AKCÝÐER KANSERÝ HAKKINDA BÝLMENÝZ GEREKENLER
Bir kez akciðer kanseri teþhisi konulunca pek çok soru ortaya çýkar. Bu sorulara karþý açýk, anlaþýlabilir cevaplara ihtiyaç duyulur. Hazýrlamýþ olduðumuz bu kitapcýðýn hastalarýmýza bu konuda yardýmcý olacaðýný umuyoruz. Kitapçýkta akciðer kanserlerinin nedenleri, korunma yollarý, hastalýðýn belirtileri, ortaya çýkýþý, teþhisi ve tedavisi ile ilgili bilgiler bulunmaktadýr. Bu bilgiler, hastalar ve ailelerinin hastalýkla mücadelesi sýrasýnda yardýmcý olacaktýr.

Kanser nedir?
Kanser vücudun ana hayat ünitesi olan hücrelerden geliþir. Kanseri anlamak için, normal hücrelerin nasýl kanserli hücrelere dönüþtüðünü anlamak faydalý olacaktýr. Vücudumuz birçok tipte hücreden oluþur. Normal olarak hücreler büyürler, bölünürler ve daha çok hücre oluþtururlar. Böylece vücudun saðlýklý çalýþmasýný saðlarlar. Ama bazen bu süreç bozulur ve yeni hücrelere ihtiyaç yokken dahi hücreler bölünmeye ve çoðalmaya devam ederler. Bu hücreler bir tümöre neden olurlar. Tümörler iyi veya kötü huylu olabilirler.

Ýyi huylu (benign) tümörler kanser deðillerdir. Genellikle ameliyatla alýnýrlar, çoðu durumda da tekrar oluþmazlar. Ýyi huylu tümörlerdeki hücreler vücudun diðer bölgelerine yayýlmazlar. En önemlisi iyi huylu tümörler çok nadiren hayatý tehdit ederler.
Kötü huylu (malign) tümörler kanserdirler bu hücreler anormaldir, kontrolsüz olarak bölünürler. Bu kanser hücreleri etraflarýndaki dokuyu istila edip yok edebilirler. Ayný zamanda kanser hücreleri kötü huylu tümör kitlesinden ayrýlýp kan dolaþýmýna ve lenfatik sisteme girebilirler ( metastaz) .

Akciðerler solunum sistemimizin bir parçasýdýrlar ve sünger benzeri koni þeklindeki
organlardýr. Sað akciðerin 3 bölümü vardýr. Bu bölümler lob diye adlandýrýlýr ve 3 loblu sað akciðer soldan biraz daha büyüktür. Nefes aldýðýmýz zaman, hücrelerimizin yaþamasý ve normal fonksiyonlarýný yerine getirebilmesi için gerekli olan oksijen ( O2 ) akciðerlere girer. Nefes verdiðimizde vücudumuzdaki hücrelerin oksijeni yakmasý sonucu oluþan atýk ürün olan karbondioksit (CO2 ) akciðerlerden dýþarý atýlýr.

 

Akciðer Kanseri: 
Akciðerde baþlayan kanserler iki ayrý tipe ayrýlýrlar: küçük hücreli olmayan akciðer kanseri ve küçük hücreli akciðer kanseri. Bu kanserlerin birbirinden ayýrýmý,  hücrelerin mikroskoptaki görüntülerine göre yapýlýr. Her iki tip kanserde deðiþik þekillerde geliþip yayýlýr ve tedavi edilirler.
 
Küçük Hücreli Olmayan Akciðer Kanseri
Küçük hücreli akciðer kanserlerinden daha yaygýndýr ve genel olarak daha yavaþ geliþir ve yayýlýrlar. Bu kanserin 3 ana tipi vardýr: Bu tipler arasýnda tedavi ve yaþam süresi açýsýndan fark yoktur.

Bu kansere bazen de yulaf hücreli kanser de denir. Küçük hücreli olmayan akciðer kanserine göre daha nadirdir. Bu tip kanser daha hýzlý geliþir ve vücudun diðer organlarýna yayýlmasý da daha fazladýr. 

Akciðer Kanserinde Risk Faktörleri;
Akciðer kanser oluþumu tek bir sebebe baðlanamaz. Yapýlan araþtýrmalar sonucu akciðer kanserinin birçok nedeni bulunmuþtur. Çeþitli faktörler akciðer kanser oluþumunda rol oynayabilir. Bunlarýn çoðu tütün kullanýmýyla iliþkilidir. Kanser bulaþýcý deðildir. Bazý insanlarýn akciðer kanser olma riski diðerlerinden daha fazladýr. Aþaðýdaki durumlarda kanser riski artmaktadýr.

Sigara; Sigara içmek akciðer kanserine neden olur. Tütündeki zararlý maddeler (karsinojen) akciðerdeki hücrelere zarar verir. Zamanla bu zararlý etkiler hücrelerde kansere neden olabilirler. Bir sigara içicisinin akciðer kanseri olmasý; hangi yaþta sigara içmeye baþladýðý, ne kadar süredir sigara içtiði, günde içtiði sigara sayýsý, sigarayý ne kadar derin içine çektiðiyle alakalýdýr. Sigara içmeyi býrakmak bir kiþinin akciðer kanseri olma riskini büyük ölçüde düþürür.
Puro ve pipo; puro ve pipo kullananlar bunlarý kullanmayanlara göre daha çok akciðer kanseri olma riski taþýrlar. Kiþinin kaç yýldýr puro veya pipo içtiði, günde kaç adet içtiði ve ne kadar derin içine çektiði, kanser olma riskini etkileyen faktörlerdir. Ýçlerine çekmeseler de puro ve pipo içicileri akciðer ve aðýz kanserinin diðer tipleri için de risk altýndadýrlar.
Pasif içiciler  (tütün dumanýna maruz kalanlar); akciðer kanseri olma riski pasif içicilik durumunda da artmaktadýr. 

Asbest; Yalýtým malzemesi olarak bazý endüstrilerde kullanýlan ve doðal olarak fiber halinde bulunan bir mineral grubudur. Asbest fiberleri parçacýklara ayrýlmaya meyillidirler ve havada dolaþýp kýyafetlere yapýþýrlar. Bu parçacýklar solunduðu zaman akciðerlere yerleþir, orada akciðer hücrelerini zarara uðratýr ve böylece kanser geliþme riskini artýrýrlar. Çalýþmalar asbeste maruz kalan iþçilerde akciðer kanseri geliþme riskinin maruz kalmayanlara göre 3–4 kat daha fazla olduðunu göstermiþtir. Bu artýþ gemi inþasý, asbest madenleri, yalýtým iþi ve fren tamiri gibi endüstrilerde çalýþanlarda gösterilmiþtir. 
Akciðer kanseri olma riski asbest iþçileri sigara içiyorlarsa daha fazladýr. Asbest iþçileri iþverenleri tarafýndan temin edilen koruyucu malzemeleri kullanmak ve tavsiye edilen iþ ve güvenlik uyarýlarýný takip etmek zorundadýrlar.

Hava Kirliliði; Akciðer kanseri ile hava kirliliðine maruz kalmak arasýnda bir iliþki
bulunmuþtur. Ama bu iliþki açýkca tarif edilememiþtir ve daha fazla araþtýrma yapýlmasý gerekmektedir.

