Tanýma göre bir yýl korumasýz iliþki olmasýna raðmen gebelik oluþmuyorsa buna infertilite denir. Bazý durumlarda ise hasta gebe kalabiliyor fakat tekrarlayan düþükleri oluyorsa infertilite söz konusudur.

Gebelik bir takým karmaþýk olaylar zinciridir. Gebe kalabilmek için 

• Kadýnýn yumurtalýðýndan yumurtanýn atýlýyor olmasý  (Ovülasyon) 

• Yumurtanýn fallop tüpünden uterus içine doðru hareket etmesi  

• Erkek sperminin yumurtanýn bu yolcuðunu sýrasýnda yumurta ile karþýlaþmýþ olmasý  

• Döllenmiþ olan yumurtanýn rahim içine tutunmasý gerekir. 

Ýnfertilite bu adýmlarýn herhangi bir basamaðýndaki problemden ortaya çýkabilir.

Amerika’daki verilere göre 2002 yýlýnda yaklaþýk Amerika’nýn % 12’si ( 7,3 milyon) 15-44 yaþ aralýðýnda gebe kalmada problem yaþamaktadýr.

Hayýr, infertilite her zaman sadece kadýna baðlý deðildir.  Ýnfertilitenin yaklaþýk 1/3’ ü kadýna baðlý, diðer 1/ 3 ‘ ü erkeðe baðlý faktörlerden olmaktadýr.  Diðer kalan kýsýmda ise hem erkek hem de kadýna baðlý olan nedenler ve bilinmeyen infertilite söz konusudur.

• Sperm yapýmýndaki problemleri az sperm olmasý veya hiç olmamasý 

• Spermin yumurtaya ulaþmasýndaki problemlerianormal sperm þekli veya hareket etmesini engelleyen yapýsal bozukluklar 

Bazý sperm ile ilgili problemler erkeklerde doðuþtan bulunabilir mesela kistik fibrozis hastalarýndaki infertilite problemi gibi

Erkekteki sperm kalitesini ve sayýsýný etkileyen faktörler yaþam biçimi ve genel saðlýk durumudur. 

• Alkol 

• Ýlaçlar 

• Çevresel toksinler 

• Sigara içmek 

• Saðlýk problemleri 

• Uyuþturucu maddeler 

• Radyasyon tedavisi, kanser kemoterapisi

• Yaþ

Ovülasyonla ilgili problemler kadýnlardaki infertilitenin en sýk nedenlerinden biridir.  Ovülasyon olmadan gebelik oluþmaz. Ovülasyonun olmadýðýnýn önemli belirtilerinden biri düzensiz ve geç olan menstrüel sikluslardýr.

Daha az sýklýkla diðer nedenler arasýnda 

• Pelvik inflammatuvar hastalýk, endometriosis veya ektopik gebeliðe baðlý cerrahi sonucu fallop tüplerinin týkanmasý 

• Uterus ile ilgili fiziksel problemler 

• Uterus kavite bütünlüðünü bozan miyomlar

• Yaþ 

• Stres 

• Zayýf diyet 

• Aþýrý kilolu veya zayýf olma 

• Sigara içme

• Alkol 

• Cinsel yolla bulaþan hastalýklar (STDs) 

• Hormonal deðiþikliklere neden olabilen saðlýk problemleri

Çoðu kadýn çocuk sahibi olmak için 30 ve 40 yaþ arasýný tercih etmektedir. Amerika’da kadýnlarýn  % 20 ‘si 35 yaþýndan sonra ilk çocuklarýný doðurmaktadýr.  Bundan dolayý yaþ artan bir infertilite nedenidir.  35 yaþ üstü kadýnlarýn da yaklaþýk üçte birlik kýsmýnda infertilite problemi mevcuttur.

•  Yaþla beraber döllenme için hazýr yumurta atýlýmý azalmasý 

•  Yumurtalarýn saðlýk durumu yaþ ile azalmasý 

•  Yaþ ilerledikçe kronik hastalýklar nedeniyle infertiliteye neden olacak durumlar oluþmasý 

• Yaþ arttýkça düþük yapma olasýlýðýndaki artýþ

30 yaþ altýndaki kadýnlar bir yýla kadar korumasýz iliþki döneminde infertilite ile ilgili endiþelenmelerine gerek yoktur.  Ancak 1 yýldan fazla ise doktorlarýna danýþmalarý gerekir. Ayný zamanda erkeklerinde doktora baþvurmalarý gerekir. 30 yaþýn üstündeki kadýnlarda ise bu süre 6 ayý geçerse mümkün olan en kýsa zamanda doktora gitmelidirler. 30 yaþ sonrasýnda her yýl bebek sahibi olma ihtimalleri azalmaktadýr. Bazý saðlýk durumlarý infertilite problemleri riskini arttýrýr.

