Doðum sonrasý dönemde kadýnlarýn % 70-85’inde ruhsal belirti ve bozukluklar görülmektedir. Postpartum psikiyatrik bozukluk olarak adlandýrýlan bu klinik tablolar postpartum hüzün, daha ciddi ve yaþamý tehdit eden postpartum major depresyon ve postpartum psikoz þeklinde sýnýflandýrýlmaktadýr. Bu sendromlarýn görülme sýklýklarý sýrasýyla ; % 30-85, % 10-15 ve % 0.1-0.2’dir. Psikiyatrik taný sistemlerinde (DSM IV ve ICD 10) postpartum psikiyatrik bozukluklar ayrý bir klinik taný olarak tanýmlanmamýþtýr. Puerperal dönemde hýzlý hormonal deðiþiklikler ve psikososyal stres faktörlerin bu ruhsal bozukluklarýn etiyolojisinde rol oynadýðý öne sürülmektedir. DSM IV’te doðumdan sonraki ilk 4 hafta, diðer bazý çalýþmalarda ise doðumu izleyen ilk 12 aylýk periyod postpartum dönem olarak kabul etmektedir. Postpartum psikiyatrik bozukluklar klinik bulgular ve epizodik olma açýsýndan daha çok duygudurum bozukluklarý gibi seyir göstermektedir. Tedavide klinik bulgular ve duygudurum bozukluklarý gibi seyrin göz önünde bulundurulmasý ve uzun süreli antipsikotik tedavi kullanýmýndan kaçýnýlmasý gerekmektedir.

Hamilelik ve doðum sonrasý dönem (yeni anne olma süreci) birçok insan için özel hoþ bir an olarak kabul edilmekle birlikte, yeni doðan çocuðunu kucaðýna alma beklentisi içinde olan anne için ayný zamanda ruhsal bozukluklarýn geliþimi için riskli bir dönem olmaktadýr. Doðum sonrasý dönemde ortaya çýkan farklý klinik görünümdeki ruhsal bozukluklarý tanýmlamak için postpartum ruhsal bozukluk kavramý kullanýlmaktadýr.

Doðum sonrasý dönemin ruhsal bozukluklarla iliþkisi Hipokrat döneminden beri bilinmektedir. Modern endokrinolojinin geliþiminden önce, gebelikte ve doðum sonrasýnda oluþan geçici fizyolojik deðiþiklikler sonucunda psikiyatrik bozukluklarýn geliþtiði ilk kez 1858’ de Victor Luis Marce tarafýndan öne sürülmüþtür1. Puerperiumda önemli fizyolojik deðiþikliklerin görülmesi, hýzlý hormonal deðiþimlerin olmasý duygudurum ve diðer psikiyatrik sendromlarýn ortaya çýkmasýnýn bir nedeni olarak öne sürülmektedir1,2. Ayrýca öyküde ruhsal bozukluk olmasý, sosyal destek zayýflýðý, evlilik problemleri, kötü yaþam deneyimleri ve gebeliðe karþý ambivalan tutumlar gibi birçok psikososyal risk faktörü de gebelik ve postpartum dönemde ruhsal bozukluk geliþimini etkilemektedir3,4. 

Gebelerin ve puerperal kadýnlarýn daha sistemli izleme programlarýna alýnmasý, doðumdan sonraki üç ay içinde psikiyatriye baþvuru oranýnda artýþ olmasý ve psikiyatrik hastalýklarýn toplum tarafýndan daha iyi tanýnmasý da bu dönemdeki artmýþ ruhsal bozukluk riskini açýklamaktadýr. 

Psikiyatrik taný sistemlerinde (DSM IV ve ICD 10) postpartum psikiyatrik bozukluklar ayrý bir klinik antite olarak tanýmlanmamýþtýr. DSM IV taný ölçütlerinde postpartum kavramý kýsa psikotik bozukluk, bipolar bozukluk ve majör depresif bozukluk için doðumdan sonraki 4 hafta içinde baþlamasý durumunda baþlangýç belirleyicisi olarak yer almaktadýr. Postpartum psikoz tanýmlamasý ise baþka türlü adlandýrýlamayan psikotik bozukluklar baþlýðý altýnda ele alýnmýþ ama semptomatolojik olarak tanýmlanmamýþtýr. Ayrýca klinisyenlerin sýk karþýlaþtýðý bir durum olan postpartum hüzün tanýmlamasý da taný kategorisi olarak DSM IV’te yer almamaktadýr5,6. 

