Boyunda 7 adet omur bulunur. Her bir omurun birbiri ile arasýnda disk adýný verdiðimiz yastýkçýk görevi gören kýkýrdaklar mevcuttur. Bu kýkýrdak yapýnýn yýrtýlarak, omurga içinde seyreden omurilik veya kola gelen sinirlere baský yapmasý sonucu ortaya çýkan duruma boyun fýtýðý denir. Hastada þiddetli bir boyun aðrýsýyla birlikte kola yayýlan aðrý, uyuþma mevcuttur. Zamanla yýrtýlan kýkýrdak sinirlere baský yaparsa kolda kuvvetsizlik, eðer omuriliðin kendisine de basý yaparsa tüm vücutta hareket kusurlarý ortaya çýkabilir. Hastalýðýn çok ileri dönemlerinde yataða baðýmlý hale gelen hastalara rastlanýr.

Boyun omurlarýnýn yapýsý

Kafa tabanýndan itibaren 7 adet omur cisminden oluþur. Her omur cisminin ortasýnda , beynin devamý olan omurilik bulunur. Vücudun çeþitli yerlerinden beyine dönen duyular veya beyinden vücuda daðýlan emirler omurilik içinde seyreder. Boyun bölgesinde her omur cismi hizasýndan çýkan sinirlerde kola ve sýrta yayýlarak, bu bölgelerin duyu ve hareketini saðlar. Omurgalar arasý yastýkçýk dediðimiz disk dokusunun dýþ kýsmý (anulus fibrosus) ve iç kýsmý (nucleus pulposus ) bulunur. Jelatin kývamýndaki iç kýsmýn , daha kuvvetli bir bað dokusundan oluþan dýþ kýsmý yýrtarak omurilik ve sinirlere basý yapmasý sonucu boyun fýtýðý ortaya çýkar. Burada dikkat edilmesi gereken ve bel fýtýðýndan baþlýca fark, sadece sinirlere deðil omuriliðin kendisine de baský olmasý sonucu vücudun tamamýnda kýsmi veya tam kuvvetsizlik oluþmasýdýr. Omurilik ilk bel omuru hizasýnda sonlandýðýndan ve alt bel omurlarý içinde sadece ayaða giden sinirler bulunduðundan , bel fýtýðýnda belirli sinirin daðýldýðý alanda felçler görülür.

Boyun omurlarý arasýndaki kýkýrdaðýn dejenerasyon dediðimiz yýpranmasý

Ani ve güçlü boyun hareketleri. Aðýr kaldýrmak, ani ters dönüþler.

Baþ öne eðik olarak uzun süreli çalýþma: Masa baþý iþleri.

Özellikle emniyet kemeri takmadan araba kullananlarda ani fren yapýlmasý veya trafik kazasý.

Geçirilmiþ boyun travmasý, spor yaralanmalarý.

Osteoporoz.

Fibromyozitis: Sýk tekrarlayan boyun ve bel adalelerinin spazmýdýr. Halk arasýnda adale romatizmasý olarak bilinir.

Ýmpingment Sendromu: Omuz ekleminin sertleþmesi ve kola yayýlan çok þiddetli aðrýyla seyreder. Hastalýk özellikle geceleri daha þiddetli aðrý yapar.

Sinir Tuzaklanmalarý: Omurilikten çýkarak daðýlan sinirlerin kolda belli noktalarda sýkýþmasýdýr. En iyi bilineni El-Bilek Kanalý Hastalýðý olup, orta yaþý geçmiþ özellikle kadýnlarda veya bilek kuvveti gerektiren herkeste geceleri kolun tamamýna yayýlan aðrý ve uyuþmalardýr. Boyun fýtýðý ile birlikte olursa çift tuzaklanma denir ve her ikisinin de ayný anda tedavisi gerekir. Sinir tuzaklanmalarý hakkýnda bir sonraki konuda ayrýntýlý bilgi verilmiþtir.

Tenosinovit: Koldaki adelelerin kýlýfýnýn zorlama veya romatizmal sebeplerle þiþmesi sonucu ortaya çýkar. Bölgesel aðrýlarla seyreder .

Boyun fýtýðýnýn tanýsýnda kullanýlan yöntemler

Klinik muayene, Servikal MR, Servikal BT, EMG. Klinik muayene ve Servikal MR mutlaka yapýlmalýdýr. EMG sinir tuzaklanmalarýný ayýrmada gerekirse kullanýlýr.

Boyun fýtýðý tanýsý alan hasta aþaðýdaki klinik durumdan herhangi birinde olabilir.

1-Þiddetli boyun aðrýsý ve/veya kola vuran aðrý.

2-Orta düzeyde sýk tekrarlayan aðrýlar.

3-Aðrýyla birlikte kolda kuvvetsizlik veya uyuþma gibi sinir hasarý bulgularý.