Akciðer Hastalýklarý; Verem gibi bazý akciðer hastalýklarý kiþinin kanser olma riskini artýrýrlar. Akciðer kanserinin veremle etkilenen bölgelerde daha fazla geliþme eðilimi vardýr.

 

Hastanýn hikâyesi; Bir kere akciðer kanseri olan kiþinin tekrar ikinci akciðer kanseri olma riski, hiç kanser olmamýþ kiþiye oranla daha fazladýr. Akciðer kanseri tanýsý aldýktan sonra sigara içmeyi býrakmak, ikinci bir akciðer kanseri geliþmesini önleyebilir.

 

Riskli meslekler; madenciler, tekstil, izolasyon ve tersane iþçileri, petro-kimya, baca temizleyiciler, plastik sanayi iþçileri, maden ve kaynak iþçileri, çamaþýr suyu üreticileri,cam seramik,muþamba ve batarya iþçileri,boya,dökümhaneler,çelik  iþçileri

Akciðer kanserinden korunmanýn en iyi yolu sigara içmeyi býrakmak veya hiç baþlamamaktýr. 

1-    Bitmek bilmeyen ve zamanla daha kötüye giden bir öksürük 
2-    Kalýcý göðüs aðrýsý
3-    Kan tükürmek
4-    Nefes darlýðý
5-    Hýrýltýlý nefes alýp-vermek.
6-    Sýk sýk zatürre veya bronþit olmasý ve geçmemesi
7-    Boyun ve yüzde þiþkinlik
8-    Ýþtahsýzlýk ve kilo kaybý
9-    Yorgunluk
 
Bu bulgular akciðer kanserinden veya daha az ciddi durumlardan kaynaklanabilir. Bulgularýn bir doktor tarafýndan deðerlendirilmesi gerekir.

Akciðer kanserinin tanýsý
  Belirtilerin nedenlerini bulmaya yardýmcý olmasý için doktor kiþinin geçirdiði hastalýklarý, tütün kullanma ( sigara, pipo, puro vs.) durumunu, çevresel veya mesleki olarak maruz kaldýðý maddeleri ve diðer aile fertlerinde kanser olup olmadýðýný sorgular. Göðüs röntgeni ve bazý testler isteyebilir. Eðer akciðer kanserinden þüpheleniyorsa balgam tetkiki (sputum sitoloji; akciðerlerdeki mukozadan derin öksürükle çýkan materyalin mikroskopta incelenmesi) ister. Bu tetkik akciðer kanserini tespit etmek için basit ve yararlý bir testtir. Doktorun kanserden emin olmak için akciðer dokusunu incelemesi gerekebilir. 
      Biyopsi ile alýnan küçük bir doku parçasýnýn patolog doktor tarafýndan mikroskop altýnda incelenmesi kiþinin kanser olup olmadýðýný gösterir.  Bu doku parçasýný almak için birçok yöntem vardýr.  

 

1) Bronkoskopi: Ýnce ve ýþýklý bir tüp ( bronkoskop) hava yollarýný görmek için aðýzdan sokulur, hava yollarý incelenir ve buradan küçük bir doku parçasý alýnýr.

2) Ýðne aspirasyonu: Göðüsten bir iðne sokularak tümörden küçük bir doku parçasý alýnmasý iþlemidir.

3) Torasentez: Bir iðne kullanýlarak akciðerleri çevreleyen sývýdan biraz alýnýp bu örneðin incelenmesidir.

 

4) Torakotomi:  Kanseri tanýmak için tümörden bir parça almak amacýyla göðüs kafesinin cerrahi müdahale ile açýlmasýdýr.

Hastalýðýn evrelenmesi:
Yapýlan tetkikler sonucu hastada kanser saptanýrsa doktor hastalýðýn hangi evrede olduðunu öðrenmek isteyecektir. Bu evrelendirme kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný yayýlmýþ ise vücudun hangi bölgesine yayýldýðýný bulmak için yapýlýr. 
Akciðer kanseri genellikle beyin ve kemiklere yayýlýr. Hastalýðýn evresini bilmek doktorun tedaviyi planlamasýna yardýmcý olur. Kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný bulmak için kullanýlan bazý tetkikler þunlardýr:

Bilgisayarlý tomografi 
Manyetik Rezonans Ýncelemesi
Kemik sintigrafisi; Kanserin kemiklere yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. Az bir radyoaktif madde kan dolaþýmýna verilir ve anormal kemik geliþimi olan yerde toplanýr. Tarayýcý denilen alet bu alanlardaki radyo aktif seviyesini ölçer ve bunu röntgen filmine kaydeder.
Mediastinoskopi / Mediastinotomi: Mediastinoskopi kanserin göðüsteki lenf düðümlerine yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. 

Tedavisi:
Tedavi birçok faktöre baðlýdýr. Bunlar akciðer kanserinin tipi,  hastalýðýn evresi ve hastanýn genel saðlýk durumudur. Birçok deðiþik tedaviler ve tedavi kombinasyonlarý tedavide kullanýlýr. 

Ameliyat sonrasý gözle görünür, tespit edilecek düzeyde kanseri kalmayan hastalara verilen ek tedaviye adjuvan tedavi denir. Adjuvan tedavi ameliyat sonrasý gözle görülmeyen ancak geride kalmýþ olmasý muhtemel az sayýdaki kanser hücrelerini öldürmek amacý ile verilir. Adjuvan tedavi verilip verilmeme kararý patoloji raporundaki özelliklere, hastanýn yaþýna ve genel durumuna göre belirlenir. Hastalar ameliyat sonrasý adjuvan tedavi olarak sadece kemoterapi veya sadece radyoterapi veya hem kemoterapi hem radyoterapi tedavisi alabilirler. Bazen,  çok erken evrede olan hastalarda ameliyat sonrasý adjuvan tedavi gerekmeyebilir.

 

Cerrahi:

Kanseri yok etmek için yapýlan operasyondur. Cerrahi müdahalenin tipi kanserin akciðerdeki yerleþimine baðlýdýr. Akciðerdeki küçük bir parçayý almak için yapýlan operasyon ‘wedge’ veya ‘segmental’ rezeksiyon olarak adlandýrýlýr.  

 Eðer cerrahi olarak tüm lob alýnýrsa (lobektomi),  sað veya sol akciðerin biri alýnýrsa (pnomonektomi) olarak adlandýrýlýr. Bazý tümörler yerleþimi, büyüklüðü ve hastanýn genel saðlýk durumu nedeniyle ameliyat edilemez. 

