Rinit burun iç kýsmýný döþeyen ve mukoza adý verilen dokunun iltihabi reaksiyonudur. Rinitlerin yaklaþýk yarýsý alerjiye baðlýdýr. Alerjik rinit, ortamda bulunan bir alerjenin, nefes alma sýrasýnda burna alýnýp, burnun iç yüzeyine yapýþmasý ile bu alerjine karþý hassasiyeti olan kiþilerin burnunda mikrobik olmayan bir iltihap sonucu ortaya çýkan þikayetler ve bulgulardýr.

Hastalýk, ilk dönemlerde yanlýþ bir isimlendirme ile “saman nezlesi” olarak tanýmlanmýþ, daha sonra hastalýðýn polenlerle ilgili olduðu belirlenmiþ ancak “saman nezlesi” terimi kullanýlmaya devam edilmiþtir.

 

En sýk görülen alerjik hastalýktýr. Toplumun yaklaþýk %20’sini etkilemektedir. Her yýl çok sayýda insan alerjik rinite yakalanmaktadýr. Bazýlarý çok hafif atlatýrken bazýlarý için çok aðýr geçmekte, iþlerini engelleyerek yaþam kalitesini bozmaktadýr.

Rinit belirtileri: Burun akýntýsý, hapþýrma, burun kaþýntýsý, burun týkanýklýðý, koku almada azalma, gözlerde yaþarma ve yorgunluk. Algýlama güçlüðü, uyku bozukluðu gibi dolaylý rinit belirtileri de günlük yaþamý olumsuz etkilemektedir. Hastalýk her yaþta ortaya çýkabilir ancak genelde 1-20 yaþ arasý baþlar. Çoðunlukla ailede ayný ya da benzeri hastalýklar mevcuttur.

 

Alerjik riniti þu þekilde sýnýflandýrabiliriz:

Mevsimsel Alerjik Rinit: Aðaç poleni, çayýr poleni ve yabani ot polenlerine karþý alerji geliþmesi sonucunda ortaya çýkar. Þikayetler bu alerjenlerin atmosferde yoðun olduðu dönemlerde belirgindir. Hastalýðýn yýl içindeki süresi coðrafi bölge ve iklim ile yakýndan iliþkilidir. Polen mevsimi dýþýnda hastalar genelde rahattýr.

Ýlkbaharýn erken dönemlerinde aðaç polenleri, ilkbaharýn ilerleyen aylarýnda ve yaz baþýnda çayýr polenleri, yaz ortasýndan sonbahara kadar da yabani ot polenleri bu þikayetlere neden olabilirler.

Yýl boyunca devam eden Alerjik Rinit: Allerjenlere temasýn yýl boyu devam ettiði ve þikayetlerin genellikle tüm yýla yayýldýðý alerjik rinit þeklidir. Neden olan alerjenler ev tozu akarlarý (mite), hamamböcekleri, ev hayvaný alerjenleri (kedi, köpek, hamster gibi), ve mantar sporlarýdýr (küf).

En önemli alerjen ev tozu akarlarýdýr (mite). Hastanýn yaþadýðý ortamda sürekli olarak akar alerjenlerine maruz kalmasý þikayetlerinin yýlboyu devam etmesine neden olur. Hamamböcekleri de önemli bir ev içi alerjen kaynaðýdýr. Alerjisi olanlar, hamamböceði alerjenlerine maruz kaldýklarýnda rinit

þikayetleri ortaya çýkmaktadýr.

Diðer bir ev içi alerjen ise ev hayvaný alerjenleridir. Özellikle kedi antijenleri çok önemlidir. Bulaþtýðý ortamda aylarca varlýðýný devam ettirebilir. Sadece ev içinde deðil, okul, iþyeri ve toplu taþýma araçlarýnda da yüksek düzeylerde tespit edilmiþtir.

Ayrýca mantar (küf alerjisi olanlarda, ev içi mantarlara maruziyet þikayetleri tetikleyecektir.

Mesleksel Alerjik Rinit: Çalýþma ortamýndaki alerjenlere ya da irritan (tahriþ edici) maddelere baðlýdýr. Hapþýrma, burun akýntýsý ve burun týkanýklýðý gibi alerjik rinit bulgularý çalýþma ortamýna girdikten sonra ortaya çýkar. Hastalar hafta sonlarýnda ve tatillerde rahattýr.

 

Saman Nezlesi olan hastalarýn yaklaþýk % 30-40’ýnda bronþ hassasiyeti ve alerjik astým, daha az sýklýkla da diðer alerjik hastalýklar birlikte bulunabilir.

 

• Burunda kaþýntý, sulanma (þeffaf).