Doðum sonrasýnda kaçýncý günde psikiyatrik belirtilerin baþlamasýnýn postpartum bozukluk olarak deðerlendirilebileceði konusu da literatürde belirsizdir. DSM IV’te doðumdan sonraki ilk 4 haftada ruhsal bozukluk belirtilerinin baþlamasý durumunda postpartum ruhsal bozukluk olarak deðerlendirilmesi uygun görülmüþtür. Diðer bazý çalýþmalarda ise bu süre doðumu izleyen ilk 6 ile 12 hafta gibi bir zaman dilimi olarak belirtilmiþ olsa da, birçok klinisyen doðum sonrasý 6-12 aylýk bir periyodu postpartum dönem olarak kabul etmektedir3,7. 

Araþtýrmalar birçok kadýn için hamilelik ve anne olma sürecinin duygudurum ve anksiyete bozukluklarý gibi psikiyatrik durumlara daha açýk bir dönem olduðunu göstermektedir. Doðum sonrasý dönemde kadýnlarýn % 70-85’inde ruhsal belirti ve bozukluklar görülmektedir8. Postpartum psikiyatrik bozukluklar ya da postpartum psikiyatrik sendromlar diðer psikiyatrik bozukluklardan kolayca ayýrt edilmeyen duygudurum deðiþiklikleri, psikotik semptomlar, dezorganize davranýþ ve dezorganize konuþmalar gibi benzer semptomlar göstermektedir. Molina ve arkadaþlarý4 kýsa süreli hafif duygudurum belirtileri ile seyreden postpartum hüzün ya da annelik hüznü, potansiyel olarak ciddi ve yaþamý tehdit eden postpartum major depresyon olarak iki temel postpartum klinik tablo tanýmlamýþtýr.Postpartum psikiyatrik bozukluklar Nonacs ve diðer ruh saðlýðý profesyonellerinin klinik deneyimleri doðrultusunda yukarýda belirtilen iki klinik tabloya postpartum psikoz eklenerek, postpartum annelik hüznü (maternity blues) ve postpartum non-psikotik major depresyon þeklinde sýnýflandýrýlmaktadýr. Bu sendromlarýn görülme sýklýklarý sýrasýyla ; % 0.1-0.2, % 30-85 ve % 10-15 ‘tir2,3,9.

Bu tipik klinik puerperal sendromlar dýþýnda doðum sonrasýnda þizofreni, mani, anksiyete bozukluklarý gibi diðer ruhsal bozukluklar da postpartum klinik durumlar olarak tanýmlanmýþtýr10,11. Ýlk önceleri postpartum ruhsal bozukluklar gebelik ve doðumla ilgili spesifik psikiyatrik bozukluklar olarak düþünülmüþ ve diðer psikiyatrik bozukluklardan farklý bir taný kategorisi olarak tanýmlanmýþtýr. Ancak son zamanlarda daha çok var olan taný kategorileri içinde deðerlendirme yaklaþýmý ön plandadýr.

Uzun dönem izlem çalýþmalarýnda postpartum psikiyatrik bozukluklarýn, özellikle de postpartum psikozun doðum olmadan da sonraki dönemlerde % 65 oranýnda tekrarladýðý bildirilmiþtir12. Batýlý klinisyenler doðum sonrasý dönemde geliþen ruhsal bozukluklarýn taný ve tedavi yaklaþýmý açýsýndan daha çok duygudurum bozukluklarýna benzediðini, aksine doðulu klinisyenler ise bu klinik tablonun daha çok þizofrenik bozukluklar gibi seyir gösterdiðini vurgulamýþlardýr13.

Postpartum psikiyatrik bozukluklar klinik bulgular ve epizodik olma açýsýndan daha çok duygudurum bozukluklarý gibi seyir göstermektedir. Özellikle de postpartum psikoz olarak deðerlendirilen tablo etiyolojik ve nozolojik olarak diðer psikotik tablolardan duygudurum ve bilinç düzeyindeki dalgalanma açýsýndan farklýlýk göstermektedir. Tedavide klinik bulgular ve duygudurum bozukluklarý gibi seyrin göz önünde bulundurulmasý ve uzun süreli antipsikotik tedavi kullanýmýndan kaçýnýlmasý gerekmektedir.