Kemoterapi: kanser hücrelerinin ilaçlarla öldürülmesidir. Genellikle birden fazla ilaçtan oluþur. Kemoterapiyi yalnýz bu konuda özel eðitimi olan hemþireler verir. Kemoterapinin verilme sayýsý kür diye ifade edilir (1. kür, 2. kür gibi) ve genellikle ayný ilaçlar 21 veya 28 günde bir tekrarlanarak verilir.
Kemoterapi çoðunlukla damardan sývý þeklinde ayaktan tedavi merkezlerinde veya aðýzdan hap olarak verilir. Bazen hastanýn genel durumundaki bozukluk, verilen ilaçlar veya ilaçlarýn veriliþ þekillerine göre hastalarýn tedavilerini hastanede yatarak almalarý gerekebilir. Her kür sonrasý hastalar medikal onkoloji polikliniðinde kontrol edilirler. Bu kontrollerde hastalar muayene edilir, þikayetleri dinlenir, ilaçlarýn yan etkileri sorgulanýr ve vücuttaki diðer organlara bir zarar verip vermediðini araþtýrmak için bazý kan tetkikleri istenir. Her kür öncesi kan sayýmýnýn yapýlmasý  ve  bu  sayýmýn kemoterapiyi veren yetkili hemþirelere gösterilmesi gerekmektedir. Bir hastanýn ameliyat sonrasý kemoterapi alýp almayacaðýný, eðer alacaksa kaç kür alacaðýný patoloji raporundaki tümöre ait özellikler belirler. Ancak bu kararlarýn verilmesinde hastanýn yaþý, genel durumu da önemli rol oynar. Bir gün içinde 12 saatten fazla zamanýný yatarak geçirecek kadar genel durumu kötü olan hastalara kemoterapi verilmesi, yan etkilere tahammül edemeyeceklerinden uygun deðildir. Kemoterapi yapýlmasý planlanan hastalar, ameliyat olmuþlarsa ameliyattan sonraki 3 hafta içinde kemoterapinin baþlanmasý tercih edilir.
Kemoterapi alan hastalar her kemoterapiden yaklaþýk bir hafta kadar sonra medikal onkoloji polikliniðinde doktor kontrolünden geçmelidir. Bu kontrolde hastalar muayene edilir,  þikayetleri dinlenir, kemoterapinin yaptýðý yan etkiler deðerlendirilerek gerekirse ilacýn dozunda yeniden ayarlama yapýlýr.
Iþýn tedavisi: Ayný zamanda radyoterapi de  denir. Kanser hücresini öldürmek için yüksek enerjili  ýþýnlar kullanýlmasýdýr. Sýnýrlý bir alana uygulanýr ve bu alandaki kanser hücrelerini etkiler.

Radyoterapi bir tümörü küçültmeye yönelik olarak cerrahiden önce veya kanser hücresini yok etmek için yapýlan bir müdahaleden sonra uygulanabilir. Doktorlar radyoterapiyi genellikle kemoterapi ile birlikte cerrahi tedaviye karþý birinci alternatif olarak kullanýrlar. Nefes darlýðý gibi belirtilerin giderilmesi için de kullanýlabilir.
Fotodinamik terapi: Bu özel bir kimyasal maddenin kan dolaþýmýna verilmesi ve hücreler tarafýndan alýnmasýdýr. Bu kimyasal madde normal hücreleri hýzla terk eder. Fakat kanserli hücrelerde daha uzun bir süre kalýr. Daha sonra bu hücrelere lazer ýþýðý uygulanarak maddenin aktif hale geçmesi saðlanýr ve hücreler öldürülür.

Küçük hücreli olmayan akciðer kanseri tedavisi:
  Küçük hücreli olmayan akciðer kanseri hastalarý birçok deðiþik yolla tedavi edilebilirler. Tedavinin seçimi hastalýðýn yaygýnlýðý ile ilgilidir. Cerrahi müdahale en yaygýn tedavi  þeklidir. Radyoterapi ve kemoterapi de hastalýðýn süresini yavaþlatma ve semptomlarý kontrol etmede kullanýlabilir.

 

Küçük hücreli Akciðer kanseri tedavisi:
Küçük hücreli akciðer kanseri hýzlý yayýlýr. Birçok vakada hastalýk taný konduðunda vücudun diðer bölümlerine de yayýlmýþtýr. Doktorlar vücuda yayýlmýþ kanser hücrelerine ulaþmak için hemen hemen her zaman kemoterapi kullanýrlar. Kemoterapi içeren tedavi de akciðerdeki tümörler veya vücudun diðer bölümlerindeki tümörler hedeflenerek uygulanabilirler. Bazý hastalara beyine yönelik radyoterapi orada kanser olmasa da uygulanabilir. Bu tedaviye koruyucu beyin ýþýnlamasý denir. Bu beyinde tümör oluþmasýný engellemek için verilir. Cerrahi tedavi küçük hücreli akciðer kanserinde çok az uygulanýr. 

Yan etkiler
          Kanser tedavisinin yan etkileri tedavi tipine baðlýdýr ve her hasta için farklý olabilir. Doktor ve hemþireler tedavinin muhtemel yan etkilerini hastalara açýklarlar. Yan etkilerden korunmak için tedavi öncesi ve sonrasý yollar önerirler. 

Cerrahi: Akciðer kanseri için temel tedavi yöntemidir. Akciðer cerrahisinden sonra göðüs boþluðunda hava ve sývý birikme eðilimindedir. Hastalar genellikle dönmekte, öksürmekte ve derin nefes almada yardýma gerek duyarlar. Bu hareketler tedavi için önemlidir. Çünkü geri kalan akciðer dokusunun geniþlemesine yardýmcý olur ve fazla hava sývý birikmesine engel olurlar. Göðüste aðrý, nefes darlýðý, akciðer cerrahisinin yaygýn yan etkileridir. Hastalar eski enerji ve güçlerine kavuþmak için hafta ve bazen aylara ihtiyaç duyabilirler.
         Kemoterapinin yan etkileri verilen ilaca göre deðiþir. Genel bir kural olarak kemoterapi hýzla çoðalan hücreleri etkiler. Kanama sýrasýnda pýhtýlaþmayý saðlayan, hastalýklara karþý savunmamýzý yapan ve vücudumuzdaki organlara oksijen taþýyan kan hücreleri hýzlý çoðalan hücrelerdir. Bu kan hücreleri kemoterapi aldýktan yaklaþýk 1 hafta 10 gün sonra sayýca azalýrlar ve bu nedenle çabuk morarma veya diþ  fýrçalama gibi küçük iþlemler sonrasý kanama olabilir. Normalde vücudumuza girdiklerinde savunma sistemimiz güçlü olduðundan hastalýk yaratmayan mikroplar kemoterapi sonrasý savunmamýzý saðlayan hücreler azaldýðýndan kolaylýkla ateþli hastalýklara yakalanmamýza neden olabilirler. Bu dönemde yýkanarak yediðimiz çið sebze ve meyvelere (örneðin salata gibi) en az 10 gün kadar yemekten kaçýnmalýsýnýz. Unutmayýnýz ki bu yasak meyve ve sebzelerin hastalýðýnýz üzerine olan herhangi bir etkisinden dolayý deðil, ne kadar temiz yýkasanýz da yiyeceðiniz sebze veya meyvenin üzerinde kalmýþ olmasý muhtemel mikroplardan kaçýnmak içindir. Yiyeceklerinizin bu zaman dilimi içinde piþmiþ olmasýna dikkat ediniz. Eðer 38.5 C in üstünde bir saati geçen ateþiniz olursa mutlaka doktorunuza ulaþýnýz. Ateþiniz var ve kan hücreleriniz kan sayýmýnda düþük bulunursa antibiyotik tedavisi almanýz gereklidir. Kan hücrelerinizin sayýsýnda meydana gelen bu azalma bir hafta ila 10 gün içinde kendiliðinden geçer ve hücreler normal sayýlarýna ulaþýr. Bir baþka hýzlý çoðalan hücre grubu sindirim sistemi hücreleri ve kýl kökü hücreleridir. Bu nedenle kemoterapi sonrasý genellikle ilk haftadan sonra saçlar dökülür. Hastalarda iþtah kesilmesi, bulantý, kusma, ishal ve aðýz yaralarý geliþebilir, bu yan etkilerin hemen hepsi ilaç tedavisi ile kontrol altýna alýnabilir. Bu yan etkiler kýsa sürelidir, hastalarýn þikayetleri bir sonraki kemoterapi baþlamadan önce geçmiþ olur.
Kemoterapinin  bahsettiðimiz bu yan etkilerinin þiddeti  hastadan hastaya deðiþir. Günümüzde modern kemoterapilerle uzun, kalýcý yan etkilere rastlamak nadirdir. Ancak bazý kemoterapi ilaçlarý kalp üzerinde olumsuz etkiler yapabilir, bu tür ilaçlarý kullananlarda doktor periyodik olarak kalbinizin etkilenip etkilenmediðini anlamak için tetkikler ister. Bugün kullanýlan kemoterapi ilaç dozlarý ve kemoterapi kür sayýlarý kalp üzerinde olumsuz etki yapacak boyutta deðildir. Bazý kemoterapi ilaçlarýný aldýktan yýllar sonra kan kanseri yani lösemi geliþme riski vardýr.
         Ayrýca bazý kanser ilaçlarý yumurtalýklarý etkileyerek yumurta hücrelerini öldürürler, böylece yumurtalýklar kadýnlýk hormonu olan estrojeni üretemez ve  hastalar menopoza girerler. Adetler seyrekleþir yâda durabilir ve bu durumda kadýnlar hamile kalamazlar. Özellikle 35-40 yaþýn üzerinde kemoterapi ile meydana gelen kýsýrlýk kalýcýdýr. Daha genç hastalarda kemoterapi süresince kesilen adetler bir süre sonra normale dönebilir.
 