• Düzensiz menstrüel periyotlarýnýn olmasý 

• Çok aðrýlý adet dönemleri 

• Endometriosis 

• PID 

• Üçten fazla düþük olmasý durumunda yaþa bakýlmaksýzýn yapýlmasý gereken en iyi þey gebelik isteniyorsa doktorunuza danýþmanýzdýr.

Bu süreç fizik muayene ve seksüel hikaye ile baþlar. Eðer belirgin bir problem saptanmamýþsa, testlerin yapýlmasý gereklidir. Ýnfertilitenin araþtýrmasý uzun, karmaþýk ve bazen stresli bir süreçtir.

Araþtýrmaya erkek için genellikle spermiogram testi ile baþlanýr. Sayý, þekil ve hareket kabiliyetlerine bakýlýr. Bazý durumlarda erkeklerin hormon seviyelerine de bakýlabilir.

Kadýn için yapýlacak olan ilk þey ise hastanýn her ay ovülasyonun olup olmadýðýnýn tespitidir. Bunun için birçok metot bulunur :

• Birkaç ay her sabah bazal vücut ýsýsýný ölçerek 

• Ev ovülasyon kiti (eczanelerde bulunan) kullanarak  

• Kan testleri ve overlerin ultrasonla incelenmesi ile yumurtlamanýn olup olmadýðý tespiti 

Eðer hasta düzenli yumurtlamasý varsa bir takým baþka testlere ihtiyaç vardýr. 

• Histerosalpingografi:   Bu incelemede, uterus ve fallop tüplerinin durumu x ýþýnlarý kullanýlarak deðerlendirilir. Vajenden uterus içine bir tüp yerleþtirilir ve radyoopak madde verilerek iþleme baþlanýr. Radyoopak maddenin uterustan fallop tüplerine sorunsuz geçip geçmediði kontrol edilir.  Eðer bu yolda bir týkanýklýk varsa tespit edilmiþ olur. Týkanýklýk spermlerin yumurtaya ulaþmasýný engeller. 

• Laparoskopi:  Bu cerrahi iþlem esnasýnda kamera ile karýn içerindeki yapýlar incelenir. Küçük bir cilt insizyonu ile kamera kullanýlarak yapýlan bu iþlemde overler, fallop tüpleri, uterus ve diðer problemler tespit edilebilir. Laparoskopi ile endometriosis ve yapýþýklýklar ayný zamanda tedavi edilebilir.

Asiste reprodüktif teknoloji (ART) çiftlerin gebe kalmasýný saðlamak için yapýlan yardýmcý üreme teknikleridir. ART de kadýn vücudundan alýnan yumurtanýn laboratuar ortamýnda spermler ile birleþtirilmesi ve tekrar vücuda yerleþtirilmesi bulunur.

Baþarý oranlarý deðiþiktir ve birçok faktöre baðlýdýr. Bunlar: 

• Partnerlerin yaþý 

• Ýnfertilite nedeni 

• Klinik 

• ART þekli 

• Yumurtanýn taze veya donmuþ olmasý 

• Embriyonun taze veya donmuþ olmasý

Baþarý oranlarý her klinik için farklý olmakla beraber ortalama 

• 35 yaþ altýnda %37,3 

• 35-37 yaþ arasý %30,2 

• 37-40 yaþ arasý %20,2 

• 41-42 yaþ arasý %11,0

ART, pahalý ve zaman isteyen bir iþtir. ART’ nin en sýk komplikasyonlarýn birisi çoðul gebeliktir. Fakat bu problem çeþitli metotlarda engellenebilir.

• In vitro fertilizasyon (IVF) :Döllenmenin vücut dýþýnda olmasýdýr.  IVF en etkili ART yöntemidir.  Eðer fallop tüpleri kadýnda týkalý veya erkek çok az miktarda sperm üretiyorsa tercih edilir.  Kadýna fazla sayýda yumurta üretmesi için ilaçlar verilir ve olgunlaþan yumurtalar toplanýr. Erkekten alýnan spermlerin olduðu bir ortama býrakýlýr ve döllenme olmasý beklenir. 3-5 gün sonra saðlýklý embriyolar transfer edilir. 

