DEMANS (ALZHEÝMER HASTALIÐI) , demans, alzheimer hastalýðý, ,

x

Genel Bilgiler

Giriş

DEMANS (ALZHEÝMER HASTALIÐI)

Alzheimer hastalýðý beynin düþünme, hafýza ve dil bölümlerini etkiler. Hastalýðýn baþlangýcý sinsidir ve yýkým genellikle yavaþtýr. Günümüzde hastalýðýn sebebi bilinmemekte ve þifasý bulunmamaktadýr.

Beyin dokusunda yaptýðý deðiþiklikleri Dr. Alois Alzheimer tanýmlamýþtýr. Bu deðiþiklikler bugün Alzheimer hastalýðýna özgü anormal beyin deðiþiklikleri olarak bilinmektedir.

Alzheimer hastalýðý, toplumun bütün gruplarýný etkiler ve sosyal sýnýf, cinsiyet, etnik grup ya da coðrafi bölge ile bir ilgisi bulunmamaktadýr. Yaþlýlar arasýnda daha sýklýkla görülmekle birlikte genç insanlar da bu hastalýktan etkilenebilmektedirler.

Alzheimer hastalýðýnýn belirtileri nelerdir?

Her insaný farklý biçimde etkiler. Etkisi büyük ölçüde kiþinin hastalýktan önce nasýl olduðu ile ilgilidir, örneðin, kiþilik, fiziksel durum ve yaþam biçimi gibi.

Alzheimer hastalýðý olan herkes bütün bulgularý göstermez ve kiþiden kiþiye deðiþir. Bu aþamalar bakýmý üstlenenlerin potansiyel problemlerin farkýnda olmalarý ve gelecekte ihtiyaç duyulacak bakým gerekliliklerine hazýrlanmalarý açýsýndan rehberlik edebilirler. Hiçbir hasta,hastalýðýn ilerleyiþini bir diðer hasta ile ayný þekilde yaþamaz.

Bulgularýn bazýlarý aþamalarýn herhangi birinde ortaya çýkabilir, örneðin geç dönemde sýralanmýþ olan davranýþ deðiþiklikleri orta dönemde yaþanabilir. Ayný zamanda bakýmý üstlenenler her dönemde kýsa, aklý basýnda dönemler yaþanabileceðinin farkýnda olmalýdýrlar.

Teþhis neden önemlidir?

Erken teþhis bakýmý üstlenen kiþinin hastalýkla baþa çýkmak için daha hazýrlýklý olmasý ve nelerle karþýlaþacaðýný önceden bilmesi açýsýndan önemlidir. Teþhis geleceði planlama yolunda atýlan ilk adýmdýr.

Teþhis edebilmek için basit bir test bulunmamaktadýr. Alzheimer hastalýðýnýn teþhisi, kiþinin fiziksel ve mental durumunun muayenesinin yaný sýra, yakýn bir akraba ya da arkadaþýndan kiþinin geçmiþinin incelenmesiyle konulur. Hafýza kaybýna yol açabilecek diðer hastalýklarý ya da koþullarý dýþarýda býrakmak çok önemlidir.

Alzheimer hastalýðýnýn teþhisi ancak beynin otopsiyle incelenmesi sonucunda kesinleþebilir.

Alzheimer Evreleri

1. Erken Dönem genellikle gözden kaçýrýlýr ve yanlýþ bir þekilde "yaþlýlýk" ya da yaþlanmanýn normal bir parçasý gibi adlandýrýlýr. Hastalýðýn ilk baþlangýcý sinsi olduðu için baþladýðý kesin tarihi belirlemek zordur. Kiþi:

· Konuþmayla ilgili zorluk çekebilir

· Önemli hafýza kayýplarý -özellikte kýsa dönemli-sergileyebilir

· Zamaný þaþýrabilir

· Tanýdýðý yerlerde kaybolabilir

· Karar vermede güçlükler yaþayabilir

· Ýnisiyatif ve motivasyon eksikliði gösterebilir

· Depresyon ve sinirlilik belirtileri gösterebilir

· Hobi ve aktivitelerine ilgisini kaybedebilir

2. Orta Dönem Hastalýk ilerledikçe, problemler daha belirgin ve kýsýtlayýcý olmaya baþlar.

· Günlük yaþamýnda zorluklar çekebilir

· Çok unutkan olabilir- özellikle yakýn zamanda yaþanmýþ olaylarý ve kiþilerin isimlerini hatýrlamada

· Kendi basýna sorunsuz bir þekilde yaþayamaz hale getir

· Yemek piþiremez, temizlik ya da alýþveriþ yapamaz

· Son derece baðýmlý hale gelebilir

· Giyinme ve kiþisel hijyen açýsýndan örneðin; tuvalet,yýkanma gibi yardýma ihtiyaç duyabilir.

· Giderek artan konuþma zorluðu çeker

· Dolaþma zorluklarý ve diðer davranýþsal anormallikleri gösterir

· Evde ve topluluk içinde kaybolur

· Halüsinasyonlar olabilir

3. Geç Dönem Tamamen baðýmlýlýk ve hareketsizlik dönemidir. Hafýza sorunlarý oldukça ciddidir ve hastalýðýn fiziksel yaný gittikçe göze çarpar hale gelir.

· Yemek yemede zorluklar yaþayabilir

· Akrabalarýný, arkadaþlarýný ve alýþýldýk nesneleri tanýmayabilir

· Olaylarý anlama ve yorumlama güçlüðü çekebilir

· Ev çevresinde yolunu bulamayabilir

· Yürüme zorluðu çekebilir

· Mesane ve baðýrsak sorunlarý yaþayabilir

· Toplum içinde uygun olmayan davranýþlar gösterebilir

· Tekerlekli sandalye ya da yataða baðýmlý hale gelebilir

Bir tedavisi var mýdýr?

Ýyileþtirici tedavi bulunmamaktadýr. Hafif ve orta þiddetteki Alzheimer hastalarý için birtakým ilaçlar kullanýlmaktadýr. Bu ilaçlar tedavi saðlamamakla birlikte kimi hastalara yardýmcý olabilir. Alzheimer hastasýnýn olduðu kadar hastanýn bakýmýný üstlenen kiþinin de üzerindeki yükü azaltmak için yapýlabilecek çok þey vardýr. Bakýmý üstlenen kiþiler bu konuda daha ayrýntýlý bilgi almak için doktorlarýna ya da Alzheimer Derneði’ne danýþabilirler.

DEMANS ÇEÞÝTLERÝ

1. ALZHEÝMER TÝPÝ DEMANS, ERKEN BAÞLANGIÇLI

2. ALZHEÝMER TÝPÝ DEMANS, GEÇ BAÞLANGIÇLI

3. VASKÜLER DEMANS

4. HIV HASTALIÐINA BAÐLI DEMANS

5. KAFA TRAVMASINA BAÐLI DEMANS

6. PARKÝNSON HASTALIÐINA BAÐLI DEMANS

7. PÝCK HASTALIÐINA BAÐLI DEMANS

8. HUNTÝNGTON HASTALIÐINA BAÐLI DEMANS

9. CREUTZFELD-JACOB HASTALIÐINA BAÐLI DEMANS

10. .......’E BAÐLI DEMANS

11. MADDE KULLANIMININ YOL AÇTIÐI KALICI DEMANS

12.ÇOÐUL NEDENE BAÐLI DEMANS

x

Giriþ