Doðum sonrasý dönemde kadýnlarýn % 70-85’inde ruhsal belirti ve bozukluklar görülmektedir. Postpartum psikiyatrik bozukluk olarak adlandýrýlan bu klinik tablolar postpartum hüzün, daha ciddi ve yaþamý tehdit eden postpartum major depresyon ve postpartum psikoz þeklinde sýnýflandýrýlmaktadýr. Bu sendromlarýn görülme sýklýklarý sýrasýyla ; % 30-85, % 10-15 ve % 0.1-0.2’dir. Psikiyatrik taný sistemlerinde (DSM IV ve ICD 10) postpartum psikiyatrik bozukluklar ayrý bir klinik taný olarak tanýmlanmamýþtýr. Puerperal dönemde hýzlý hormonal deðiþiklikler ve psikososyal stres faktörlerin bu ruhsal bozukluklarýn etiyolojisinde rol oynadýðý öne sürülmektedir. DSM IV’te doðumdan sonraki ilk 4 hafta, diðer bazý çalýþmalarda ise doðumu izleyen ilk 12 aylýk periyod postpartum dönem olarak kabul etmektedir. Postpartum psikiyatrik bozukluklar klinik bulgular ve epizodik olma açýsýndan daha çok duygudurum bozukluklarý gibi seyir göstermektedir. Tedavide klinik bulgular ve duygudurum bozukluklarý gibi seyrin göz önünde bulundurulmasý ve uzun süreli antipsikotik tedavi kullanýmýndan kaçýnýlmasý gerekmektedir.

Hamilelik ve doðum sonrasý dönem (yeni anne olma süreci) birçok insan için özel hoþ bir an olarak kabul edilmekle birlikte, yeni doðan çocuðunu kucaðýna alma beklentisi içinde olan anne için ayný zamanda ruhsal bozukluklarýn geliþimi için riskli bir dönem olmaktadýr. Doðum sonrasý dönemde ortaya çýkan farklý klinik görünümdeki ruhsal bozukluklarý tanýmlamak için postpartum ruhsal bozukluk kavramý kullanýlmaktadýr.

Doðum sonrasý dönemin ruhsal bozukluklarla iliþkisi Hipokrat döneminden beri bilinmektedir. Modern endokrinolojinin geliþiminden önce, gebelikte ve doðum sonrasýnda oluþan geçici fizyolojik deðiþiklikler sonucunda psikiyatrik bozukluklarýn geliþtiði ilk kez 1858’ de Victor Luis Marce tarafýndan öne sürülmüþtür1. Puerperiumda önemli fizyolojik deðiþikliklerin görülmesi, hýzlý hormonal deðiþimlerin olmasý duygudurum ve diðer psikiyatrik sendromlarýn ortaya çýkmasýnýn bir nedeni olarak öne sürülmektedir1,2. Ayrýca öyküde ruhsal bozukluk olmasý, sosyal destek zayýflýðý, evlilik problemleri, kötü yaþam deneyimleri ve gebeliðe karþý ambivalan tutumlar gibi birçok psikososyal risk faktörü de gebelik ve postpartum dönemde ruhsal bozukluk geliþimini etkilemektedir3,4. 

Gebelerin ve puerperal kadýnlarýn daha sistemli izleme programlarýna alýnmasý, doðumdan sonraki üç ay içinde psikiyatriye baþvuru oranýnda artýþ olmasý ve psikiyatrik hastalýklarýn toplum tarafýndan daha iyi tanýnmasý da bu dönemdeki artmýþ ruhsal bozukluk riskini açýklamaktadýr. 

Psikiyatrik taný sistemlerinde (DSM IV ve ICD 10) postpartum psikiyatrik bozukluklar ayrý bir klinik antite olarak tanýmlanmamýþtýr. DSM IV taný ölçütlerinde postpartum kavramý kýsa psikotik bozukluk, bipolar bozukluk ve majör depresif bozukluk için doðumdan sonraki 4 hafta içinde baþlamasý durumunda baþlangýç belirleyicisi olarak yer almaktadýr. Postpartum psikoz tanýmlamasý ise baþka türlü adlandýrýlamayan psikotik bozukluklar baþlýðý altýnda ele alýnmýþ ama semptomatolojik olarak tanýmlanmamýþtýr. Ayrýca klinisyenlerin sýk karþýlaþtýðý bir durum olan postpartum hüzün tanýmlamasý da taný kategorisi olarak DSM IV’te yer almamaktadýr5,6. 