• Zygote intrafallopian transfer (ZIFT) veya Tubal Embriyo Transfer:  IVF ‘ e benzer. Döllenme laboratuar ortamýnda olur. Genç embriyo uterus yerine fallop tüpüne transfer edilir. 

• Gamete intrafallopian transfer (GIFT): Yumurta ve spermin fallop tüpüne transferini içerir.Fertilizasyon kadýnýn vücudunda olur. 

• Intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI): Sperm ile ciddi problemlerin olduðu hastalarda uygulanýr. Birkaç defa IVF baþarýsýzlýðý olan yaþý büyük hastalarda kullanýlan bu yöntemde tek bir sperm yumurta içine enjekte edilir. Daha sonra embriyo, uterus veya fallop tüpüne yerleþtirilir. 

• Ne kadar uzun bir zamandýr çiftlerin çocuk sahibi olmaya çalýþtýklarý 

• Erkek ve kadýnýn yaþý 

• Partnerlerin genel saðlýk durumlarý 

• Çiftlerin tercihi

Ýnfertilite ilaç tedavisi, cerrahi, inseminasyon veya asiste reprodüktif teknoloji ile tedavi edilebilir.  Çoðu zaman bu tedavi seçenekleri kombine kullanýlýr. Doktorlarýn tavsiye ettikleri tedavi seçenekleri þunlara dayanýr.

• Seksüel problemler:  Eðer erkekte iktidarsýzlýk veya erken boþalma problemi varsa buna yönelik tedaviler uygulanýr. Davranýþsal tedaviler ve ilaçlar tedavi seçenekleridir. 

• Çok az sperm olmasý: Erkekte sperm üretiminde azlýk söz konusu ise  cerrahi olarak tedavi edilebilir. Bu iþlemde spermler cerrahi olarak erkek genital kanaldan alýnýr.

Bazý infertilite nedenleri cerrahi olarak düzeltilebilir.

Ýntrauterin inseminasyon (IUI) diðer bir tedavi seçeneðidir. Özel olarak hazýrlanmýþ spermler bayana enjekte edilir. IUI öncesi kadýnlara ovülasyon açýsýndan bazý ilaçlar verilir.   IUI çoðu zaman 

• Hafif erkek infertilitesinde 

• Servikal mukus ile problemi olan kadýnlarda 

• Açýklanamayan infertilitesi olan çiftlerde kullanýlýr.

• Klomifen sitrat: Hipofiz bezi üzerine etkisi olan bu ilaç PCOS ve diðer yumurtlama problemi olan durumlarda kullanýlýr.Oral olarak verilir. 

• Human menopausal gonadotropin or hMG :Hipofiz bezindeki bozukluklara baðlý ovülasyon problemli olan hastalarda kullanýlýr. HMG overleri stimüle eder. Enjeksiyon formu bulunur. 

• Follicle-stimulating hormone or FSH : FSH, hMG benzeri bir hormondur. Yumurtalarýn ovülasyonu saðlayama yöneliktir. Enfeksiyon formlarý bulunur.  

• Gonadotropin-releasing hormone (Gn-RH) analog:  Düzenli ovülasyonu olmayan kadýnlarda kullanýlan bir ilaçtýr. Yumurta hazýr olmadan yumurtlayan kadýnlarda kullanýlabilir. Bu ilaçlar enjeksiyon þekli veya nasal sprey þekli bulunur. 

• Metformin: Ýnsülin rezistansý ve polikistik over sendromu olan hastalarda kullanýlan bir ilaçtýr. Bazý durumlarda bayanlarda erkeklik hormonlarý seviyesinin azaltmakta faydalý olur. Ovülasyonu saðlayabilir. Klomifen sitrat ile birlikte kullanýlýr. 

• Bromocriptine:  Bu ilaç yüksek prolaktin seviyesi olan kadýnlarda kullanýlýr.  Prolaktin süt üretimini saðlayan bir ilaçtýr. 

Çoðu infertilite ilacý çoðul gebeliklerin oluþmasýna neden olur. Çoðul gebeliði olan kadýnlar gebelikleri süresince daha çok problem yaþarlar. Erken doðum riski bu kadýnlarda daha yüksektir.

