logo

SaglikDanis.com

Ve
Veya
Aynen
 Uzm.Dr. Nihat KAYA            

Güncelleme: 8.05.2012

x

Genel Bilgiler

Giriş

Çekingenlik ve Utangaçlýk

Aþýrý derecede çekingenlik, utangaçlýk bir psikolojik bozukluktur. Türkiyeli insanlarda ve bazý geliþmemiþ ülkelerde daha fazla çekingen insan vardýr. Bizim kültürümüzde “ Sessiz, uysal itaatkar “ çocuk hep teþvik edilmiþtir. Örneðin “ kýz gibi oðlan çok sakin uysal “ lafý Anadolu da çok yaygýndýr.
“ Çekingen- kaçýngan kiþilik bozukluðu” ve “ sosyal fobik bozukluk” baþlýca iki çekingen yapýyý temsil eder. Yaklaþýk toplumdan % 10 kadar insan bu sorunla karþý karþýyadýr.
Çekingenlik, utangaçlýk ve sýkýlganlýðýn kaynaðý ; genetik, “silik anne- baba modeli”, otoriter ebeveynlerin varlýðý, aþýrý koruyucu kollayýcý ve hep eleþtiren anne-baba modeli,
En büyük nedenler aileden ve çevreden kaynaklanýr.
Anne- babanýn her ikisi veya biri aþýrý evhamlý, titiz, koruyucu- kollayýcý ise ; sürekli çocuðunu “ kollamaya”, “göz önünden ayýrmamaya çalýþýr.” Yada çocuðun yaptýðý iþler beðenilmeyip hep eleþtiriyor ve küçümseniyorsa , diðer çocuklarla kýyaslanýyorsa veya çocuða her “ yanlýþýnda” dayak atýlýyorsa bu çocuklar potansiyel çekingenliðe adaydýr.
Çocuðun kendine güvenli, giriþimci olabilmesi için teþvik edilmesi, iltifat edilmesi gerekir. Çocuðun sýrtýný sývazlamak, aferin demek onu motive eder. Çocuða uygun ve kesinlikle zararlý olmayan þeylerde ona uymak ve onun tercihlerine saygý göstermek çocuðun yeteneklerinin geliþmesi için özgür ve öz denetime dayalý bir disiplin anlayýþý olmalýdýr. Çocukla hem oynamalý hem eðlenmeli hemde ciddi konularda ilgilenilmelidir.
Aþýrý derece de çekingen ve utangaç olan çocuklar ; gençlikte de, yetiþkinlikte de bu sorunla iç içedir.
Çocuklar ve gençler günlük hayatta ne gibi zorlularla karþýlaþýrlar ?
- Öðrenci ise tahtaya kalkamaz
- Sorularý bildiði halde parmak kaldýrmaz
- Öðretmen kaldýrýp soru sorarsa aþýrý heyecanlanýr yüzü kýzarýr ve kekelemeye baþlar ve dili dolanýr. Bildiði halde þaþýrýp yanlýþlar yapar. Çok utanýr. Arkadaþlarýna ve öðretmenine karþý rezil olduðunu düþünür, bazen okula bile gitmek istemez.
- Bu çocuklar arkadaþ edinemezler, hep yalnýzdýrlar veya çok azýnýn bir- iki arkadaþý vardýr.
- Karþý cinsle iletiþim kuramazlar.
- Yüzleri kýzarýr, elleri titrer çok heyecan yaparlar.
- Kalabalýk bir ortamda kendilerini izleniyor gibi hissedip, bakýþlarýn üzerinde olduðunu zannederler. Bu nedenle bu tür ortamlarda bulunmamaya dikkat ederler. Zaruri ise o ortamýn en kuytu sote yerini bulup “ gizlenmeye” çalýþýrlar.
- Bazý çekingen çocuklar sürekli eve kapanýrlar.Bilgisayar, internet baþýnda sanal alem baðýmlýsý olabilirler.
- Bu gençlerin % 40 ý zamanla depresyon geçirebilirler.
- % 10-15 i alkol baðýmlýsý olabilirler.
- % 40 ý yaþamlarý boyu evlenemezler, bekar kalýrlar. Çünkü karþý cinsle iletiþim kuramazlar ve o kýz isteme törenleri, niþan, nikah onlara iþkence gibi geldiðinden bekar kalýrlar.
- Bu gençler çalýþmaya baþladýklarýnda genelde masa baþý ve geride insanlarla göz göze iletiþim olmayacak þekilde iþ tercih ederler.
- Hak ve hukuklarýný arayamazlar.
- Ýnsanlara hayýr diyemezler.
- Güçlü, etkili insanlarýn çekim alanlarýna girip onlarýn her dediðini yapabilirler.
- Marjinal, ideolojik, tarikat ideolojilerine kapýlabilirler.
- Kendisini tanýmaya bir þehre yada ülkeye göç edebilirler.
BU DURUMDA OLAN ÇOCUKLARIMIZA NE YAPILMALI NASIL YARDIMCI OLUNMALIDIR ?
- Bu çocuklarýmýz eleþtirilmemeli, sosyal olmaya zorlanmamalý
- Çocuðu- genci anlamaya yönelik yaklaþmalý, onun açýlmasýna yardýmcý olunmalý
- Eðer hatalar varsa süratle düzeltilmeli
- Çocuðu olan ailelerle dialog arttýrýlarak doðal karþýlanma, kaynaþma saðlanmalýdýr.
- Küçük sorumluluklar verilerek baþarý için yüreklendirilmeli, teþvik edilmelidir.
Sonuç alýnmadýðý durumlarda ailecek bir uzmana gidip yardým alýnmalýdýr. Ýlaç tedavisi ile psikoterapi iyi sonuç vermektedir.


