Horlama akciðerlere giden havanýn yumuþak damaðý titreþtirmesi ile ortaya çýkan sestir.

Uyku apnesi veya uykuda solunum durmasý ise, uyku esnasýnda aralýklý olarak 10 saniye veya daha fazla süreyle solunum yollarýndan akciðerlere hava akýmýnýn durmasýdýr. Horlama þikayeti olan tüm hastalarda apne yoktur. Horlama erkeklerde kadýnlardan 2-3 kat fazla görülür. Horlama insidansý yaþla artar. Erkeklerde 60 yaþ üzerinde horlama oraný % 60’a ulaþýr.Apneli hastalar horlayan kiþiler olmakla beraber horlayan her kiþide apne olmasý þart deðildir.

Merkezi sinir sistemindeki solunum merkezlerinin geçici olarak solunumu uyarmasý sonucu frenik sinir diyafragmanýn çalýþmamasý ve respiratuar çaba oluþmadýðý için solunum yollarýna hava akýmý durmasý sonucu ortaya çýkar.

Merkezi sinir sistemindeki solunum merkezleri normal iþlevlerini görürler ve solunum için çaba oluþur,kaslar kasýlýr ancak hava yolunda oluþan týkanýklýk (obstrüksiyon) nedeniyle akciðerlere hava akýmý olmaz. Obstrüksiyona baðlý olan bu tip solunum durumlarýna obstrüktif uyku apnesi denir.

Hem sentral hem obstrüktif özellikler taþýyan apnelere bu isim verilir.Ancak bunlar esas olarak obstrüktif apneler grubu içinde incelenir.Bu tip apnelerde baþlangýcta hava akýmýyla birlikte solunum hareketleride durur.Ancak daha sonra solunum hareketleri baþlar, fakat obstrüksüyon nedeniyle apne sürer.Obstrüktif uyku apnesi en sýk görülen tiptir. Mikst tip uyku apnesi obstrüktif uyku apnesi gibi tedavi edilir. Obstrüktif uyku apnesinin tedavisi Kulak Burun Boðaz Hekimi tarafýndan,sentral uyku apnesi tedavisi ise Nöroloji ve uyku uzmaný tarafýndan yapýlýr.

OUA horlama,gündüz yorgunluk ve uyku hali, otururken uyuklama veya uykuya dalma,sabah baþ aðrýsý, huzursuz uyuma gibi belirtilere yol açarlar. Hastalarýn eþleri uykuda solunumun durduðunu belirtirler.

Soluk alma akciðerlerde oluþan negatif basýnç sayesinde mümkün olur.Üst solunum yollarýnda darlýk oluþtuðu zaman hava akýmýnýn bu dar bölgeden geçmesi zor olur ve negatif basýnç artar.Eðer bu darlýk yumuþak damak,farinks,dil kökü gibi kollabe olma özelliði olan bölgelerde oluþursa artan negatif basýnç bu bölgelerde içeriye doðru çökmeye neden olur.Derin uyku esnasýnda vücuttaki tüm adaleler gevþer.Bu gevþeme depasajýn daha çok daralmasýna neden olur.Ýþte üst solunum yollarýnda mevcut olan veya daha sonra oluþan darlýðýn hava akýmýnýn yeterli miktarda geçmesine müsaade etmemesi,negatif basýncýn daha çok artmasý, zaten gevþek olan üst solunum yollarýndaki adalelerin kollabe olarak pasajý daha çok kapatmasý bir kýsýr döngü oluþturur. Pasaj kollabe olup daraldýkça negatif basýnç artar, negatif basýnç arttýkça adale kollapsý artar.Apne oluþur. Oksijen desatürasyonu artar.Hasta daha hafif uyku seviyesine geçer.Artan negatif basýnç sonucu hasta yüksek horlama sesiyle nefes alýr. Bu kýsýr döngü adalelerin normal tonusunun uzun vadede azalmasýna ve bu hastalarda kolaylýkla çökme olmasýna neden olur.

Obstrüktif semptomlarýn çoðu uykunun derin olduðu III.,IV.ve REM fazýnda oluþur. Bu derin uyku fazlalarý adalelerin en gevþek olduðu dolayýsýyla farinks adalelerinin en çok kollabe olmaya hazýr olduðu evrelerdir. OUA hastalarý derin uykuya dalmadýklarý için gündüz uykusuzluk çekerler ve uyku ihtiyacý duyarlar.

Tedavi edilmeyen OUA hastalarýnda önemli komplikasyonlar görülür. Bu hastalarda gece ölümleri normal popülasyondan daha fazladýr. Kor pulmonale,kronik kalp yetmezliði, idyopatik hipertansiyon bu hastalarda sýk görülen hastalýklardýr. Ayrýca bu hastalarýn kaza yapma oranlarýda çok fazladýr. Hastalara araba kullanmamalarý öðütlenmelidir.Taný konulduktan sonrada hemen tedaviye baþlanmalýdýr.

Alkol, sedatif ilaçlar,kilo artýþý, burun týkanýklýðýna yol açan hastalýklar.Bu hastalara öksürük kesici ilaçlar bile dikkatle verilmelidir.En önemli predispozan faktör þiþmanlýktýr. Kilo fazlalýðý boyunda yumuþak damakta kalýnlaþmaya ve dil kökünde büyümeye neden olarak bu hastalarda OUA oluþumuna katkýda bulunurlar.Ayrýca boynunun kýsa olmasý,hyoid kemiðin normalden aþaðý yerleþimli olmasý, alt çenenin geride olmasý da OUA’ye katkýda bulunur.