Saðlýk personeli kemoterapi sonrasýnda tedavinin olasý yan etkilerini açýklarlar ve þikayetleri yok etmeye yönelik yollar önerirler. Kemoterapi ilaçlarý çoðunlukla damardan verilir ve verildikleri damara zaman içinde zarar verip, damarýn sertleþmesine ve dýþarýdan  bakýldýðýnda  gözle fark edilebilir hale gelmesine neden olabilirler. Kemoterapi alýrken veya aldýktan sonraki gün ilacý aldýðýnýz kolda kýzarýklýk  þiþme ve yanma olursa hemen doktorunuza haber vermelisiniz. 
Kemoterapi alýrken herhangi bir nedenle aðrý kesici kullanmanýz gerekirse doktorunuza danýþýnýz. Çünkü bazý  aðrý kesiciler vücuttaki kan hücrelerinde sayýca veya iþlevce azalmaya neden olabilirler. Bunun dýþýnda kalp, akciðer ve böbrek hastalýðýnýz için kullandýðýnýz ve hayati önemi olan ilaçlarýnýza kemoterapi süresince devam edebilirsiniz. Kullanmak zorunda olduðunuz bu ilaçlarý doktorunuza yaptýðýnýz ziyaretlerde göstererek bir sakýnca olup olmadýðýný sormanýz uygun olur.
  
Radyoterapi kemoterapi gibi hem kanserli hem de normal hücreleri etkiler.Radyoterapi aldýklarý süre içinde hastalar mümkün olduðunca istirahat etmelidir.      

Tedavi gören bölgedeki cilt kýzarabilir, kuru, hassas ve kaþýntýlý olabilir. Tedavinin sonuna doðru ayný bölge daha ýslak  ve akýntýlý hale gelir. Bu derinin ýþýna karþý verdiði bir reaksiyondur. Bu alan mümkün olduðunca hava ile temas edecek þekilde olmalý, sýký iç çamaþýrý ve kýyafetlerden bu dönemde kaçýnýlmalýdýr. Iþýn tedavisi alýnan süre içinde bu bölge suyla temas ettirilmemelidir. Doktora sormadan bu bölge için herhangi bir losyon ya da krem kullanýlmamalýdýr. Iþýn tedavisinin deri üzerindeki etkileri geçicidir. Fakat etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Bazen ýþýn tedavisi almýþ alan bölgede cilt rengi normale göre daha koyu renkte kalabilir.

Metastatik hastalýkta özellikle beyin metastazlarýnda beyin ýþýnlamasý yapýlýr. Bu iþlem 1 hafta veya 10 gün kadar sürer, ýþýn tedavisine baðlý bulantý ve kusma gibi yan etkiler geliþebilir. Bu durumlar için radyoterapist tedavi öncesinde ve tedavi devam ederken alýnmasý gereken ilaçlarý hastaya anlatýr.  

Beyine radyoterapi alan hastalar baþ  aðrýsý, deride deðiþiklikler, yorgunluk, bulantý, kusma, saç dökülmesi, hafýza ve düþünme süresiyle ilgili problemle karþýlaþalabilirler.Bir çok yan etki zamanla geçer. Radyoterapinin diðer yaygýn yan etkileri boðazda kuruluk aðrý, yutma zorluðu, yorgunluk, tedavi olan bölgede doku deðiþiklikleri ve iþtah kaybýdýr.  

 

Diðer yan etkiler:
Kanser iþtah azalmasýna neden olabilir. Bazý hastalarda aðýzda tatsýzlýk oluþur. Çoðunlukla tedavilerin yan etkileri olan bulantý, kusma ve aðýzda yaralar hastanýn yemek yemesini güçleþtirir.
Fakat beslenme çok önemlidir. Öðünler mutlaka yeterli kalori ve protein içermelidirler. Böylece kilo kaybý ve dokularýn kendini tekrar tamir etmesi saðlanabilir. Tedavi alan hastalar, düzenli ve yeterli beslenirlerse kendilerini daha enerjik ve iyi hissedeceklerdir ve ilaçlarýn yan etkileri daha az görülecektir.

Verilen tedavi ile iyileþme þansý nedir?
Bazen hastalar iyileþme þanslarýnýn rakamlarla ifade edilmesini isterler. Aslýnda yapýlan büyük çalýþmalarda hangi evredeki hastanýn ortalama ne kadar süre yaþayabileceðine dair rakamsal yüzde deðerleri mevcuttur. Ancak unutulmamalýdýr ki bu istatistiksel deðerler binlerce hastaya ait deðerlerin bir ortalamasýdýr, yani herhangi bir kanser hastasýna ne olacaðýný önceden kestirmek için kullanýlmasý tam olarak doðru olmaz. Kanseri olan iki hastanýn gelecekte ne olacaðý birbirinden farklýdýr, tümörün ve hastanýn kendisine ait bugün henüz bilemediðimiz pek çok faktör ayný hastalýða yakalanan iki kiþinin farklý seyirler göstermesinde etkili olmaktadýr. Bu nedenle kendinizi baþka hastalarla kýyaslamayýnýz.

