýp yapýlmayacaðý henüz netlik kazanmamýþtýr. Ancak yapýlan çalýþmalar aþýlama yapýlan kiþilerde baðýþýklýk sisteminin virüsü unutmadýðýný, 5. Yýl sonunda bile virüs ile karþýlaþýnca savunma hücrelerini dolaþýma hýzla  verdiðini göstermektedir. 

HPV aþýsý diðer koruyucu aþýlarla karþýlaþtýrýldýðýnda pahalýdýr. Bir dozun fiyatý 100 dolarýn üzerindedir. Uygulamanýn 3 doz olarak yapýlmasý gerektiði dikkate alýndýðýnda HPV aþýsýnýn bütün toplumlarda yaygýn olarak kullanýma girmesi ihtimalini engellemektedir.

HPV aþýsýnýn, kansere yol açtýðý bilinen 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68 ve 73 numaralý virüslere karþý hiçbir koruyucu etkisi yoktur. Bu sebeple de kadýnlarýn rahim aðzý kanserine karþý Pap smear testleri ile izlenmeye devam edilmeleri gerekir. Bu þekilde düzenli jinekolojik kontrol altýnda kadýnlarda rahim aðzý kanseri zaten çok erken evrede yakalanýp kesin olarak tedavi edilebilmektedir.

Kadýn üreme organý olan uterusun bir parçasýdýr. Uterusu vajina baðlayan dar bir kanal þeklindedir.  Adet döneminde kanama bu kanal vasýtasý ile vajinaya, oradan da vücut dýþýna atýlýr. Cinsel iliþki sýrasýnda salgý bezi gibi çalýþarak spermlerin rahim içine geçiþine kolaylýk saðlar. Gebelik esnasýnda sýkýca kapalý olan bu kanal bebeði rahim içinde tutmaya yardýmcý olur. Doðum baþladýðýnda incelip kýsalarak, geniþler ve doðum eyleminde aktif rol oynar. 

Vücudumuzda tüm organlar hücrelerden oluþur. Hücreler vücudumuzun en küçük yapýtaþlarýdýr. Kanser hücrede baþlar.  Saðlýklý vücut hücreleri, kas ve sinir hücreleri hariç bölünebilme yeteneðine sahiptirler. Hücreler bölünüp büyüyerek, ölen hücrelerin yenilenmesi ve yaralanan dokularýn onarýlmasýný saðlarlar. Fakat bu yetenekleri de sýnýrlýdýr ve sonsuz bölünemezler. Her hücrenin hayatý boyunca belli bir bölünebilme sayýsý vardýr. Saðlýklý bir hücrede gerektiði yerde ve gerektiði kadar bölüneceðini kontrol altýndadýr. Bazen bu kontrol kaybolur. Hücreler kontrolsüz bölünmeye baþlar ve çoðalýrlar. Anormal hücrelerin ölümü gerçekleþmez. Rahim aðzýnda benzer anormal doku geliþmesi ile tümör oluþur. Tümörler iyi (benign) huylu ya da kötü (malign, habis) huylu olabilir. Rahim aðzýnda polip, kist, genital siðil gibi iyi huylu tümörler dokularý tahrip etmezler ve nadiren hayatý tehdit eden hastalýk yaparlar. Kanser hücreleri ise büyüyerek tümöral kitleler oluþtururlar, tümörler normal dokularý sýkýþtýrabilirler, içine sýzabilirler ya da tahrip edebilirler. Kanser hücreleri komþu dokulara, ya da kan ve lenf bezleri ile uzak organlara yayýlabilir.

Yirminci yüzyýlýn son çeyreðinde bazý mikroorganizmalarýn kansere yol açtýðý yönünde güçlü bilimsel veriler ortaya çýkartýlmýþtýr. HPV ve kanser iliþkisi üzerinde çalýþmalar baþlamýþ ve pozitif bulgularla beraber günümüzde önemli bir bilgi birikimi elde edilmiþtir.

HPV baþta servikal kanser ve öncü lezyonlar olmak üzere deri, genital organlar, anüs, aðzý tutan, enfekte eden, genital siðiller ve bu bölgelerde kansere neden olabilen bir virüstür. Þimdiye dek 100’den fazla HPV tipi saptanmýþtýr. Özellikle rahim aðzý kanseri olgularýnýn neredeyse tümünde (%99,7) HPV DNA tespit edilmektedir. Bazý tipleri (16-18-31-35 gibi) daha çok kanser öncesi hücresel deðiþikliklere ve kanser geliþimine sebep olur ve bu nedenle bu tipler  yüksek riskli tipler  olarak nitelendirilir. HPV enfeksiyonu her yaþta görülebilmektedir. HPV’nin ortalama görülme yaþý 52 olup 35-39 ve 60-64 yaþlarýnda olmak üzere iki ayrý dönemde en yüksek düzeydedir.