Doðum sonrasýnda kaçýncý günde psikiyatrik belirtilerin baþlamasýnýn postpartum bozukluk olarak deðerlendirilebileceði konusu da literatürde belirsizdir. DSM IV’te doðumdan sonraki ilk 4 haftada ruhsal bozukluk belirtilerinin baþlamasý durumunda postpartum ruhsal bozukluk olarak deðerlendirilmesi uygun görülmüþtür. Diðer bazý çalýþmalarda ise bu süre doðumu izleyen ilk 6 ile 12 hafta gibi bir zaman dilimi olarak belirtilmiþ olsa da, birçok klinisyen doðum sonrasý 6-12 aylýk bir periyodu postpartum dönem olarak kabul etmektedir3,7. 

Araþtýrmalar birçok kadýn için hamilelik ve anne olma sürecinin duygudurum ve anksiyete bozukluklarý gibi psikiyatrik durumlara daha açýk bir dönem olduðunu göstermektedir. Doðum sonrasý dönemde kadýnlarýn % 70-85’inde ruhsal belirti ve bozukluklar görülmektedir8. Postpartum psikiyatrik bozukluklar ya da postpartum psikiyatrik sendromlar diðer psikiyatrik bozukluklardan kolayca ayýrt edilmeyen duygudurum deðiþiklikleri, psikotik semptomlar, dezorganize davranýþ ve dezorganize konuþmalar gibi benzer semptomlar göstermektedir. Molina ve arkadaþlarý4 kýsa süreli hafif duygudurum belirtileri ile seyreden postpartum hüzün ya da annelik hüznü, potansiyel olarak ciddi ve yaþamý tehdit eden postpartum major depresyon olarak iki temel postpartum klinik tablo tanýmlamýþtýr.Postpartum psikiyatrik bozukluklar Nonacs ve diðer ruh saðlýðý profesyonellerinin klinik deneyimleri doðrultusunda yukarýda belirtilen iki klinik tabloya postpartum psikoz eklenerek, postpartum annelik hüznü (maternity blues) ve postpartum non-psikotik major depresyon þeklinde sýnýflandýrýlmaktadýr. Bu sendromlarýn görülme sýklýklarý sýrasýyla ; % 0.1-0.2, % 30-85 ve % 10-15 ‘tir2,3,9.

Bu tipik klinik puerperal sendromlar dýþýnda doðum sonrasýnda þizofreni, mani, anksiyete bozukluklarý gibi diðer ruhsal bozukluklar da postpartum klinik durumlar olarak tanýmlanmýþtýr10,11. Ýlk önceleri postpartum ruhsal bozukluklar gebelik ve doðumla ilgili spesifik psikiyatrik bozukluklar olarak düþünülmüþ ve diðer psikiyatrik bozukluklardan farklý bir taný kategorisi olarak tanýmlanmýþtýr. Ancak son zamanlarda daha çok var olan taný kategorileri içinde deðerlendirme yaklaþýmý ön plandadýr.

Uzun dönem izlem çalýþmalarýnda postpartum psikiyatrik bozukluklarýn, özellikle de postpartum psikozun doðum olmadan da sonraki dönemlerde % 65 oranýnda tekrarladýðý bildirilmiþtir12. Batýlý klinisyenler doðum sonrasý dönemde geliþen ruhsal bozukluklarýn taný ve tedavi yaklaþýmý açýsýndan daha çok duygudurum bozukluklarýna benzediðini, aksine doðulu klinisyenler ise bu klinik tablonun daha çok þizofrenik bozukluklar gibi seyir gösterdiðini vurgulamýþlardýr13.

Postpartum psikiyatrik bozukluklar klinik bulgular ve epizodik olma açýsýndan daha çok duygudurum bozukluklarý gibi seyir göstermektedir. Özellikle de postpartum psikoz olarak deðerlendirilen tablo etiyolojik ve nozolojik olarak diðer psikotik tablolardan duygudurum ve bilinç düzeyindeki dalgalanma açýsýndan farklýlýk göstermektedir. Tedavide klinik bulgular ve duygudurum bozukluklarý gibi seyrin göz önünde bulundurulmasý ve uzun süreli antipsikotik tedavi kullanýmýndan kaçýnýlmasý gerekmektedir.