Beyin tümörü ameliyatlarý sýrasýnda en önemli noktalardan birisi saðlam beyin dokusuna zarar vermeden tümörü çýkartmaktýr. Bilindiði gibi beyin son derece hassas bir organdýr ve diðer organlardan farklý olarak kendisini yenileme iyileþtirme yeteneði çok kýsýtlýdýr. Bu nedenle tümör ameliyatlarýnda tümörün yakýnýndaki saðlam beyin dokusuna mümkün olduðu kadar zarar vermemek ve sadece tümör bölgesinde iþlemi yapmak için kullanýlan en güvenilir yöntem Navigasyon’dur. 

 

 

Ameliyat öncesinde hastaya yapýlan Bilgisayarlý Tomografi ve Magnetik Rezonans gibi tetkikler Nöronavigasyon cihazýnýn bilgisayar sistemine yüklenmektedir. Hastanýn 3 boyutlu radyolojik tetkikleri bilgisayar tarafýndan tanýnmakta ve çeþitli hassas cihazlar yardýmýyla ameliyat sýrasýnda cerrahýn sadece bu bölgede çalýþmasý ve etraftaki normal beyin dokusundan uzakta kalmasý ve zarar vermemesi saðlanmaktadýr. Amaç, derin yerleþimli bir tümörden biyopsi almak ise, 3 boyutlu görüntüleme yardýmý ile biyopsi iðnesinin lezyon içinde tam istenilen yere ulaþmasý saðlanabilmektedir. Bilgisayar sistemi kontrolü ile ameliyat edilecek alan saptanarak iþleme baþlandýðý için, hedeflenen alana sýfýra yakýn hata oraný ile yaklaþýlýr ve saðlam beyin dokusuna en az düzeyde hasar verilir.

 

Beyin cerrahisinde tümör dýþýndaki hastalýklarda da  kullanýlýyormu

Derin yerleþimli ve milimetrik hesaplamalar gereken bir alanda cerrahi iþlemler yapýlacaðý zaman Navigasyon ameliyat sýrasýndaki baþarý oranýný arttýrmakta ve hata oranýný azaltmaktadýr.  Parkinson hastalýðý ve benzer þekilde titreme ile seyreden bazý hastalýklarda beynin çok derin bir bölgesine pil takýlmasý gibi bir iþlem yapýlmaktadýr. Bu tip ameliyatlarda navigasyon kullanýmý ile ulaþýlacak nokta hesaplanmakta ve hata oraný sýfýra yakýn olmaktadýr. 

Bunun dýþýnda, çeþitli omurga hastalýklarýnda bel omurlarýna saðlamlaþtýrma amacýyla vida yerleþtirme iþlemleri yapýlmaktadýr. Bu iþlem sýrasýnda az bir oranda olmakla beraber vidanýn yanlýþ yere yönelmesi sonrasýnda omurilik veya sinir hasarý ortaya çýkabilmektedir. Navigasyona ait üç boyutlu sistem yardýmýyla hata oraný yüzde 1’in altýna inmektedir.

 

Navigasyon kullanýlan ameliyatlarda hastaya özel bir hazýrlýk gerekmemektedir. Standart beyin ameliyatlarýnda kullanýlan yöntemler dýþýnda ek bir uygulama yapýlmaz. Ameliyat öncesinde hastaya yapýlan Bilgisayarlý Tomografi (BT) ve Magnetik Rezonans Görünteleme (MRG) çalýþmalarý CD ile Nöronavigasyon cihazýnýn bilgisayar sistemine yüklenmektedir. Hasta ameliyathane ortamýna alýndýktan sonra cihaz lazer okuyucularýn ameliyat sahasýný rahatça göreceði uygun pozisyonda yerleþtirilir. Daha sonra deri yüzeyinde gezdirilen prob yardýmýyla cerrahi alan 3 boyutlu olarak bilgisayara tanýtýlýr.  Eðer biyopsi amaçlý bir cerrahi giriþim yapýlacaksa, cihaz lezyonun tam içine girmemiz için gerekli hesaplamalarý yapar ve beraberinde lezyona en kýsa ve en az hasarla ulaþýlacak düzgün açýyý ve iðne derinliðini bulmamýzý saðlar.  Bu sayede, biyopsi alýnmasý planlanan çok küçük ve derin yerleþimli bir tümör olsa bile iðne tam lezyonun merkezine yerleþtirilebilir. Yüzeyel yerleþimli küçük bir tümör çýkarýlmasý planlanýyorsa, lezyon üzerinde deriden itibaren prob dokundurularak tümörün tam lokalizasyonu görülür.  Böylece normal beyin dokusuna gereksiz zarar verilmesi engellenir ve fazla miktarda kemik açýlmasýna gerek kalmaz. Tümör cerrahisi sýrasýnda prob tümörün ön, arka, medial, lateral, alt ve üst taraflarýnda gezdirilir. Bilgisayara yüklenen 3 boyutlu görüntülerle karþýlaþtýrýlarak tüm cerrahi sýnýrlar net olarak tesbit edilir. Bilgisayar sisteminin eþik ayarlarý kullanýlarak lezyona giriþ yerimiz ile normal beyin dokusu arasýndaki komþuluk ekranda izlenebilir. 