• Hapþýrma, aksýrma nöbetleri.

• Damakta kaþýnma.

• Öksürük ve boðaz aðrýsý.

• Boðazý temizleme isteði.

• Gözlerde sulanma ve kaþýntý.

 

Havada taþýnabilecek kadar küçük ve hafif olan hayvan ve bitki proteinleri gözümüz, burnumuz ve boðazýmýzdaki zarlar üzerinde birikirler. Polenler, mantar sporlarý, hayvan tüyleri ve ev tozlarý bu parçacýklarýn en sýk rastlanýlanlarýdýr.

Ýlkbaharýn erken dönemlerinde alerjik rinite sýklýkla polenler veya çevrede yaygýn olarak bulunan aðaçlar neden olmaktadýr. Ýlkbaharýn geç dönemlerinde ise polenler çayýrlardan kaynaklanmaktadýr.

Renkli süs bitkileri nadiren alerjiye neden olurlar, çünkü polenleri havayla taþýnamayacak kadar aðýrdýr.

Moldlar ekmeði küflendiren, meyvelerin bozulmasýna neden olan küflerdir. Ayný zamanda kuru yapraklarda, çayýrlarda, samanda, tohumlarda ve diðer bitki ve toprakta da bulunurlar. Soðuða dirençli olduklarý için alerji sezonu uzundur ve karýn topraðý kapattýðý dönemler dýþýnda tüm bir yýl sporlarý havada bulunur. Ev içinde moldlar ev bitkilerinde ve onlarýn saksý topraðýnda yaþar. Bodrum katlarý ve çamaþýr odalarý gibi nemli yerlerin yaný sýra, peynirde ve mayalanmýþ içkilerde de bulunurlar.

 

Taný hastanýn hikayesi, fizik muayene bulgularý ile birlikte, alerji cilt testi ve burun mukozasý sürüntüsünün ncelenmesi ile konur.

 

Tedavi 4 ayrý baþlýk altýnda toplanabilir:

1) Alerjen uyaranlarla temasýn kesilmesi,

2) Ýlaç tedavisi,

3) Hiposensibilizasyon (aþý tedavisi),

4) Cerrahi tedavi

5) Fototerapi (Rhinolight)

 

Alerjik rinit tedavisinde temel yöntem tüm alerjik hastalýklarda olduðu gibi alerjenden korunmaktýr. Polen alerjisinde bu pek kolay deðildir ve tam olarak gerçekleþtirilemez.

Polenden korunmak için alýnacak önlemler:

• Polenlerin en fazla uçuþtuðu sabahlarý saat 05.00 ile 10.00 arasý açýk havaya çýkmayýn. Ancak aðýz ve burnu kapatan maskelerle çýkabilirsiniz.

• Polen zamaný açýk havada spor yapmayýn.

• Saçlar tozu tutar. Bu nedenle her akþam saçlarýnýzý yýkayýp duþ alýn. Böylece üzerinizdeki tozlardan arýnabilirsiniz.

• Çocuklar sokaktan geldiði zaman üstlerini hemen deðiþtirmelerini saðlayýn.

• Arabada giderken camlarý açmayýn. Hava deðiþimi için klimadan yararlanýn.

• Polen zamaný evde kapý ve pencerelerinizi sýký sýký kapatýn.

• Evinizde ve ofiste varsa klima filtresini sýk sýk deðiþtirin. Son yýllarda klimalarýn çoðunda polen filtreleri kullanýlmaktadýr. Bu filtreleri yýprandýkça yenilemenizde yarar var. Böylece dýþardan gelecek olan tozlarý önleyebilirsiniz.

• Tatil için deniz kenarýný tercih edin.

• Dýþarýda gözlük ve þapka kullanýn. Gözlükleri her gün akar suyun altýnda yýkayýn.

• Günlük kýyafetlerinizi yatak odasýnda çýkarmayýn,

• Alerjiye karþý doktora baþvurun.

• Çim biçmekten kaçýnýn ya da maske takýp yapýn.

• Ancak bu önlemler tam uygulansa bile etkinliði oldukça düþüktür.

• Ev tozu akarýndan korunmak için nemli ortamdan uzak durmak, en azýndan yatak odasýnda halý, klim ve benzeri toz tutucu eþyalarý kaldýrmak, ýslak zemin temizliði yapmak, temizlik yapýlýrken o ortamda bulunmamak, akar allerjeni geçirmeyen yatak, yorgan ve yastýk kýlýfý kullanmak baþlýca önlemlerdir.