OUA tanýsýnda altýn standart polisomnografidir.Bu testte beyin aktivitesi (EEG),bacak göðüs adalelerinin aktivitesi (EMG), kalp ritmi(EKG), göz hareketleri(EOG),oksijen satürayonu,burun ve aðýzdan giren çýkan hava akýmý ölçülür.Polisomnografi primer horlama ile apneyi ayýrt etmekte kullanýlan yegane testtir.Apnesi olan hastalarda apnenin sentral veya periferik olduðu bu test ile ayýrt edilir,apnenin süresi ve þiddeti konusunda bilgi sahibi olunur. Bu test için hastanýn bir gece hastanede kalmasý gerekir. Hastanýn kendi evinde uygulayabileceði daha az parametreli uyku testleride geliþtirilmiþtir.

OUA’ni sýnýflandýrmak için çeþitli parametreler kullanýlýr. Bu parametrelerden en önemli olaný solunum bozukluðu indeksidir (respiratori disturbance index-RDI). RDI bir saatte oluþan apne(hava akýmýnýn 10 saniyeden fazla durmasý) ile hipopne (hava akýmýnýn tamamen durmadan % 50 ’den fazla azalmasý) toplamý ile bulunur.OUA RDI’ne göre þu þekilde sýnýflandýrýlabilir:

RDI 10-30 arasý hafif, 30-50 arasý orta>50 þiddetli.

Oksijen desaturasyonu da OUA sýnýflandýrýlmasýnda kullanýlabilir. Oksijen satürasyonu %85’in altýna düþerse orta, %60’ýn altýna düþerse þiddetli OUA’si söz konusudur.

OUA ile birlikte olan hastalýklar tedavi edilebilir. Sigara, alkol, sedatif ilaçlar yasaklanýr. Hastanýn kilo vermesi saðlanýr.Uyuma pozisyonunun sýrtüstü olmamasý konusunda gerekli önerilerde bulunulur(pijama arkasýna tenis topu dikmek, sýrtüstü yatmayý engelleyen yastýklar gibi).Apneyi azaltmak için kullanýlan protriptilin, medroksiprogesteron,asetazolamit gibi ilaçlarýn etkili olduklarý gösterilememiþtir.Bugün içinde rutin kullaným alanlarý yoktur.

Dili ve çeneyi önde tutmak için kullanýlýr. Yalnýzca dil kökü seviyesinde opstrüksüyonu olan hastalarda yararlý olabilir. Her zaman iyi tolere edilmezler.

Nazal Devamlý Pozitif Hava Basýncý (Nasal Continuous positive Airway Pressure-CPAP)

Cerrahi dýþý en etkili tedavi yöntemidir. Burna maske takýlarak bir makineye baðlanýr ve pozitif hava basýncý uygulanýr. Kulanýmýný engelleyen bir durum olmadýðý sürece tam olarak etkilidirler. Ancak kullanýmý zordur. Hastalarýn yaklaþýk yarýsý tolere edemediklerinden daha sonra CPAP kulanýmýný býrakýrlar.

Uvula yanýndan lazer veya koter ile veya makasla 1 cm uzunluðunda çentikler açýlýr. Uvula kýsaltýlýr. Ýyileþme esnasýnda yumuþak damak gerilir ve yukarýya doðru kalkar, horlama önlenmiþ olur.Tedavi baþarýlý olmazsa birer ay aralarla tekrar uygulanabilir.Lazer veya koter kullanýmý baþarý sonuçlarýný etkilemez. Ancak koter daha ucuz olduðu için tercih edilebilir.

Radyo dalgalarý ile yumuþak damakta fibrozis oluþturarak yumuþak damaðýn gerginliðini ve sertliðini arttýrmak ve yumuþak damaðý öne çekmek amacýyla yapýlýr.Kotere göre avantajý yüksek ýsý meydana getirmeden dokularda hasar fibrozis oluþturma özelliðidir.Yumuþak damaða 4 yerinden 5 -6 volt enerji 15 saniye uygulanarak cerrahi yapýlýr.

Bademcikler ve yumuþak damaðýn kýsmen uvula ile birlikte alt kenarý aldýktan sonra arka tonsil pilikasýnýn ön tonsil pilikasýna, yumuþak damak posterior mukozasýnýn anteriyor mukozasýna dikilmesi þeklinde yapýlan bir ameliyattýr. Ameliyat orofarinks ön arka ve lateral çapýný arttýrýr,gevþek dokularý gerer

UPPP apne olmayan primer horlama hastalarýnda %90 apne hastalarýnda ise %50 baþarýlýdýr.Baþarý kriteri olarak RDI’nin %50’den fazla azalmasý kriter olarak alýndýðý için, cerrahi öncesi yüksek RDI olan hastalarda indeks %50 altýna düþmesine raðmen hala düzeyde apne olabilir. Bu nedenle apneli hastalar ameliyat sonrasý baþka tedavi yöntemleri uygulanabileceði konusunda bilgilendirilmelidir.

Tonsillektomi komplikasyonlarýnýn hepsi bu ameliyatta da söz konusudur. Ensýk görülen komplikasyon postoperatif kanamadýr. Ýlk iki hafta yiyeceklerin burnuna kaçmasý þeklinde velofaringeal yetmezlik görülebilirse de genellikle çok nadirdir. Çok nadir olarak nazofaringeal stenoz görülebilir. Ayrýca boðazda dolgunluk, takýlma hissi aðýzda kuruluk ve tat hissinde deðiþiklik görülebilir.

Bu cerrahi yöntemlerin komplikasyon oraný düþüktür.Horlama cerrahisinde tüm yöntemler %85-90 baþarýlýdýr.Ancak apne hastalarýnda bu cerrahi yöntemler ile baþarý þansý düþüktür.