Tanýma göre bir yýl korumasýz iliþki olmasýna raðmen gebelik oluþmuyorsa buna infertilite denir. Bazý durumlarda ise hasta gebe kalabiliyor fakat tekrarlayan düþükleri oluyorsa infertilite söz konusudur.

Gebelik bir takým karmaþýk olaylar zinciridir. Gebe kalabilmek için 

• Kadýnýn yumurtalýðýndan yumurtanýn atýlýyor olmasý  (Ovülasyon) 

• Yumurtanýn fallop tüpünden uterus içine doðru hareket etmesi  

• Erkek sperminin yumurtanýn bu yolcuðunu sýrasýnda yumurta ile karþýlaþmýþ olmasý  

• Döllenmiþ olan yumurtanýn rahim içine tutunmasý gerekir. 

Ýnfertilite bu adýmlarýn herhangi bir basamaðýndaki problemden ortaya çýkabilir.

Amerika’daki verilere göre 2002 yýlýnda yaklaþýk Amerika’nýn % 12’si ( 7,3 milyon) 15-44 yaþ aralýðýnda gebe kalmada problem yaþamaktadýr.

Hayýr, infertilite her zaman sadece kadýna baðlý deðildir.  Ýnfertilitenin yaklaþýk 1/3’ ü kadýna baðlý, diðer 1/ 3 ‘ ü erkeðe baðlý faktörlerden olmaktadýr.  Diðer kalan kýsýmda ise hem erkek hem de kadýna baðlý olan nedenler ve bilinmeyen infertilite söz konusudur.

• Sperm yapýmýndaki problemleri az sperm olmasý veya hiç olmamasý 

• Spermin yumurtaya ulaþmasýndaki problemlerianormal sperm þekli veya hareket etmesini engelleyen yapýsal bozukluklar 

Bazý sperm ile ilgili problemler erkeklerde doðuþtan bulunabilir mesela kistik fibrozis hastalarýndaki infertilite problemi gibi

Erkekteki sperm kalitesini ve sayýsýný etkileyen faktörler yaþam biçimi ve genel saðlýk durumudur. 

• Alkol 

• Ýlaçlar 

• Çevresel toksinler 

• Sigara içmek 

• Saðlýk problemleri 

• Uyuþturucu maddeler 

• Radyasyon tedavisi, kanser kemoterapisi

• Yaþ

Ovülasyonla ilgili problemler kadýnlardaki infertilitenin en sýk nedenlerinden biridir.  Ovülasyon olmadan gebelik oluþmaz. Ovülasyonun olmadýðýnýn önemli belirtilerinden biri düzensiz ve geç olan menstrüel sikluslardýr.

Daha az sýklýkla diðer nedenler arasýnda 

• Pelvik inflammatuvar hastalýk, endometriosis veya ektopik gebeliðe baðlý cerrahi sonucu fallop tüplerinin týkanmasý 

• Uterus ile ilgili fiziksel problemler 

• Uterus kavite bütünlüðünü bozan miyomlar

• Yaþ 

• Stres 

• Zayýf diyet 

• Aþýrý kilolu veya zayýf olma 

• Sigara içme

• Alkol 

• Cinsel yolla bulaþan hastalýklar (STDs) 

• Hormonal deðiþikliklere neden olabilen saðlýk problemleri

Çoðu kadýn çocuk sahibi olmak için 30 ve 40 yaþ arasýný tercih etmektedir. Amerika’da kadýnlarýn  % 20 ‘si 35 yaþýndan sonra ilk çocuklarýný doðurmaktadýr.  Bundan dolayý yaþ artan bir infertilite nedenidir.  35 yaþ üstü kadýnlarýn da yaklaþýk üçte birlik kýsmýnda infertilite problemi mevcuttur.

•  Yaþla beraber döllenme için hazýr yumurta atýlýmý azalmasý 

•  Yumurtalarýn saðlýk durumu yaþ ile azalmasý 

•  Yaþ ilerledikçe kronik hastalýklar nedeniyle infertiliteye neden olacak durumlar oluþmasý 

• Yaþ arttýkça düþük yapma olasýlýðýndaki artýþ

30 yaþ altýndaki kadýnlar bir yýla kadar korumasýz iliþki döneminde infertilite ile ilgili endiþelenmelerine gerek yoktur.  Ancak 1 yýldan fazla ise doktorlarýna danýþmalarý gerekir. Ayný zamanda erkeklerinde doktora baþvurmalarý gerekir. 30 yaþýn üstündeki kadýnlarda ise bu süre 6 ayý geçerse mümkün olan en kýsa zamanda doktora gitmelidirler. 30 yaþ sonrasýnda her yýl bebek sahibi olma ihtimalleri azalmaktadýr. Bazý saðlýk durumlarý infertilite problemleri riskini arttýrýr.