 

Kulak Burun Boðaz uzmanýnýz tarafýndan yapýlacak dikkatli bir muayene sonucunda doktorunuz, þikayetlerinize herhangi bir enfeksiyonun veya yapýsal bir bozukluðun yol açýp açmadýðýna ve bunlara yönelik uygun tedaviye karar verecektir. Alerji tedavisinde kullanýlan ilaçlar þunlardýr:

• Antihistaminikler

• Dekonjestanlar

• Kromalin

• Kortizonlu ilaçlar

Bu ilaçlar tek tek ya da kombine þekilde doktorunuzun önerisine göre kullanýlabilir.

Burun eti veya Konka dediðimiz burun içindeki yapýlar alerjik nezlesi olanlarda büyüme eðilimindedir. Zaten alerjik nezlesi olanlarda burun týkanýklýðý ön plandadýr. Bir de buna burun etlerindeki büyüme eþlik ederse týkanýklýk dayanýlmaz hal alabilir.

Bunun dýþýnda alerjiye baðlý burun içinde poliplerde oluþabilir. Polipler de, varolan burun týkanýklýðýný artýrýr.

Bu gibi durumlarda cerrahi tedaviden oldukça faydalanýrlar. Burun týkanýklýðýný gidermek temel amaçtýr bu tip cerrahide. Ancak bunun dýþýnda alerjinin diðer bulgularý da ameliyat sonrasý kýsmen azalabilir..

5) Fototerapi (Rhinolight): Yukarýdaki tedavilerin alternatifi olarak rhinolihgt her geçen gün yaygýn bir þekilde kullanýlmaktadýr. Özel bileþene sahip ýþýk burun içine uygulandýðýnda alerjik bulgulara yol açan kimyasallarýn salýnmasýný engeller. Bu sayede burunda; kaþýntý, hapþýrýk, týkanýklýk, akintý gibi bulgular sona erer.

Alerjenlerle temasýn kesilmeye çalýþýlmasýna ve ilaç tedavisine raðmen þikayetlerin iki yýlý aþkýn bir zamandýr devam etmesi durumunda uygulanýr. Ýþlem alerjenin belirli miktarlarda vücuda verilmesi ile yapýlýr. Kiþinin baðýþýklýk sisteminin tepkisi deðiþtirilmeye çalýþýlýr, etkisi yavaþ görülür ve sadece aþýdaki maddeye karþý iyileþme saðlar.

 

Rinit burun iç kýsmýný döþeyen ve mukoza adý verilen dokunun iltihabi reaksiyonudur. Rinitlerin yaklaþýk yarýsý alerjiye baðlýdýr. Alerjik rinit, ortamda bulunan bir alerjenin, nefes alma sýrasýnda burna alýnýp, burnun iç yüzeyine yapýþmasý ile bu alerjine karþý hassasiyeti olan kiþilerin burnunda mikrobik olmayan bir iltihap sonucu ortaya çýkan þikayetler ve bulgulardýr.

Hastalýk, ilk dönemlerde yanlýþ bir isimlendirme ile “saman nezlesi” olarak tanýmlanmýþ, daha sonra hastalýðýn polenlerle ilgili olduðu belirlenmiþ ancak “saman nezlesi” terimi kullanýlmaya devam edilmiþtir.

 

En sýk görülen alerjik hastalýktýr. Toplumun yaklaþýk %20’sini etkilemektedir. Her yýl çok sayýda insan alerjik rinite yakalanmaktadýr. Bazýlarý çok hafif atlatýrken bazýlarý için çok aðýr geçmekte, iþlerini engelleyerek yaþam kalitesini bozmaktadýr.

Rinit belirtileri: Burun akýntýsý, hapþýrma, burun kaþýntýsý, burun týkanýklýðý, koku almada azalma, gözlerde yaþarma ve yorgunluk. Algýlama güçlüðü, uyku bozukluðu gibi dolaylý rinit belirtileri de günlük yaþamý olumsuz etkilemektedir. Hastalýk her yaþta ortaya çýkabilir ancak genelde 1-20 yaþ arasý baþlar. Çoðunlukla ailede ayný ya da benzeri hastalýklar mevcuttur.

 

Alerjik riniti þu þekilde sýnýflandýrabiliriz:

Mevsimsel Alerjik Rinit: Aðaç poleni, çayýr poleni ve yabani ot polenlerine karþý alerji geliþmesi sonucunda ortaya çýkar. Þikayetler bu alerjenlerin atmosferde yoðun olduðu dönemlerde belirgindir. Hastalýðýn yýl içindeki süresi coðrafi bölge ve iklim ile yakýndan iliþkilidir. Polen mevsimi dýþýnda hastalar genelde rahattýr.