HPV enfeksiyonu cinsel yolla bulaþan hastalýklar grubunda yer alýr. Enfekte kiþiler ile cinsel iliþki en önemli bulaþma yoludur. Korunmasýz iliþkiler, paralý iliþkiler, çok sayýda cinsel eþi olan bireyler daha fazla risk altýndadýr. Cinsel yol dýþýnda bulaþma yollarý daha nadir olmamakla birlikte cilt temasý, enfekte malzemelerin ortak kullanýmý bir diðer bir bulaþma yoludur.

En önemli risk faktörü insan papilloma virüs (Human Papilloma Virus, HPV) enfeksiyonudur. Serviks kanseri-HPV enfeksiyonu iliþkisi, akciðer kanseri-sigara iliþkisinden daha sýký bir iliþkidir. Serviks kanser vakalarýnýn hemen hepsinin (%99,7) geliþmesinde HPV sorumludur. Daha nadir olarak erken yaþta cinsel iliþki (20 yaþtan önce), çok sayýda cinsel eþ, eþin çok eþli olmasý, doðum sayýsýnýn fazlalýðý, sigara kullanýmý, kötü hijyen, düþük sosyoekonomik seviye, birinci derece akrabalarda rahim aðzý kanserinin olmasý, vitamin C, vitamin A, beta karoten ve folat eksikliði, klamidya trachomatis enfeksiyonu ve cinsel yolla bulaþan diðer bazý ajanlar risk faktörleridir.

Erken evre rahim aðzý kanserleri çoðu zaman hiçbir bulgu vermez. Kanser büyüyüp ilerledikçe klinik bulgular belirginleþir. Anormal vajinal kanama izlenebilir. Erken lezyonlar; dokunmakla kanayan, kaba, kýrmýzýmsý alanlar þeklinde görülür. Kanamalar iliþki sonrasý kanama, adet miktarýnda artýþ, adet dýþý kanama,  menopozda kanama ya da lekelenme þeklinde olabilir. Bununla beraber vajinal akýntýda artýþ ve cinsel iliþki sýrasýnda aðrý da gözlenebilir. Ýþtah azlýðý, kilo kaybý, halsizlik, alt karýn aðrýsý, sýrt aðrýsý, bacak aðrýsý, bel aðrýsý, tek taraflý þiþ bacak, vajinadan kötü kokulu akýntý, kanlý akýntý izlenebilir. Ýleri evrelerde tutulan organa göre bulgular da verebilir. Vajina, rahim çevresinde bulunan bað dokusu (parametrium), pelvik yan duvarlar, idrar torbasý ve baðýrsaklar tutulur. Ýlerlemiþ bölgesel hastalýða baðlý olarak idrar yollarýna baský ve sonunda böbrek yetmezliði geliþir. Kemik tutulumunda kýrýklar izlenebilir. Akciðer tutulumunda nefes darlýðý, baðýrsak tutulumunda kabýzlýk, kansýzlýk gibi tutulan organa baðlý deðiþken bulgular çok geniþ bir yelpazede içinde izlenebilir.

Kolposkop denilen ýþýklý alet incelenen  dokuyu 10-40 kat kadar büyüterek, çýplak gözle görülmeyecek detaylarý görmeye yarayan bir mercek sistemidir. Kullanýlan aletin adýna "kolposkop",  yapýlan iþleme ise "kolposkopi" adý verilmektedir.  Kadýn dýs cinsel (genital) organlarýnýn kanser ve kanser öncüsü hastalýklarýnýn tanýsýnda, deðerlendirmesinde sýklýkla kullanýlan, uygulamasý rahat aðrýsýz ve pratik bir yöntemdir.   Kolposkopi rahim aðzý, vajen veya vulvanýn yakýndan muayenesini saðlar. Ýþlem esnasýnda rahim aðzýna bazý boya ve maddeler uygulanarak þüpheli alanlarýn daha belirgin hale gelmesi ve biyopsi (doku örneklemesi) alýnmasý gereken bu alanlarýn saptanmasý saðlanýr. Kolposkopi yapacak doktor bu konuda mutlaka özel olarak eðitim görmüþ olmalýdýr.

1- Jinekolojik muayenede kanser þüphesi olanlar

2- Pap Smear testinde anormallik olanlar. PAP smear sonucu rahim aðzýný oluþturan hücrelerde þiddetli ya da orta þiddette kansere dönüþme potansiyeli taþýyan deðiþim (displazi) saptanan kadýnlar. Pap Smear sonucu CIN II-III ya da HSIL saptananlar. Tekrarlayan Pap smear incelemelerinde kaybolmayan ASCUS ya da hafif þiddette displazi saptanan kadýnlar. Smear sonucu CIN I yada LSIL saptananlar 

3-HPV testi pozitif olan kadýnlar 

4-Tekrarlayan smear testlerinde sürekli devam eden ve nedeni açýklanamayan enfeksiyonu olan kadýnlara kolposkopik inceleme yapýlýr.