• Düzensiz menstrüel periyotlarýnýn olmasý 

• Çok aðrýlý adet dönemleri 

• Endometriosis 

• PID 

• Üçten fazla düþük olmasý durumunda yaþa bakýlmaksýzýn yapýlmasý gereken en iyi þey gebelik isteniyorsa doktorunuza danýþmanýzdýr.

Bu süreç fizik muayene ve seksüel hikaye ile baþlar. Eðer belirgin bir problem saptanmamýþsa, testlerin yapýlmasý gereklidir. Ýnfertilitenin araþtýrmasý uzun, karmaþýk ve bazen stresli bir süreçtir.

Araþtýrmaya erkek için genellikle spermiogram testi ile baþlanýr. Sayý, þekil ve hareket kabiliyetlerine bakýlýr. Bazý durumlarda erkeklerin hormon seviyelerine de bakýlabilir.

Kadýn için yapýlacak olan ilk þey ise hastanýn her ay ovülasyonun olup olmadýðýnýn tespitidir. Bunun için birçok metot bulunur :

• Birkaç ay her sabah bazal vücut ýsýsýný ölçerek 

• Ev ovülasyon kiti (eczanelerde bulunan) kullanarak  

• Kan testleri ve overlerin ultrasonla incelenmesi ile yumurtlamanýn olup olmadýðý tespiti 

Eðer hasta düzenli yumurtlamasý varsa bir takým baþka testlere ihtiyaç vardýr. 

• Histerosalpingografi:   Bu incelemede, uterus ve fallop tüplerinin durumu x ýþýnlarý kullanýlarak deðerlendirilir. Vajenden uterus içine bir tüp yerleþtirilir ve radyoopak madde verilerek iþleme baþlanýr. Radyoopak maddenin uterustan fallop tüplerine sorunsuz geçip geçmediði kontrol edilir.  Eðer bu yolda bir týkanýklýk varsa tespit edilmiþ olur. Týkanýklýk spermlerin yumurtaya ulaþmasýný engeller. 

• Laparoskopi:  Bu cerrahi iþlem esnasýnda kamera ile karýn içerindeki yapýlar incelenir. Küçük bir cilt insizyonu ile kamera kullanýlarak yapýlan bu iþlemde overler, fallop tüpleri, uterus ve diðer problemler tespit edilebilir. Laparoskopi ile endometriosis ve yapýþýklýklar ayný zamanda tedavi edilebilir.

Asiste reprodüktif teknoloji (ART) çiftlerin gebe kalmasýný saðlamak için yapýlan yardýmcý üreme teknikleridir. ART de kadýn vücudundan alýnan yumurtanýn laboratuar ortamýnda spermler ile birleþtirilmesi ve tekrar vücuda yerleþtirilmesi bulunur.

Baþarý oranlarý deðiþiktir ve birçok faktöre baðlýdýr. Bunlar: 

• Partnerlerin yaþý 

• Ýnfertilite nedeni 

• Klinik 

• ART þekli 

• Yumurtanýn taze veya donmuþ olmasý 

• Embriyonun taze veya donmuþ olmasý

Baþarý oranlarý her klinik için farklý olmakla beraber ortalama 

• 35 yaþ altýnda %37,3 

• 35-37 yaþ arasý %30,2 

• 37-40 yaþ arasý %20,2 

• 41-42 yaþ arasý %11,0

ART, pahalý ve zaman isteyen bir iþtir. ART’ nin en sýk komplikasyonlarýn birisi çoðul gebeliktir. Fakat bu problem çeþitli metotlarda engellenebilir.

• In vitro fertilizasyon (IVF) :Döllenmenin vücut dýþýnda olmasýdýr.  IVF en etkili ART yöntemidir.  Eðer fallop tüpleri kadýnda týkalý veya erkek çok az miktarda sperm üretiyorsa tercih edilir.  Kadýna fazla sayýda yumurta üretmesi için ilaçlar verilir ve olgunlaþan yumurtalar toplanýr. Erkekten alýnan spermlerin olduðu bir ortama býrakýlýr ve döllenme olmasý beklenir. 3-5 gün sonra saðlýklý embriyolar transfer edilir. 