Cihaza hastanýn BT ve MR görüntüleri yüklendikten sonra 3 boyutlu olarak sistem ameliyat sýrasýnda cerraha kýlavuzluk yapmaktadýr. Bu nedenle iþlem sýrasýnda hata payý 1mm den daha azdýr. Tüm cerrahi giriþimlerde olduðu gibi bu iþlemde de bazý riskler bulunmaktadýr. Eðer tümör çýkartýlmasý sýrasýnda veya omurga ameliyatýnda vida yerleþtirilmesi iþleminde Navigasyon kullanýlýyorsa bu sisteme ait ek bir risk söz konusu deðildir. Derin yerleþimli tümörü olan bir hastada biopsi alýnýrken sistem kullanýlacaksa yaklaþýk yüzde 1 oranýnda kanama veya enfeksiyon gibi riskler mevcuttur.

Sistem hem cerrah hem de hasta için büyük avantajlar saðlamaktadýr. Bilgisayar yardýmýyla yapýlan görüntü þekillendirmeleri ile cilt, kemik ve tüm beyin yapýlarý anatomik olarak ameliyat sýrasýnda ekranda görülür. Özellikle küçük tümörler olmak üzere her türlü lezyon ameliyatlarý için ideal cilt kesisi ve kemik açma yeri minimal hata ile saptanýr. Yapýlan 3 boyutlu deðerlendirmeler sonrasýnda direk olarak lezyonun üstüne veya içine girileceði için saðlam doku hasarý veya nedbe dokusu geliþimi en az düzeyde kalýr. 

Navigasyon en sýk tümör cerrahisinde kullanýlmaktadýr. Yüzeyel yerleþimli küçük tümörler, hipofiz adenomlarý, derin yerleþimli tümörler ve kafa kaidesi tümörleri için yapýlacak cerrahi giriþimler sýrasýnda cerraha büyük kolaylýk saðlamaktadýr. 3 boyutlu olarak tümörün tüm sýnýrlarý ve komþu dokularla olan iliþkisi net olarak saptanýr. Böylece hem lezyona ulaþmak için gerekli cilt ve kemik açýlýmý tam yerinden yapýlýr, hem de ameliyat sýrasýnda prob tümörün sýnýrlarýnda gezdirilerek yapýlacak cerrahi iþlemdeki hata oraný en aza indirilir. Eðer biopsi amaçlý bir cerrahi giriþim yapýlacaksa, cihaz lezyonun tam içine girmemiz için gerekli hesaplamalarý yapar ve beraberinde lezyona en kýsa ve en az hasarla ulaþýlacak düzgün açýyý ve iðne derinliðini bulmamýzý saðlar.  Bu sayede, biopsi alýnmasý planlanan çok küçük ve derin yerleþimli bir tümör olsa bile iðne tam lezyonun merkezine yerleþtirilebilir.

Beyin dokusunda bazý tümörler oldukça derinde yerleþmiþtir. Bu tümörlerin bir kýsmýnýn ameliyat ile çýkartýlmasý gerekmektedir. Bazý derinde yerleþen küçük tümörlerden ise teþhis konulup tedavi baþlanmasý için biopsi alýnmasý gerekmektedir. Navigasyon sistemi yardýmýyla 3 boyutlu görüntüleme eþliðinde bu tür derinde yerleþen küçük tümörlerde 1mm hata payý ile biopsi alýnmasý mümkün olmaktadýr. Ayný þekilde bu hassas ve özel cihazlar yardýmýyla derindeki bu tümörlerin çýkartýlmasý daha büyük baþarý oraný ile saðlanmaktadýr. Bazen küçük bir tümöre ameliyat sýrasýnda ulaþmak çeþitli güçlükler içerebilir. Tümör çok küçük olduðu için ulaþmak bazen fazla miktarda normal beyin dokusuna zarar verebilir. Navigasyon cihazý bu tür tümörlerde saðlam beyin dokusunu koruyarak tam olarak tümörün hedeflenmesini ve çýkartýlmasýný saðlamaktadýr. 

Ameliyat öncesinde hastaya yapýlan Bilgisayarlý Tomografi (BT) ve Magnetik Rezonans Görünteleme (MRG) çalýþmalarý Navigasyon Bilgisayar sistemine yüklenmektedir. Hasta ameliyathane ortamýna alýndýktan sonra cihaz Laser okuyucularýn ameliyat sahasýný rahatça göreceði uygun pozisyonda yerleþtirilir.  Daha sonra cilt yüzeyinde gezdirilen prob yardýmýyla cerrahi alan 3 boyutlu olarak bilgisayara tanýtýlýr. Yüzeyel yerleþimli küçük bir tümör çýkarýlmasý planlanýyorsa, lezyon üzerinde cilttten itibaren prob dokundurularak tümörün tam yeri görülür. Böylece gereksiz yere normal beyin dokusuna dokunulmasý engellenir ve fazla miktarda kemik açýlmasýna gerek kalmaz. Tümör cerrahisi sýrasýnda prob tümörün ön, arka, medial, lateral, alt ve üst taraflarýnda gezdirilir. Bilgisayara yüklenen 3 boyutlu görüntülerle karþýlaþtýrýlarak tüm cerrahi sýnýrlar net olarak tesbit edilir. Bilgisayar sisteminin eþik ayarlarý kullanýlarak lezyona giriþ yerimiz ile beyindeki normal anatomik yapýlar arasýndaki komþuluk ekranda izlenebilir.