Jinekolojik muayene ve Pap smear testi yapýlmasýna benzer bir iþlemdir. Ýþlem için öncelikle kiþi jinekolojik muayene masasýna uzanýr, daha sonra "spekulum" adý verilen aletle vajina içi görünür hale getirilir. Rahim aðzýný temizlemek için serum fizyolojik kullanýlýr.Daha sonra vajinanýn içi aydýnlatýlýrken kolposkop yaklaþtýrýlarak net bir þekilde cihazýn vizöründen genital  organlar büyütülür ve incelenir. Ýþlem uygulanýrken rahim aðzýna asetik asit ve lugol (potasyum iyodür - Schiller testi) gibi bazý solüsyonlar sürülür. Normal olmayan dokular % 5 asetik asit uygulamasý sonrasýnda beyaz olarak görülür. Bu "aseto white" (beyazýmtýrak) alanlardan biyopsiler alýnarak þüpheli lezyonlarýn kanseröz veya pre-kanseröz olup olmadýðý teþhis edilebilmektedir. Serviks yüzeyine lügol solüsyonu sürülerek incelemeler de yapýlabilir.  Serviks üzerine lügol solüsyonu sürülerek yapýlan gözleme "Schiller testi" adý verilir. Lügol solüsyonu sonrasýnda boya tutmayan yerlerden servikal biyopsi yapýlarak alýnan parçalarýn patolojiye gönderilmesi ile kesin taný konulabilmektedir. Kolposkopik inceleme sýrasýnda gözlenen önemli noktalardan birisi de serviksin yüzeyindeki damarlanmalardýr. Bu damarlarýn yapýsý ve daðýlýmý kanser varlýðý konusunda ipuçlarý verebilir. Asetik asit ve Lügol solüsyonu ile anormal alan saptanmamasý durumunda  servikste saat 12, 3, 6 ve 9 hizalarýndan 4 adet biyopsi alýnarak iþlem tamamlanýr.

Randevunuzdan 24 saat öncesinde duþ almayýnýz, vajinal ilaçlar veya tampon uygulamayýnýz, cinsel iliþkide bulunmayýnýz. Ýþlem öncesi idrar torbanýzýn ve barsaklarýnýzýn boþaltýlmasý önerilir.

Servikste sinir hücresi bulunmadýðýndan servikal biyopsi sýrasýnda hastalar aðrý hissetmezler.  Ancak bazý durularda biyopsi sýrasýnda rahim kasýlmasýnýn hissedilmesi sonucunda hastalar kramp tarzý aðrýlar hissedebilirler. Bu iþlem sýrasýnda kendinizi mümkün olduðunca gevþetmeniz, yavaþ ve derin nefes alýp vermeniz aðrý kontrolü için yardýmcý olabilir. Kolposkopi iþlemi aðrýsýz bir uygulama olduðundan iþlem sýrasýnda ve biyopsi alýnýrken hastalarýn genel anestezi ile uyutulmasýna, hatta lokal anestezi ile uyuþturmaya bile gerek duyulmamaktadýr.

Kolposkopi sonrasý koyu renkli vajinal akýntý ve birkaç gün süren lekelenme þeklinde kanama olabilir. Ýþlem sonrasý en az bir hafta  kadar tampon kullanmayýnýz. Kanama sýrasýnda vajinal tampon kullanýlmaz, bunun yerine ped tercih edilmelidir. En az bir hafta cinsel iliþkide bulunmamalarý ve havuza girmemeleri önerilmektedir.Gerekli görülen hastalarda reçete edilen aðrý kesici ve antibiyotikler düzenli kullanýlmalýdýr.Aþýrý vajinal kanama, alt karýn aðrýsý, ateþ, titreme veya kötü kokulu vajinal akýntý ile karþýlaþýrsanýz hemen doktorunuzu arayýnýz.

Kesin taný tüm kanserlerde olduðu gibi biyopsi ile konulur. Smear testi rahim aðzý kanseri ve kanser öncüsü hücrelerin belirlenmesinde uygulanmasý kolay bir yöntemdir. Düzenli yapýlan smear testleri rahim aðzý kanserin erken taný ve tedavisi için imkân saðlar. Punch biyopsi, endoservikal küretaj, LEEP (elektrocerrahi eksizyon yöntemi- rahim aðzýndan lezyonlu bölgenin kesilip çýkarýlmasý) ve konizasyon (koni þeklinde doku parçasýnýn alýnmasý) yöntemleri ile biyopsi materyali alýnmasý ve bu materyalin histopatolojik incelenmesiyle taný konulur.