• Zygote intrafallopian transfer (ZIFT) veya Tubal Embriyo Transfer:  IVF ‘ e benzer. Döllenme laboratuar ortamýnda olur. Genç embriyo uterus yerine fallop tüpüne transfer edilir. 

• Gamete intrafallopian transfer (GIFT): Yumurta ve spermin fallop tüpüne transferini içerir.Fertilizasyon kadýnýn vücudunda olur. 

• Intrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI): Sperm ile ciddi problemlerin olduðu hastalarda uygulanýr. Birkaç defa IVF baþarýsýzlýðý olan yaþý büyük hastalarda kullanýlan bu yöntemde tek bir sperm yumurta içine enjekte edilir. Daha sonra embriyo, uterus veya fallop tüpüne yerleþtirilir. 

• Ne kadar uzun bir zamandýr çiftlerin çocuk sahibi olmaya çalýþtýklarý 

• Erkek ve kadýnýn yaþý 

• Partnerlerin genel saðlýk durumlarý 

• Çiftlerin tercihi

Ýnfertilite ilaç tedavisi, cerrahi, inseminasyon veya asiste reprodüktif teknoloji ile tedavi edilebilir.  Çoðu zaman bu tedavi seçenekleri kombine kullanýlýr. Doktorlarýn tavsiye ettikleri tedavi seçenekleri þunlara dayanýr.

• Seksüel problemler:  Eðer erkekte iktidarsýzlýk veya erken boþalma problemi varsa buna yönelik tedaviler uygulanýr. Davranýþsal tedaviler ve ilaçlar tedavi seçenekleridir. 

• Çok az sperm olmasý: Erkekte sperm üretiminde azlýk söz konusu ise  cerrahi olarak tedavi edilebilir. Bu iþlemde spermler cerrahi olarak erkek genital kanaldan alýnýr.

Bazý infertilite nedenleri cerrahi olarak düzeltilebilir.

Ýntrauterin inseminasyon (IUI) diðer bir tedavi seçeneðidir. Özel olarak hazýrlanmýþ spermler bayana enjekte edilir. IUI öncesi kadýnlara ovülasyon açýsýndan bazý ilaçlar verilir.   IUI çoðu zaman 

• Hafif erkek infertilitesinde 

• Servikal mukus ile problemi olan kadýnlarda 

• Açýklanamayan infertilitesi olan çiftlerde kullanýlýr.

• Klomifen sitrat: Hipofiz bezi üzerine etkisi olan bu ilaç PCOS ve diðer yumurtlama problemi olan durumlarda kullanýlýr.Oral olarak verilir. 

• Human menopausal gonadotropin or hMG :Hipofiz bezindeki bozukluklara baðlý ovülasyon problemli olan hastalarda kullanýlýr. HMG overleri stimüle eder. Enjeksiyon formu bulunur. 

• Follicle-stimulating hormone or FSH : FSH, hMG benzeri bir hormondur. Yumurtalarýn ovülasyonu saðlayama yöneliktir. Enfeksiyon formlarý bulunur.  

• Gonadotropin-releasing hormone (Gn-RH) analog:  Düzenli ovülasyonu olmayan kadýnlarda kullanýlan bir ilaçtýr. Yumurta hazýr olmadan yumurtlayan kadýnlarda kullanýlabilir. Bu ilaçlar enjeksiyon þekli veya nasal sprey þekli bulunur. 

• Metformin: Ýnsülin rezistansý ve polikistik over sendromu olan hastalarda kullanýlan bir ilaçtýr. Bazý durumlarda bayanlarda erkeklik hormonlarý seviyesinin azaltmakta faydalý olur. Ovülasyonu saðlayabilir. Klomifen sitrat ile birlikte kullanýlýr. 

• Bromocriptine:  Bu ilaç yüksek prolaktin seviyesi olan kadýnlarda kullanýlýr.  Prolaktin süt üretimini saðlayan bir ilaçtýr. 

Çoðu infertilite ilacý çoðul gebeliklerin oluþmasýna neden olur. Çoðul gebeliði olan kadýnlar gebelikleri süresince daha çok problem yaþarlar. Erken doðum riski bu kadýnlarda daha yüksektir.