Ýlkbaharýn erken dönemlerinde aðaç polenleri, ilkbaharýn ilerleyen aylarýnda ve yaz baþýnda çayýr polenleri, yaz ortasýndan sonbahara kadar da yabani ot polenleri bu þikayetlere neden olabilirler.

Yýl boyunca devam eden Alerjik Rinit: Allerjenlere temasýn yýl boyu devam ettiði ve þikayetlerin genellikle tüm yýla yayýldýðý alerjik rinit þeklidir. Neden olan alerjenler ev tozu akarlarý (mite), hamamböcekleri, ev hayvaný alerjenleri (kedi, köpek, hamster gibi), ve mantar sporlarýdýr (küf).

En önemli alerjen ev tozu akarlarýdýr (mite). Hastanýn yaþadýðý ortamda sürekli olarak akar alerjenlerine maruz kalmasý þikayetlerinin yýlboyu devam etmesine neden olur. Hamamböcekleri de önemli bir ev içi alerjen kaynaðýdýr. Alerjisi olanlar, hamamböceði alerjenlerine maruz kaldýklarýnda rinit

þikayetleri ortaya çýkmaktadýr.

Diðer bir ev içi alerjen ise ev hayvaný alerjenleridir. Özellikle kedi antijenleri çok önemlidir. Bulaþtýðý ortamda aylarca varlýðýný devam ettirebilir. Sadece ev içinde deðil, okul, iþyeri ve toplu taþýma araçlarýnda da yüksek düzeylerde tespit edilmiþtir.

Ayrýca mantar (küf alerjisi olanlarda, ev içi mantarlara maruziyet þikayetleri tetikleyecektir.

Mesleksel Alerjik Rinit: Çalýþma ortamýndaki alerjenlere ya da irritan (tahriþ edici) maddelere baðlýdýr. Hapþýrma, burun akýntýsý ve burun týkanýklýðý gibi alerjik rinit bulgularý çalýþma ortamýna girdikten sonra ortaya çýkar. Hastalar hafta sonlarýnda ve tatillerde rahattýr.

 

Saman Nezlesi olan hastalarýn yaklaþýk % 30-40’ýnda bronþ hassasiyeti ve alerjik astým, daha az sýklýkla da diðer alerjik hastalýklar birlikte bulunabilir.

 

• Burunda kaþýntý, sulanma (þeffaf).

• Hapþýrma, aksýrma nöbetleri.

• Damakta kaþýnma.

• Öksürük ve boðaz aðrýsý.

• Boðazý temizleme isteði.

• Gözlerde sulanma ve kaþýntý.

 

Havada taþýnabilecek kadar küçük ve hafif olan hayvan ve bitki proteinleri gözümüz, burnumuz ve boðazýmýzdaki zarlar üzerinde birikirler. Polenler, mantar sporlarý, hayvan tüyleri ve ev tozlarý bu parçacýklarýn en sýk rastlanýlanlarýdýr.

Ýlkbaharýn erken dönemlerinde alerjik rinite sýklýkla polenler veya çevrede yaygýn olarak bulunan aðaçlar neden olmaktadýr. Ýlkbaharýn geç dönemlerinde ise polenler çayýrlardan kaynaklanmaktadýr.

Renkli süs bitkileri nadiren alerjiye neden olurlar, çünkü polenleri havayla taþýnamayacak kadar aðýrdýr.

Moldlar ekmeði küflendiren, meyvelerin bozulmasýna neden olan küflerdir. Ayný zamanda kuru yapraklarda, çayýrlarda, samanda, tohumlarda ve diðer bitki ve toprakta da bulunurlar. Soðuða dirençli olduklarý için alerji sezonu uzundur ve karýn topraðý kapattýðý dönemler dýþýnda tüm bir yýl sporlarý havada bulunur. Ev içinde moldlar ev bitkilerinde ve onlarýn saksý topraðýnda yaþar. Bodrum katlarý ve çamaþýr odalarý gibi nemli yerlerin yaný sýra, peynirde ve mayalanmýþ içkilerde de bulunurlar.

 

Taný hastanýn hikayesi, fizik muayene bulgularý ile birlikte, alerji cilt testi ve burun mukozasý sürüntüsünün ncelenmesi ile konur.

 

Tedavi 4 ayrý baþlýk altýnda toplanabilir:

1) Alerjen uyaranlarla temasýn kesilmesi,

2) Ýlaç tedavisi,

3) Hiposensibilizasyon (aþý tedavisi),

4) Cerrahi tedavi

5) Fototerapi (Rhinolight)

 

Alerjik rinit tedavisinde temel yöntem tüm alerjik hastalýklarda olduðu gibi alerjenden korunmaktýr. Polen alerjisinde bu pek kolay deðildir ve tam olarak gerçekleþtirilemez.