Hastalýklardan korunma konusunda birincil korunma yaklaþýmlarýnýn daha baþarýlý ve daha doðru olduðu kabul edilmektedir. Enfeksiyona yakalanmayý önlemeyi amaçlayan birincil korunma yaklaþýmlarýna aþýlama örnek verilebilir. Bu nedenle HPV aþýsýnýn geliþtirilmesi çok önemlidir. HPV’ye karþý son yýllarda geliþtirilmiþ olan HPV aþýsý, kadýnlarý hayat boyu bu enfeksiyondan koruyabilmektedir. Ancak  bu virüsün bulaþmýþ olduðu  kiþinin tedavisi için henüz etkili bir aþýlama  tedavisi yoktur. Toplumda HPV’nin onkojenik türlerinin yaygýnlýðýna baðlý olarak aþýnýn HPV enfeksiyonlarýný % 65-76 oranýnda önlediði kanýtlanmýþtýr. Çapraz reaksiyonlar da dikkate alýndýðýnda % 15-30’luk bir bölümü için koruma saðlamadýðý düþünülebilir. Öte yandan aþý, HPV tip 16 ve 18 tarafýndan meydana getirilen prekanseröz servikal lezyonlarýn önlenmesinde %100 baþarýlýdýr. HPV 16 ve 18 suþlarýna baðlý oluþan hastalýklarý önlemede hem tip 6, tip 11 (düþük riskli tipler), tip 16 ve tip 18  (yüksek riskli tipler) suþlarýný içeren (quadrivalan) hem de tip 16 ve tip 18 suþlarýný içeren (bivalan) aþýnýn koruyuculuðu % 90’ýn üzerindedir. Aþýlanan kiþiler en azýndan bu iki yüksek riskli tipe karþý büyük oranda kendilerini korumuþ olacaklardýr. Bununla beraber quadrivalan aþýnýn %100 etkin olduðu çeþitli çalýþmalarda gösterilmiþtir.

Aþýnýn uygulanma þekli, 6 aylýk süre içinde 3 kez 0.5 ml kas içine enjeksiyon yapýlmasýdýr. Enjeksiyon yerinde kýzarýklýk, þiþlik ve aðrý olabilmektedir. Bu belirtiler geçicidir.

HPV aþýsýnýn lisansý 9-26 yaþlar arasýndaki genç kýzlara ve kadýnlara yapýlmak üzere alýnmýþtýr. 10 yaþýndan itibaren kýz çocuklarýna yapýlmaya baþlanabilir. HPV enfeksiyonu erkeklerde de görüldüðünden, aþýnýn yalnýzca kýz çocuklara yapýlmasýnýn yeterli olup olmayacaðý, ayný yaþ grubundaki erkeklerin de aþýlanmasýnýn gerekliliði tartýþma konusudur. Ne kadar erken yaþta aþýlama yapýlmaya baþlanýrsa, vücudun savunma sistemi o oranda daha iyi uyarýlabilmektedir. Aþýnýn koruyuculuk süresi henüz net olarak ifade edilmemekle birlikte en az 5 yýl süre ile koruma saðladýðý bilinmektedir. Beþ yýl sonunda tekrarlama (rapel) aþýsý yapýlýp yapýlmayacaðý henüz netlik kazanmamýþtýr. Ancak yapýlan çalýþmalar aþýlama yapýlan kiþilerde baðýþýklýk sisteminin virüsü unutmadýðýný, 5. Yýl sonunda bile virüs ile karþýlaþýnca savunma hücrelerini dolaþýma hýzla  verdiðini göstermektedir. 

HPV aþýsý diðer koruyucu aþýlarla karþýlaþtýrýldýðýnda pahalýdýr. Bir dozun fiyatý 100 dolarýn üzerindedir. Uygulamanýn 3 doz olarak yapýlmasý gerektiði dikkate alýndýðýnda HPV aþýsýnýn bütün toplumlarda yaygýn olarak kullanýma girmesi ihtimalini engellemektedir.

HPV aþýsýnýn, kansere yol açtýðý bilinen 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68 ve 73 numaralý virüslere karþý hiçbir koruyucu etkisi yoktur. Bu sebeple de kadýnlarýn rahim aðzý kanserine karþý Pap smear testleri ile izlenmeye devam edilmeleri gerekir. Bu þekilde düzenli jinekolojik kontrol altýnda kadýnlarda rahim aðzý kanseri zaten çok erken evrede yakalanýp kesin olarak tedavi edilebilmektedir.