4-Aðrýyla birlikte kollar ve ayaklarda kuvvetsizlik ve uyuþma.

5-Kollar ve ayaklarda giderek artan güç kaybý ve uyuþma, aðrý ön planda olmayabilir (Tekrarlayan boyun fýtýðý ataklarýný takiben omurilik kanalýnda kireçlenmeye baðlý daralma).

Evrelemeye yönelik tedavi prensipleri

Evre 1-2 de öncelikle ilaç tedavisi, boyunluk kullanýmý, fizik tedavi denenir. Bu dönemde hastalýðýn iyileþmesi, bu tedavilerle yýrtýlan disk dokusunun içeriðindeki su miktarýnýn istirahat ve ilaçlarla azaltýlmasýna yöneliktir. Bu süre 1 ay içinde gerçekleþmelidir. Bir ayý geçen konservatif tedaviye raðmen düzelmeyen hastalar, cerrahi tedaviye adaydýr.

Çeþitli tip boyunluklarýn hepsinin amacý: Baþýn boyun omurlarýna olan basýncýný azaltmak ve boynu hareketsiz tutarak istirahat ve iyileþmeyi saðlamaktýr. Evre 3-4-5 de omurilik ve sinir dokusundaki hasar artmadan cerrahi tedavi uygulanmalýdýr. Sinir dokusundaki ileri derece hasarlar cerrahi tedaviyle düzeltilemez. Bu sebeple uyuþma , kýsmi felç gibi bulgular saptanýrsa erken dönemde ameliyat baþarý saðlar.

Boyun fýtýðýnýn cerrahi tedavisi - servikal mikrodiskektomi

Cerrahi tedavinin amacý, omurilik ve sinir dokusuna olan basýyý kaldýrmaktýr. Böylece hastanýn, aðrýsýnýn geçmesi, uyuþma-kuvvetsizlik gibi bulgulardan kurtulmasý saðlanýr. Uygun zamanda ve tecrübeli ellerde yapýlan bu giriþimler çok iyi sonuç verir. Bu gün için kullanýlan yegane yöntem servikal mikrodiskektomidir. Bazý hastalarda, mikrodiskektomiyle beraber, çýkartýlan kýkýrdaðýn yerine vücuttan alýnan bir kemik veya sentetik protezlerde uygulanýr.

  Servikal mikrodiskektominin avantajlarý:

Ameliyata baðlý doku hasarýnýn,kan kaybýnýn ve enfeksiyon riskinin en az olmasý.

Mikroskop altýnda yýrtýlan kýkýrdaðýn tam olarak çýkartýlabilmesi.

Ameliyat sonrasý aðrý ve hareket kýsýtlamasýnýn olmamasý.

Hastanýn kýsa sürede evine ve iþine dönebilmesi.

Hastanýn mevcut þikayet ve bulgularýnýn çekilen MR ile uyumlu olmasý.

Omurilik veya sinir dokusunda kalýcý hasar oluþmadan cerrahi müdahale zamanlamasý.

Diabet, hipertansiyon, sigara kullanýmý gibi risk faktörlerinin olmamasý.

Ameliyattan sekonder kazanç dediðimiz , psikolojik beklentiler olmamasý.

Ameliyat öncesi ve sonrasý tedavi prensiplerinin hekim-hasta iliþkisi çerçevesinde , güvene dayalý olarak anlaþýlmasý.

Cerrahýn konu hakkýndaki tecrübesi, gerektiðinde servikal füzyon dediðimiz kemik veya protez uygulamasýný ayný seansta yapabilmesi.

Ameliyat Genel anestezi altýnda, boynun ön yüzü, tercihen sað taraftan uygulanýr. Omurga ön yüzüne varan cerrah, skopi kontrolüyle istenilen omurga mesafesine ulaþýr. Bu andan itibaren mikroskop kullanarak iki omurga arasýndaki kýkýrdaðý temizlemeye baþlar. En sonunda, sinire veya omuriliðe basý yapan yýrtýlmýþ kýkýrdak kýsýmda alýnarak, basý kaldýrýlýr..

Bu andan itibaren kemik veya protez greft kullanýmý yýrtýlan kýkýrdaðýn omurgada yaptýðý hasara baðlý olarak uygulanýr. Yumuþak fýtýk dediðimiz ve omurgada kireçlenmelere yol açmamýþ boyun fýtýðýnda bu iþlem gerekli deðildir. Omurgada kireçlenme yapmýþ boyun fýtýklarýnda füzyon dediðimiz protez uygulamasýnýn yapýlmasý gerekir.

Ameliyat sonrasý hasta 3 saat sonra ayaða kaldýrýlýr, akþamüzeri eve gönderilir. 1-3 hafta arasý boyunluk takmasý gereken hasta, 10 gün sonra iþine dönebilir.