Hastalarýn takibi ve takibin önemi:
Akciðer kanseri tedavisinden sonra hastanýn takibi de çok önemlidir. Düzenli kontroller saðlýk durumundaki deðiþiklikleri ortaya çýkarýr. Böylece eðer kanser tekrarlar ya da yeni kanser oluþursa bu mümkün olduðunca çabuk tedavi edilebilir. Bu kontroller muayene, göðüs filmi ve çeþitli laboratuar testlerini içerir. Kontroller arasýnda ortaya çýkan herhangi bir saðlýk problemi hemen doktora bildirilmelidir.
Tedavi sonrasý önerilen özel bir diyet yoktur, dengeli beslenme, fazla yaðlý yiyeceklerden kaçýnma, düzenli egzersiz yapmak yani normal  þartlar altýnda her saðlýklý insanin uymasý gereken kurallar sizin için de geçerlidir.
Kilo kaybý, iþtahsýzlýk, aþýrý yorgunluk, bulantý-kusma, baþ dönmesi, karýn aðrýsý ve dolgunluk, kemik aðrýsý, iki haftadan fazla süren öksürük, baþ  aðrýsý olduðunda normal periyodik kontrol zamanýnýzý beklemeden doktorunuza ulaþmanýz gereklidir.
Tedavi sýrasýnda ve sonrasýnda cinsel yaþamýnýza eskiden olduðu gibi devam etmenizde bir sakýnca yoktur. Kemoterapinin yumurtalýk hücreleri üzerinde olan  mutajenik (bebekte ciddi anormallikler olabilmesi) etkileri nedeniyle tedavi süresince gebeliði önlemek için doðum kontrol yöntemlerinden biri tercih edilmelidir. Verilen kemoterapi ilaçlarýnýn çoðu yumurtalýklarýn çalýþmasýný bozar ancak bu etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Genç erkek hastalar gelecekteki yapay döllenme yada invitro fertilizasyon için kemoterapiden önce spermlerinin saklanmasýný isteyebilirler.Bazý kemoterapik ilaçlar periferik sinirlerdeki duyularý etkilediðinden ereksiyon yeteneðini yada ereksiyon saðlamayý ve sürdürmeyi engelleyebilirler.
Taný sonrasý tedavi planý ile yaþadýðýnýz fiziksel ve ruhsal sýkýntýlar, hastalýða veya tedaviye baðlý yorgunluk, halsizlik hissi, cinsel yaþamýnýzýn, istek ve heyecan duyma gibi duygularýnýzý etkileyebilir. Cinsel yaþamýnýz ile ilgili bu tür sorunlar, bu dönemde yaþadýðýnýz ve tedavi sonrasý geçen diðer sorunlar gibi zaman içinde geçecektir.
Cinsel yaþamýnýza yönelik kaygýlarýnýz olduðunu ve bu konuda yardým almak  istediðinizi tedavi aldýðýnýz kemoterapi ünitesindeki doktor ve hemþirelere belirtmekten  çekinmeyiniz.

Kanser hastalarýnýn desteklenmesi
Ciddi bir hastalýkla beraber yaþamak kolay deðildir. Kanser hastalarý  týbbi ve fiziksel deðiþikliklerle baþ etmek bir yana hayatlarýný zorlaþtýran birçok endiþe, duygu ve düþüncelere sahiptir.
Kanser hastalarý  iþlerini sürdürebilme, ailelerinin geleceði ve günlük aktivitelerini yapabilme konusunda endiþelidirler. Yapýlan tetkikler, tedaviler, hastanede yatma gerekliliði, tedavi ücretleri onlarý endiþelendirir.  Bu duygusal durumla baþ etmek içinde yardýma ihtiyacý vardýr. Aslýnda bir hastanýn bu duygusal durumuna dikkat etmek tedavinin bir parçasýdýr. Saðlýk personelinin desteði, destek gruplarý, hastadan hastaya iliþkiler kiþinin kendisini daha az yalnýz hissetmesini önler ve az stresli olmasýný saðlar. Hayatlarýnýn kalitesini artýrýr. Kanser destek gruplarý kanser hastalarýnýn tecrübelerini paylaþmak ve konuþmak için güvenli ortamlar saðlar. Hastalar saðlýk personeline böyle bir grup bulmak için danýþabilirler.
Doktorlar, hemþireler ve diðer saðlýk çalýþanlarý onlarýn tedavi, çalýþma ve diðer faaliyetleri konusundaki sorularýna yardýmcý olurlar. Bunun yaný  sýra dernekler, danýþmanlar, dini topluluklar ve üyeleri hastalarýn kiþisel problemleri ve gelecekleri ile ilgili olarak onlarýn kaygýlarýný giderici yaklaþýmlarda bulunabilirler.
Arkadaþlar ve akrabalar hastalara destek olabilir. Hasta, onunla dertleþecek diðer kanserli hastalarla tanýþabilir. Kanser hastalarý destek gruplarý oluþturup onlarla tedavinin  etkileri ve kanser konusunda bildiklerini paylaþabilir. Bu konuda akýlda tutulmasý gereken her hastanýn farklý olduðudur.
Her ikisi de ayný kanser hastasý olmasýna raðmen bir hasta için doðru olan tedavi ve yaklaþým diðeri için yanlýþ olabilir. Daima doðru olan arkadaþlarýn ve diðer aile üyelerinin  önerilerinin doktora danýþýldýktan sonra uygulanmasýdýr.

AKCÝÐER KANSERÝ HAKKINDA BÝLMENÝZ GEREKENLER
Bir kez akciðer kanseri teþhisi konulunca pek çok soru ortaya çýkar. Bu sorulara karþý açýk, anlaþýlabilir cevaplara ihtiyaç duyulur. Hazýrlamýþ olduðumuz bu kitapcýðýn hastalarýmýza bu konuda yardýmcý olacaðýný umuyoruz. Kitapçýkta akciðer kanserlerinin nedenleri, korunma yollarý, hastalýðýn belirtileri, ortaya çýkýþý, teþhisi ve tedavisi ile ilgili bilgiler bulunmaktadýr. Bu bilgiler, hastalar ve ailelerinin hastalýkla mücadelesi sýrasýnda yardýmcý olacaktýr.

Kanser nedir?
Kanser vücudun ana hayat ünitesi olan hücrelerden geliþir. Kanseri anlamak için, normal hücrelerin nasýl kanserli hücrelere dönüþtüðünü anlamak faydalý olacaktýr. Vücudumuz birçok tipte hücreden oluþur. Normal olarak hücreler büyürler, bölünürler ve daha çok hücre oluþtururlar. Böylece vücudun saðlýklý çalýþmasýný saðlarlar. Ama bazen bu süreç bozulur ve yeni hücrelere ihtiyaç yokken dahi hücreler bölünmeye ve çoðalmaya devam ederler. Bu hücreler bir tümöre neden olurlar. Tümörler iyi veya kötü huylu olabilirler.