x

x

x

x

x


Giriþ

Çekingenlik ve Utangaçlýk

Aþýrý derecede çekingenlik, utangaçlýk bir psikolojik bozukluktur. Türkiyeli insanlarda ve bazý geliþmemiþ ülkelerde daha fazla çekingen insan vardýr. Bizim kültürümüzde “ Sessiz, uysal itaatkar “ çocuk hep teþvik edilmiþtir. Örneðin “ kýz gibi oðlan çok sakin uysal “ lafý Anadolu da çok yaygýndýr.
“ Çekingen- kaçýngan kiþilik bozukluðu” ve “ sosyal fobik bozukluk” baþlýca iki çekingen yapýyý temsil eder. Yaklaþýk toplumdan % 10 kadar insan bu sorunla karþý karþýyadýr.
Çekingenlik, utangaçlýk ve sýkýlganlýðýn kaynaðý ; genetik, “silik anne- baba modeli”, otoriter ebeveynlerin varlýðý, aþýrý koruyucu kollayýcý ve hep eleþtiren anne-baba modeli,
En büyük nedenler aileden ve çevreden kaynaklanýr.
Anne- babanýn her ikisi veya biri aþýrý evhamlý, titiz, koruyucu- kollayýcý ise ; sürekli çocuðunu “ kollamaya”, “göz önünden ayýrmamaya çalýþýr.” Yada çocuðun yaptýðý iþler beðenilmeyip hep eleþtiriyor ve küçümseniyorsa , diðer çocuklarla kýyaslanýyorsa veya çocuða her “ yanlýþýnda” dayak atýlýyorsa bu çocuklar potansiyel çekingenliðe adaydýr.
Çocuðun kendine güvenli, giriþimci olabilmesi için teþvik edilmesi, iltifat edilmesi gerekir. Çocuðun sýrtýný sývazlamak, aferin demek onu motive eder. Çocuða uygun ve kesinlikle zararlý olmayan þeylerde ona uymak ve onun tercihlerine saygý göstermek çocuðun yeteneklerinin geliþmesi için özgür ve öz denetime dayalý bir disiplin anlayýþý olmalýdýr. Çocukla hem oynamalý hem eðlenmeli hemde ciddi konularda ilgilenilmelidir.
Aþýrý derece de çekingen ve utangaç olan çocuklar ; gençlikte de, yetiþkinlikte de bu sorunla iç içedir.
Çocuklar ve gençler günlük hayatta ne gibi zorlularla karþýlaþýrlar ?
- Öðrenci ise tahtaya kalkamaz
- Sorularý bildiði halde parmak kaldýrmaz
- Öðretmen kaldýrýp soru sorarsa aþýrý heyecanlanýr yüzü kýzarýr ve kekelemeye baþlar ve dili dolanýr. Bildiði halde þaþýrýp yanlýþlar yapar. Çok utanýr. Arkadaþlarýna ve öðretmenine karþý rezil olduðunu düþünür, bazen okula bile gitmek istemez.
- Bu çocuklar arkadaþ edinemezler, hep yalnýzdýrlar veya çok azýnýn bir- iki arkadaþý vardýr.