Boyunda 7 adet omur bulunur. Her bir omurun birbiri ile arasýnda disk adýný verdiðimiz yastýkçýk görevi gören kýkýrdaklar mevcuttur. Bu kýkýrdak yapýnýn yýrtýlarak, omurga içinde seyreden omurilik veya kola gelen sinirlere baský yapmasý sonucu ortaya çýkan duruma boyun fýtýðý denir. Hastada þiddetli bir boyun aðrýsýyla birlikte kola yayýlan aðrý, uyuþma mevcuttur. Zamanla yýrtýlan kýkýrdak sinirlere baský yaparsa kolda kuvvetsizlik, eðer omuriliðin kendisine de basý yaparsa tüm vücutta hareket kusurlarý ortaya çýkabilir. Hastalýðýn çok ileri dönemlerinde yataða baðýmlý hale gelen hastalara rastlanýr.

Boyun omurlarýnýn yapýsý

Kafa tabanýndan itibaren 7 adet omur cisminden oluþur. Her omur cisminin ortasýnda , beynin devamý olan omurilik bulunur. Vücudun çeþitli yerlerinden beyine dönen duyular veya beyinden vücuda daðýlan emirler omurilik içinde seyreder. Boyun bölgesinde her omur cismi hizasýndan çýkan sinirlerde kola ve sýrta yayýlarak, bu bölgelerin duyu ve hareketini saðlar. Omurgalar arasý yastýkçýk dediðimiz disk dokusunun dýþ kýsmý (anulus fibrosus) ve iç kýsmý (nucleus pulposus ) bulunur. Jelatin kývamýndaki iç kýsmýn , daha kuvvetli bir bað dokusundan oluþan dýþ kýsmý yýrtarak omurilik ve sinirlere basý yapmasý sonucu boyun fýtýðý ortaya çýkar. Burada dikkat edilmesi gereken ve bel fýtýðýndan baþlýca fark, sadece sinirlere deðil omuriliðin kendisine de baský olmasý sonucu vücudun tamamýnda kýsmi veya tam kuvvetsizlik oluþmasýdýr. Omurilik ilk bel omuru hizasýnda sonlandýðýndan ve alt bel omurlarý içinde sadece ayaða giden sinirler bulunduðundan , bel fýtýðýnda belirli sinirin daðýldýðý alanda felçler görülür.

Boyun omurlarý arasýndaki kýkýrdaðýn dejenerasyon dediðimiz yýpranmasý

Ani ve güçlü boyun hareketleri. Aðýr kaldýrmak, ani ters dönüþler.

Baþ öne eðik olarak uzun süreli çalýþma: Masa baþý iþleri.

Özellikle emniyet kemeri takmadan araba kullananlarda ani fren yapýlmasý veya trafik kazasý.

Geçirilmiþ boyun travmasý, spor yaralanmalarý.

Osteoporoz.

Fibromyozitis: Sýk tekrarlayan boyun ve bel adalelerinin spazmýdýr. Halk arasýnda adale romatizmasý olarak bilinir.

Ýmpingment Sendromu: Omuz ekleminin sertleþmesi ve kola yayýlan çok þiddetli aðrýyla seyreder. Hastalýk özellikle geceleri daha þiddetli aðrý yapar.

Sinir Tuzaklanmalarý: Omurilikten çýkarak daðýlan sinirlerin kolda belli noktalarda sýkýþmasýdýr. En iyi bilineni El-Bilek Kanalý Hastalýðý olup, orta yaþý geçmiþ özellikle kadýnlarda veya bilek kuvveti gerektiren herkeste geceleri kolun tamamýna yayýlan aðrý ve uyuþmalardýr. Boyun fýtýðý ile birlikte olursa çift tuzaklanma denir ve her ikisinin de ayný anda tedavisi gerekir. Sinir tuzaklanmalarý hakkýnda bir sonraki konuda ayrýntýlý bilgi verilmiþtir.

Tenosinovit: Koldaki adelelerin kýlýfýnýn zorlama veya romatizmal sebeplerle þiþmesi sonucu ortaya çýkar. Bölgesel aðrýlarla seyreder .

Boyun fýtýðýnýn tanýsýnda kullanýlan yöntemler

Klinik muayene, Servikal MR, Servikal BT, EMG. Klinik muayene ve Servikal MR mutlaka yapýlmalýdýr. EMG sinir tuzaklanmalarýný ayýrmada gerekirse kullanýlýr.

Boyun fýtýðý tanýsý alan hasta aþaðýdaki klinik durumdan herhangi birinde olabilir.

1-Þiddetli boyun aðrýsý ve/veya kola vuran aðrý.

2-Orta düzeyde sýk tekrarlayan aðrýlar.

3-Aðrýyla birlikte kolda kuvvetsizlik veya uyuþma gibi sinir hasarý bulgularý.