Polenden korunmak için alýnacak önlemler:

• Polenlerin en fazla uçuþtuðu sabahlarý saat 05.00 ile 10.00 arasý açýk havaya çýkmayýn. Ancak aðýz ve burnu kapatan maskelerle çýkabilirsiniz.

• Polen zamaný açýk havada spor yapmayýn.

• Saçlar tozu tutar. Bu nedenle her akþam saçlarýnýzý yýkayýp duþ alýn. Böylece üzerinizdeki tozlardan arýnabilirsiniz.

• Çocuklar sokaktan geldiði zaman üstlerini hemen deðiþtirmelerini saðlayýn.

• Arabada giderken camlarý açmayýn. Hava deðiþimi için klimadan yararlanýn.

• Polen zamaný evde kapý ve pencerelerinizi sýký sýký kapatýn.

• Evinizde ve ofiste varsa klima filtresini sýk sýk deðiþtirin. Son yýllarda klimalarýn çoðunda polen filtreleri kullanýlmaktadýr. Bu filtreleri yýprandýkça yenilemenizde yarar var. Böylece dýþardan gelecek olan tozlarý önleyebilirsiniz.

• Tatil için deniz kenarýný tercih edin.

• Dýþarýda gözlük ve þapka kullanýn. Gözlükleri her gün akar suyun altýnda yýkayýn.

• Günlük kýyafetlerinizi yatak odasýnda çýkarmayýn,

• Alerjiye karþý doktora baþvurun.

• Çim biçmekten kaçýnýn ya da maske takýp yapýn.

• Ancak bu önlemler tam uygulansa bile etkinliði oldukça düþüktür.

• Ev tozu akarýndan korunmak için nemli ortamdan uzak durmak, en azýndan yatak odasýnda halý, klim ve benzeri toz tutucu eþyalarý kaldýrmak, ýslak zemin temizliði yapmak, temizlik yapýlýrken o ortamda bulunmamak, akar allerjeni geçirmeyen yatak, yorgan ve yastýk kýlýfý kullanmak baþlýca önlemlerdir.

 

Kulak Burun Boðaz uzmanýnýz tarafýndan yapýlacak dikkatli bir muayene sonucunda doktorunuz, þikayetlerinize herhangi bir enfeksiyonun veya yapýsal bir bozukluðun yol açýp açmadýðýna ve bunlara yönelik uygun tedaviye karar verecektir. Alerji tedavisinde kullanýlan ilaçlar þunlardýr:

• Antihistaminikler

• Dekonjestanlar

• Kromalin

• Kortizonlu ilaçlar

Bu ilaçlar tek tek ya da kombine þekilde doktorunuzun önerisine göre kullanýlabilir.

Burun eti veya Konka dediðimiz burun içindeki yapýlar alerjik nezlesi olanlarda büyüme eðilimindedir. Zaten alerjik nezlesi olanlarda burun týkanýklýðý ön plandadýr. Bir de buna burun etlerindeki büyüme eþlik ederse týkanýklýk dayanýlmaz hal alabilir.

Bunun dýþýnda alerjiye baðlý burun içinde poliplerde oluþabilir. Polipler de, varolan burun týkanýklýðýný artýrýr.

Bu gibi durumlarda cerrahi tedaviden oldukça faydalanýrlar. Burun týkanýklýðýný gidermek temel amaçtýr bu tip cerrahide. Ancak bunun dýþýnda alerjinin diðer bulgularý da ameliyat sonrasý kýsmen azalabilir..

5) Fototerapi (Rhinolight): Yukarýdaki tedavilerin alternatifi olarak rhinolihgt her geçen gün yaygýn bir þekilde kullanýlmaktadýr. Özel bileþene sahip ýþýk burun içine uygulandýðýnda alerjik bulgulara yol açan kimyasallarýn salýnmasýný engeller. Bu sayede burunda; kaþýntý, hapþýrýk, týkanýklýk, akintý gibi bulgular sona erer.

Alerjenlerle temasýn kesilmeye çalýþýlmasýna ve ilaç tedavisine raðmen þikayetlerin iki yýlý aþkýn bir zamandýr devam etmesi durumunda uygulanýr. Ýþlem alerjenin belirli miktarlarda vücuda verilmesi ile yapýlýr. Kiþinin baðýþýklýk sisteminin tepkisi deðiþtirilmeye çalýþýlýr, etkisi yavaþ görülür ve sadece aþýdaki maddeye karþý iyileþme saðlar.