Ýyi huylu (benign) tümörler kanser deðillerdir. Genellikle ameliyatla alýnýrlar, çoðu durumda da tekrar oluþmazlar. Ýyi huylu tümörlerdeki hücreler vücudun diðer bölgelerine yayýlmazlar. En önemlisi iyi huylu tümörler çok nadiren hayatý tehdit ederler.
Kötü huylu (malign) tümörler kanserdirler bu hücreler anormaldir, kontrolsüz olarak bölünürler. Bu kanser hücreleri etraflarýndaki dokuyu istila edip yok edebilirler. Ayný zamanda kanser hücreleri kötü huylu tümör kitlesinden ayrýlýp kan dolaþýmýna ve lenfatik sisteme girebilirler ( metastaz) .

Akciðerler solunum sistemimizin bir parçasýdýrlar ve sünger benzeri koni þeklindeki
organlardýr. Sað akciðerin 3 bölümü vardýr. Bu bölümler lob diye adlandýrýlýr ve 3 loblu sað akciðer soldan biraz daha büyüktür. Nefes aldýðýmýz zaman, hücrelerimizin yaþamasý ve normal fonksiyonlarýný yerine getirebilmesi için gerekli olan oksijen ( O2 ) akciðerlere girer. Nefes verdiðimizde vücudumuzdaki hücrelerin oksijeni yakmasý sonucu oluþan atýk ürün olan karbondioksit (CO2 ) akciðerlerden dýþarý atýlýr.

 

Akciðer Kanseri: 
Akciðerde baþlayan kanserler iki ayrý tipe ayrýlýrlar: küçük hücreli olmayan akciðer kanseri ve küçük hücreli akciðer kanseri. Bu kanserlerin birbirinden ayýrýmý,  hücrelerin mikroskoptaki görüntülerine göre yapýlýr. Her iki tip kanserde deðiþik þekillerde geliþip yayýlýr ve tedavi edilirler.
 
Küçük Hücreli Olmayan Akciðer Kanseri
Küçük hücreli akciðer kanserlerinden daha yaygýndýr ve genel olarak daha yavaþ geliþir ve yayýlýrlar. Bu kanserin 3 ana tipi vardýr: Bu tipler arasýnda tedavi ve yaþam süresi açýsýndan fark yoktur.

Bu kansere bazen de yulaf hücreli kanser de denir. Küçük hücreli olmayan akciðer kanserine göre daha nadirdir. Bu tip kanser daha hýzlý geliþir ve vücudun diðer organlarýna yayýlmasý da daha fazladýr. 

Akciðer Kanserinde Risk Faktörleri;
Akciðer kanser oluþumu tek bir sebebe baðlanamaz. Yapýlan araþtýrmalar sonucu akciðer kanserinin birçok nedeni bulunmuþtur. Çeþitli faktörler akciðer kanser oluþumunda rol oynayabilir. Bunlarýn çoðu tütün kullanýmýyla iliþkilidir. Kanser bulaþýcý deðildir. Bazý insanlarýn akciðer kanser olma riski diðerlerinden daha fazladýr. Aþaðýdaki durumlarda kanser riski artmaktadýr.

Sigara; Sigara içmek akciðer kanserine neden olur. Tütündeki zararlý maddeler (karsinojen) akciðerdeki hücrelere zarar verir. Zamanla bu zararlý etkiler hücrelerde kansere neden olabilirler. Bir sigara içicisinin akciðer kanseri olmasý; hangi yaþta sigara içmeye baþladýðý, ne kadar süredir sigara içtiði, günde içtiði sigara sayýsý, sigarayý ne kadar derin içine çektiðiyle alakalýdýr. Sigara içmeyi býrakmak bir kiþinin akciðer kanseri olma riskini büyük ölçüde düþürür.
Puro ve pipo; puro ve pipo kullananlar bunlarý kullanmayanlara göre daha çok akciðer kanseri olma riski taþýrlar. Kiþinin kaç yýldýr puro veya pipo içtiði, günde kaç adet içtiði ve ne kadar derin içine çektiði, kanser olma riskini etkileyen faktörlerdir. Ýçlerine çekmeseler de puro ve pipo içicileri akciðer ve aðýz kanserinin diðer tipleri için de risk altýndadýrlar.
Pasif içiciler  (tütün dumanýna maruz kalanlar); akciðer kanseri olma riski pasif içicilik durumunda da artmaktadýr. 

Asbest; Yalýtým malzemesi olarak bazý endüstrilerde kullanýlan ve doðal olarak fiber halinde bulunan bir mineral grubudur. Asbest fiberleri parçacýklara ayrýlmaya meyillidirler ve havada dolaþýp kýyafetlere yapýþýrlar. Bu parçacýklar solunduðu zaman akciðerlere yerleþir, orada akciðer hücrelerini zarara uðratýr ve böylece kanser geliþme riskini artýrýrlar. Çalýþmalar asbeste maruz kalan iþçilerde akciðer kanseri geliþme riskinin maruz kalmayanlara göre 3–4 kat daha fazla olduðunu göstermiþtir. Bu artýþ gemi inþasý, asbest madenleri, yalýtým iþi ve fren tamiri gibi endüstrilerde çalýþanlarda gösterilmiþtir. 
Akciðer kanseri olma riski asbest iþçileri sigara içiyorlarsa daha fazladýr. Asbest iþçileri iþverenleri tarafýndan temin edilen koruyucu malzemeleri kullanmak ve tavsiye edilen iþ ve güvenlik uyarýlarýný takip etmek zorundadýrlar.

Hava Kirliliði; Akciðer kanseri ile hava kirliliðine maruz kalmak arasýnda bir iliþki
bulunmuþtur. Ama bu iliþki açýkca tarif edilememiþtir ve daha fazla araþtýrma yapýlmasý gerekmektedir.

Akciðer Hastalýklarý; Verem gibi bazý akciðer hastalýklarý kiþinin kanser olma riskini artýrýrlar. Akciðer kanserinin veremle etkilenen bölgelerde daha fazla geliþme eðilimi vardýr.

 

Hastanýn hikâyesi; Bir kere akciðer kanseri olan kiþinin tekrar ikinci akciðer kanseri olma riski, hiç kanser olmamýþ kiþiye oranla daha fazladýr. Akciðer kanseri tanýsý aldýktan sonra sigara içmeyi býrakmak, ikinci bir akciðer kanseri geliþmesini önleyebilir.

 

Riskli meslekler; madenciler, tekstil, izolasyon ve tersane iþçileri, petro-kimya, baca temizleyiciler, plastik sanayi iþçileri, maden ve kaynak iþçileri, çamaþýr suyu üreticileri,cam seramik,muþamba ve batarya iþçileri,boya,dökümhaneler,çelik  iþçileri

Akciðer kanserinden korunmanýn en iyi yolu sigara içmeyi býrakmak veya hiç baþlamamaktýr. 

1-    Bitmek bilmeyen ve zamanla daha kötüye giden bir öksürük 
2-    Kalýcý göðüs aðrýsý
3-    Kan tükürmek
4-    Nefes darlýðý
5-    Hýrýltýlý nefes alýp-vermek.
6-    Sýk sýk zatürre veya bronþit olmasý ve geçmemesi
7-    Boyun ve yüzde þiþkinlik
8-    Ýþtahsýzlýk ve kilo kaybý
9-    Yorgunluk
 
Bu bulgular akciðer kanserinden veya daha az ciddi durumlardan kaynaklanabilir. Bulgularýn bir doktor tarafýndan deðerlendirilmesi gerekir.