4-Aðrýyla birlikte kollar ve ayaklarda kuvvetsizlik ve uyuþma.

5-Kollar ve ayaklarda giderek artan güç kaybý ve uyuþma, aðrý ön planda olmayabilir (Tekrarlayan boyun fýtýðý ataklarýný takiben omurilik kanalýnda kireçlenmeye baðlý daralma).

Evrelemeye yönelik tedavi prensipleri

Evre 1-2 de öncelikle ilaç tedavisi, boyunluk kullanýmý, fizik tedavi denenir. Bu dönemde hastalýðýn iyileþmesi, bu tedavilerle yýrtýlan disk dokusunun içeriðindeki su miktarýnýn istirahat ve ilaçlarla azaltýlmasýna yöneliktir. Bu süre 1 ay içinde gerçekleþmelidir. Bir ayý geçen konservatif tedaviye raðmen düzelmeyen hastalar, cerrahi tedaviye adaydýr.

Çeþitli tip boyunluklarýn hepsinin amacý: Baþýn boyun omurlarýna olan basýncýný azaltmak ve boynu hareketsiz tutarak istirahat ve iyileþmeyi saðlamaktýr. Evre 3-4-5 de omurilik ve sinir dokusundaki hasar artmadan cerrahi tedavi uygulanmalýdýr. Sinir dokusundaki ileri derece hasarlar cerrahi tedaviyle düzeltilemez. Bu sebeple uyuþma , kýsmi felç gibi bulgular saptanýrsa erken dönemde ameliyat baþarý saðlar.

Boyun fýtýðýnýn cerrahi tedavisi - servikal mikrodiskektomi

Cerrahi tedavinin amacý, omurilik ve sinir dokusuna olan basýyý kaldýrmaktýr. Böylece hastanýn, aðrýsýnýn geçmesi, uyuþma-kuvvetsizlik gibi bulgulardan kurtulmasý saðlanýr. Uygun zamanda ve tecrübeli ellerde yapýlan bu giriþimler çok iyi sonuç verir. Bu gün için kullanýlan yegane yöntem servikal mikrodiskektomidir. Bazý hastalarda, mikrodiskektomiyle beraber, çýkartýlan kýkýrdaðýn yerine vücuttan alýnan bir kemik veya sentetik protezlerde uygulanýr.

  Servikal mikrodiskektominin avantajlarý:

Ameliyata baðlý doku hasarýnýn,kan kaybýnýn ve enfeksiyon riskinin en az olmasý.

Mikroskop altýnda yýrtýlan kýkýrdaðýn tam olarak çýkartýlabilmesi.

Ameliyat sonrasý aðrý ve hareket kýsýtlamasýnýn olmamasý.

Hastanýn kýsa sürede evine ve iþine dönebilmesi.

Hastanýn mevcut þikayet ve bulgularýnýn çekilen MR ile uyumlu olmasý.

Omurilik veya sinir dokusunda kalýcý hasar oluþmadan cerrahi müdahale zamanlamasý.

Diabet, hipertansiyon, sigara kullanýmý gibi risk faktörlerinin olmamasý.

Ameliyattan sekonder kazanç dediðimiz , psikolojik beklentiler olmamasý.

Ameliyat öncesi ve sonrasý tedavi prensiplerinin hekim-hasta iliþkisi çerçevesinde , güvene dayalý olarak anlaþýlmasý.

Cerrahýn konu hakkýndaki tecrübesi, gerektiðinde servikal füzyon dediðimiz kemik veya protez uygulamasýný ayný seansta yapabilmesi.

Ameliyat Genel anestezi altýnda, boynun ön yüzü, tercihen sað taraftan uygulanýr. Omurga ön yüzüne varan cerrah, skopi kontrolüyle istenilen omurga mesafesine ulaþýr. Bu andan itibaren mikroskop kullanarak iki omurga arasýndaki kýkýrdaðý temizlemeye baþlar. En sonunda, sinire veya omuriliðe basý yapan yýrtýlmýþ kýkýrdak kýsýmda alýnarak, basý kaldýrýlýr..

Bu andan itibaren kemik veya protez greft kullanýmý yýrtýlan kýkýrdaðýn omurgada yaptýðý hasara baðlý olarak uygulanýr. Yumuþak fýtýk dediðimiz ve omurgada kireçlenmelere yol açmamýþ boyun fýtýðýnda bu iþlem gerekli deðildir. Omurgada kireçlenme yapmýþ boyun fýtýklarýnda füzyon dediðimiz protez uygulamasýnýn yapýlmasý gerekir.

Ameliyat sonrasý hasta 3 saat sonra ayaða kaldýrýlýr, akþamüzeri eve gönderilir. 1-3 hafta arasý boyunluk takmasý gereken hasta, 10 gün sonra iþine dönebilir.