- Karþý cinsle iletiþim kuramazlar.
- Yüzleri kýzarýr, elleri titrer çok heyecan yaparlar.
- Kalabalýk bir ortamda kendilerini izleniyor gibi hissedip, bakýþlarýn üzerinde olduðunu zannederler. Bu nedenle bu tür ortamlarda bulunmamaya dikkat ederler. Zaruri ise o ortamýn en kuytu sote yerini bulup “ gizlenmeye” çalýþýrlar.
- Bazý çekingen çocuklar sürekli eve kapanýrlar.Bilgisayar, internet baþýnda sanal alem baðýmlýsý olabilirler.
- Bu gençlerin % 40 ý zamanla depresyon geçirebilirler.
- % 10-15 i alkol baðýmlýsý olabilirler.
- % 40 ý yaþamlarý boyu evlenemezler, bekar kalýrlar. Çünkü karþý cinsle iletiþim kuramazlar ve o kýz isteme törenleri, niþan, nikah onlara iþkence gibi geldiðinden bekar kalýrlar.
- Bu gençler çalýþmaya baþladýklarýnda genelde masa baþý ve geride insanlarla göz göze iletiþim olmayacak þekilde iþ tercih ederler.
- Hak ve hukuklarýný arayamazlar.
- Ýnsanlara hayýr diyemezler.
- Güçlü, etkili insanlarýn çekim alanlarýna girip onlarýn her dediðini yapabilirler.
- Marjinal, ideolojik, tarikat ideolojilerine kapýlabilirler.
- Kendisini tanýmaya bir þehre yada ülkeye göç edebilirler.
BU DURUMDA OLAN ÇOCUKLARIMIZA NE YAPILMALI NASIL YARDIMCI OLUNMALIDIR ?
- Bu çocuklarýmýz eleþtirilmemeli, sosyal olmaya zorlanmamalý
- Çocuðu- genci anlamaya yönelik yaklaþmalý, onun açýlmasýna yardýmcý olunmalý
- Eðer hatalar varsa süratle düzeltilmeli
- Çocuðu olan ailelerle dialog arttýrýlarak doðal karþýlanma, kaynaþma saðlanmalýdýr.
- Küçük sorumluluklar verilerek baþarý için yüreklendirilmeli, teþvik edilmelidir.
Sonuç alýnmadýðý durumlarda ailecek bir uzmana gidip yardým alýnmalýdýr. Ýlaç tedavisi ile psikoterapi iyi sonuç vermektedir.



Ýlgili Kelimeler Listesi: çekingenlik,utangaçlýk,çekingenlik hastalýðý,utangaçlýk hastalýkmý?,çekingenlik sorunlarý,çekingenlik psikolojik bozukluktur,utangaçlýk psikolojik bozukluktur,sosyal fobik bozukluk,

Not:  Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..


Bu Soru 4250 kere okunmuştur.


x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..

SİTE İÇİ ARAMA YAP

BU KONUDA ANA MAKALELER