Kolorektal kanserlerde ortalama riski olan hastalarda tarama stratejileri nelerdir? 

Kiþilerde hayat boyu kolon kanseri geliþme riski elli yaþýndan sonra %5 tir. Kýrk yaþýn altýnda  ÝP kolorektal kanser daha az görülmektedir.  80li yaþlara gelindiðinde kolon kanseri  insidansý  3,7 / 1000 ye kadar yükselmektedir. Bilimsel çalýþmalara göre tarama yapýlan  bölgelerde kolorektal kanserlere baðlý ölümlerde  %53 oranýnda azalma olduðu görülmüþtür.  Bu nedenle kolon kanseri taramalarý Dünya Saðlýk Örgütü tarafýndan da önerilmiþtir. Çoðu kolorektal kanserler  adenomlardan geliþmektedir sonradan kazanýlmýþ veya  genetik olarak geçmiþ   kromozomal defektlerin poliplerin geliþmesine, bunlarýn daha sonra displaziye dönmesine ve en sonunda, kanser oluþmasýna yolaçmaktadýr. Ortalama olarak adenomun karsinoma dönüþmesi için geçen süre en az on yýldýr. Bu nedenle taramalarda on yýl aralýklarla yapýlmaktadýr. Poliplerin ve kanserlerin büyük çoðunluðu tüm kolonda ve rektumda eþit þekilde daðýlmaktadýr. Kadýnlarda ve yaþlýlarda ise daha çok proksimalde olmaya meyillidirler. Bu bilgi daha önceki yýllarda kolon kanserlerinin %60 ý sol kolonda ve rektum bölgesinde görüldüðü þeklindeydi. Bunun sebebi tarama testlerinin ve tarama kolonoskopilerinin artýk daha fazla yapýlýyor olmasý olabilir. Ayrýca sol kolon tümörleri sað kolon tümörlerinden daha fazla semptomatik olduðundan dolayý eski yýllarda taramada olmadýðýndan dolayý daha çok fark ediliyor olabilirler. Bazý kolon kanserleri polipoid olmayan adenomlardan yani düzgün yüzeyli ve basýk görünen poliplerden kaynak alabilir. Bunlar vakalarýn %20 ile 30 unu teþkil eder. Bulgularýn kolonoskopide görülme ihtimali normal poliplerden daha düþük ve daha zordur. Özel boyanmalar ile daha kolay farkedilebilirler. Büyük düzgün yüzeyli adenomlar ayný boydaki polipoid görünümlü yuvarlak kabarýk poliplere göre daha fazla displastik deðiþiklikler veya kanser içerme olasýlýðýna sahiptirler. Kolondaki hiperplastik  polipler genellikle kansere ilerlemezler. Kolon poliplerinin üçte ikisi adenomdur. Diðer geri kalan kýsmý ise hiperplastik poliplerden oluþur. Hiperplastik polipler genel olarak premalign sayýlmazlar ve daha çok distalde görürler. Az sayýda ve birkaç adet olan polipler alýndýktan sonra  bu kolonoskopi normal olarak deðerlendirilebilir. Nadir görülen bir sendrom olan, hiperplastik polipozis  durumunda ise kolorektal karsinoma riski artmýþtýr.  Erkeklerin %25inde kadýnlarýn %15inde  adenomatöz polip görülebilir. Ve bu yaþ ile artar. Adenomlarda kolon kanseri geliþme riski sayýyla büyüklükle ve histolojik tipe göre artmaktadýr. Örneðin villöz adenomlarda tübüler adenomlara göre malignensi riski daha yüksektir. Kolonoskopide adenomatöz polip bulunduðunda kolonun diðer kýsýmlarýnda da benzer bir polipin olacaðý varsayýlmalý ve tüm kolon  incelenmediyse incelenmelidir. poliplerin sayýsý ve tipi ileri ki dönemde kolonoskopi taramasýnýn ne þekilde devam edeceðini belirleyecektir. 

Adenomatöz poliplerin çýkarýlmasý (polipektomi) kolon kanseri geliþimini engeller. 1418 kiþilik yapýlarý çalýþma grubunda bir veya iki polipleri olup, bunlarýn alýndýðý hastalar, ayný yaþtaki genel popülasyona kýyaslandýðýnda %88 -90 oranýnda kanser geliþimi engellediði gösterilmiþtir.  Tümdünyada sað kolon kanserlerinin tespiti giderek daha fazla olmaktadýr. Bunun birkaç nedeni olabilir. Bir tanesi giderek artan kolonoskopik  taramalar olabilir ikincisi konusunu taramalarda  sol kolonda poliplerin görülmesi ve alýnmasý ile buradaki tümörlerin engellenmiþ olmasý olabilir. Saðdaki tümörlerin geliþtiði poliplerin daha çok düzgün (flat tip)   poliplerden oluþmasý ve  bu tippoliplerin görülmesinin zor olmasý bir neden olabilir.Ayrýca sað kolon tümörlerinde BRAFv600  mutasyonlarý sað kolonda daha çok görülmektedir.