Akciðer kanserinin tanýsý
  Belirtilerin nedenlerini bulmaya yardýmcý olmasý için doktor kiþinin geçirdiði hastalýklarý, tütün kullanma ( sigara, pipo, puro vs.) durumunu, çevresel veya mesleki olarak maruz kaldýðý maddeleri ve diðer aile fertlerinde kanser olup olmadýðýný sorgular. Göðüs röntgeni ve bazý testler isteyebilir. Eðer akciðer kanserinden þüpheleniyorsa balgam tetkiki (sputum sitoloji; akciðerlerdeki mukozadan derin öksürükle çýkan materyalin mikroskopta incelenmesi) ister. Bu tetkik akciðer kanserini tespit etmek için basit ve yararlý bir testtir. Doktorun kanserden emin olmak için akciðer dokusunu incelemesi gerekebilir. 
      Biyopsi ile alýnan küçük bir doku parçasýnýn patolog doktor tarafýndan mikroskop altýnda incelenmesi kiþinin kanser olup olmadýðýný gösterir.  Bu doku parçasýný almak için birçok yöntem vardýr.  

 

1) Bronkoskopi: Ýnce ve ýþýklý bir tüp ( bronkoskop) hava yollarýný görmek için aðýzdan sokulur, hava yollarý incelenir ve buradan küçük bir doku parçasý alýnýr.

2) Ýðne aspirasyonu: Göðüsten bir iðne sokularak tümörden küçük bir doku parçasý alýnmasý iþlemidir.

3) Torasentez: Bir iðne kullanýlarak akciðerleri çevreleyen sývýdan biraz alýnýp bu örneðin incelenmesidir.

 

4) Torakotomi:  Kanseri tanýmak için tümörden bir parça almak amacýyla göðüs kafesinin cerrahi müdahale ile açýlmasýdýr.

Hastalýðýn evrelenmesi:
Yapýlan tetkikler sonucu hastada kanser saptanýrsa doktor hastalýðýn hangi evrede olduðunu öðrenmek isteyecektir. Bu evrelendirme kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný yayýlmýþ ise vücudun hangi bölgesine yayýldýðýný bulmak için yapýlýr. 
Akciðer kanseri genellikle beyin ve kemiklere yayýlýr. Hastalýðýn evresini bilmek doktorun tedaviyi planlamasýna yardýmcý olur. Kanserin yayýlýp yayýlmadýðýný bulmak için kullanýlan bazý tetkikler þunlardýr:

Bilgisayarlý tomografi 
Manyetik Rezonans Ýncelemesi
Kemik sintigrafisi; Kanserin kemiklere yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. Az bir radyoaktif madde kan dolaþýmýna verilir ve anormal kemik geliþimi olan yerde toplanýr. Tarayýcý denilen alet bu alanlardaki radyo aktif seviyesini ölçer ve bunu röntgen filmine kaydeder.
Mediastinoskopi / Mediastinotomi: Mediastinoskopi kanserin göðüsteki lenf düðümlerine yayýlýp yayýlmadýðýný gösterir. 

Tedavisi:
Tedavi birçok faktöre baðlýdýr. Bunlar akciðer kanserinin tipi,  hastalýðýn evresi ve hastanýn genel saðlýk durumudur. Birçok deðiþik tedaviler ve tedavi kombinasyonlarý tedavide kullanýlýr. 

Ameliyat sonrasý gözle görünür, tespit edilecek düzeyde kanseri kalmayan hastalara verilen ek tedaviye adjuvan tedavi denir. Adjuvan tedavi ameliyat sonrasý gözle görülmeyen ancak geride kalmýþ olmasý muhtemel az sayýdaki kanser hücrelerini öldürmek amacý ile verilir. Adjuvan tedavi verilip verilmeme kararý patoloji raporundaki özelliklere, hastanýn yaþýna ve genel durumuna göre belirlenir. Hastalar ameliyat sonrasý adjuvan tedavi olarak sadece kemoterapi veya sadece radyoterapi veya hem kemoterapi hem radyoterapi tedavisi alabilirler. Bazen,  çok erken evrede olan hastalarda ameliyat sonrasý adjuvan tedavi gerekmeyebilir.

 

Cerrahi:

Kanseri yok etmek için yapýlan operasyondur. Cerrahi müdahalenin tipi kanserin akciðerdeki yerleþimine baðlýdýr. Akciðerdeki küçük bir parçayý almak için yapýlan operasyon ‘wedge’ veya ‘segmental’ rezeksiyon olarak adlandýrýlýr.  

 Eðer cerrahi olarak tüm lob alýnýrsa (lobektomi),  sað veya sol akciðerin biri alýnýrsa (pnomonektomi) olarak adlandýrýlýr. Bazý tümörler yerleþimi, büyüklüðü ve hastanýn genel saðlýk durumu nedeniyle ameliyat edilemez. 

Kemoterapi: kanser hücrelerinin ilaçlarla öldürülmesidir. Genellikle birden fazla ilaçtan oluþur. Kemoterapiyi yalnýz bu konuda özel eðitimi olan hemþireler verir. Kemoterapinin verilme sayýsý kür diye ifade edilir (1. kür, 2. kür gibi) ve genellikle ayný ilaçlar 21 veya 28 günde bir tekrarlanarak verilir.
Kemoterapi çoðunlukla damardan sývý þeklinde ayaktan tedavi merkezlerinde veya aðýzdan hap olarak verilir. Bazen hastanýn genel durumundaki bozukluk, verilen ilaçlar veya ilaçlarýn veriliþ þekillerine göre hastalarýn tedavilerini hastanede yatarak almalarý gerekebilir. Her kür sonrasý hastalar medikal onkoloji polikliniðinde kontrol edilirler. Bu kontrollerde hastalar muayene edilir, þikayetleri dinlenir, ilaçlarýn yan etkileri sorgulanýr ve vücuttaki diðer organlara bir zarar verip vermediðini araþtýrmak için bazý kan tetkikleri istenir. Her kür öncesi kan sayýmýnýn yapýlmasý  ve  bu  sayýmýn kemoterapiyi veren yetkili hemþirelere gösterilmesi gerekmektedir. Bir hastanýn ameliyat sonrasý kemoterapi alýp almayacaðýný, eðer alacaksa kaç kür alacaðýný patoloji raporundaki tümöre ait özellikler belirler. Ancak bu kararlarýn verilmesinde hastanýn yaþý, genel durumu da önemli rol oynar. Bir gün içinde 12 saatten fazla zamanýný yatarak geçirecek kadar genel durumu kötü olan hastalara kemoterapi verilmesi, yan etkilere tahammül edemeyeceklerinden uygun deðildir. Kemoterapi yapýlmasý planlanan hastalar, ameliyat olmuþlarsa ameliyattan sonraki 3 hafta içinde kemoterapinin baþlanmasý tercih edilir.
Kemoterapi alan hastalar her kemoterapiden yaklaþýk bir hafta kadar sonra medikal onkoloji polikliniðinde doktor kontrolünden geçmelidir. Bu kontrolde hastalar muayene edilir,  þikayetleri dinlenir, kemoterapinin yaptýðý yan etkiler deðerlendirilerek gerekirse ilacýn dozunda yeniden ayarlama yapýlýr.
Iþýn tedavisi: Ayný zamanda radyoterapi de  denir. Kanser hücresini öldürmek için yüksek enerjili  ýþýnlar kullanýlmasýdýr. Sýnýrlý bir alana uygulanýr ve bu alandaki kanser hücrelerini etkiler.

Radyoterapi bir tümörü küçültmeye yönelik olarak cerrahiden önce veya kanser hücresini yok etmek için yapýlan bir müdahaleden sonra uygulanabilir. Doktorlar radyoterapiyi genellikle kemoterapi ile birlikte cerrahi tedaviye karþý birinci alternatif olarak kullanýrlar. Nefes darlýðý gibi belirtilerin giderilmesi için de kullanýlabilir.
Fotodinamik terapi: Bu özel bir kimyasal maddenin kan dolaþýmýna verilmesi ve hücreler tarafýndan alýnmasýdýr. Bu kimyasal madde normal hücreleri hýzla terk eder. Fakat kanserli hücrelerde daha uzun bir süre kalýr. Daha sonra bu hücrelere lazer ýþýðý uygulanarak maddenin aktif hale geçmesi saðlanýr ve hücreler öldürülür.

Küçük hücreli olmayan akciðer kanseri tedavisi:
  Küçük hücreli olmayan akciðer kanseri hastalarý birçok deðiþik yolla tedavi edilebilirler. Tedavinin seçimi hastalýðýn yaygýnlýðý ile ilgilidir. Cerrahi müdahale en yaygýn tedavi  þeklidir. Radyoterapi ve kemoterapi de hastalýðýn süresini yavaþlatma ve semptomlarý kontrol etmede kullanýlabilir.

 

Küçük hücreli Akciðer kanseri tedavisi:
Küçük hücreli akciðer kanseri hýzlý yayýlýr. Birçok vakada hastalýk taný konduðunda vücudun diðer bölümlerine de yayýlmýþtýr. Doktorlar vücuda yayýlmýþ kanser hücrelerine ulaþmak için hemen hemen her zaman kemoterapi kullanýrlar. Kemoterapi içeren tedavi de akciðerdeki tümörler veya vücudun diðer bölümlerindeki tümörler hedeflenerek uygulanabilirler. Bazý hastalara beyine yönelik radyoterapi orada kanser olmasa da uygulanabilir. Bu tedaviye koruyucu beyin ýþýnlamasý denir. Bu beyinde tümör oluþmasýný engellemek için verilir. Cerrahi tedavi küçük hücreli akciðer kanserinde çok az uygulanýr. 

Yan etkiler
          Kanser tedavisinin yan etkileri tedavi tipine baðlýdýr ve her hasta için farklý olabilir. Doktor ve hemþireler tedavinin muhtemel yan etkilerini hastalara açýklarlar. Yan etkilerden korunmak için tedavi öncesi ve sonrasý yollar önerirler. 

Cerrahi: Akciðer kanseri için temel tedavi yöntemidir. Akciðer cerrahisinden sonra göðüs boþluðunda hava ve sývý birikme eðilimindedir. Hastalar genellikle dönmekte, öksürmekte ve derin nefes almada yardýma gerek duyarlar. Bu hareketler tedavi için önemlidir. Çünkü geri kalan akciðer dokusunun geniþlemesine yardýmcý olur ve fazla hava sývý birikmesine engel olurlar. Göðüste aðrý, nefes darlýðý, akciðer cerrahisinin yaygýn yan etkileridir. Hastalar eski enerji ve güçlerine kavuþmak için hafta ve bazen aylara ihtiyaç duyabilirler.
         Kemoterapinin yan etkileri verilen ilaca göre deðiþir. Genel bir kural olarak kemoterapi hýzla çoðalan hücreleri etkiler. Kanama sýrasýnda pýhtýlaþmayý saðlayan, hastalýklara karþý savunmamýzý yapan ve vücudumuzdaki organlara oksijen taþýyan kan hücreleri hýzlý çoðalan hücrelerdir. Bu kan hücreleri kemoterapi aldýktan yaklaþýk 1 hafta 10 gün sonra sayýca azalýrlar ve bu nedenle çabuk morarma veya diþ  fýrçalama gibi küçük iþlemler sonrasý kanama olabilir. Normalde vücudumuza girdiklerinde savunma sistemimiz güçlü olduðundan hastalýk yaratmayan mikroplar kemoterapi sonrasý savunmamýzý saðlayan hücreler azaldýðýndan kolaylýkla ateþli hastalýklara yakalanmamýza neden olabilirler. Bu dönemde yýkanarak yediðimiz çið sebze ve meyvelere (örneðin salata gibi) en az 10 gün kadar yemekten kaçýnmalýsýnýz. Unutmayýnýz ki bu yasak meyve ve sebzelerin hastalýðýnýz üzerine olan herhangi bir etkisinden dolayý deðil, ne kadar temiz yýkasanýz da yiyeceðiniz sebze veya meyvenin üzerinde kalmýþ olmasý muhtemel mikroplardan kaçýnmak içindir. Yiyeceklerinizin bu zaman dilimi içinde piþmiþ olmasýna dikkat ediniz. Eðer 38.5 C in üstünde bir saati geçen ateþiniz olursa mutlaka doktorunuza ulaþýnýz. Ateþiniz var ve kan hücreleriniz kan sayýmýnda düþük bulunursa antibiyotik tedavisi almanýz gereklidir. Kan hücrelerinizin sayýsýnda meydana gelen bu azalma bir hafta ila 10 gün içinde kendiliðinden geçer ve hücreler normal sayýlarýna ulaþýr. Bir baþka hýzlý çoðalan hücre grubu sindirim sistemi hücreleri ve kýl kökü hücreleridir. Bu nedenle kemoterapi sonrasý genellikle ilk haftadan sonra saçlar dökülür. Hastalarda iþtah kesilmesi, bulantý, kusma, ishal ve aðýz yaralarý geliþebilir, bu yan etkilerin hemen hepsi ilaç tedavisi ile kontrol altýna alýnabilir. Bu yan etkiler kýsa sürelidir, hastalarýn þikayetleri bir sonraki kemoterapi baþlamadan önce geçmiþ olur.
Kemoterapinin  bahsettiðimiz bu yan etkilerinin þiddeti  hastadan hastaya deðiþir. Günümüzde modern kemoterapilerle uzun, kalýcý yan etkilere rastlamak nadirdir. Ancak bazý kemoterapi ilaçlarý kalp üzerinde olumsuz etkiler yapabilir, bu tür ilaçlarý kullananlarda doktor periyodik olarak kalbinizin etkilenip etkilenmediðini anlamak için tetkikler ister. Bugün kullanýlan kemoterapi ilaç dozlarý ve kemoterapi kür sayýlarý kalp üzerinde olumsuz etki yapacak boyutta deðildir. Bazý kemoterapi ilaçlarýný aldýktan yýllar sonra kan kanseri yani lösemi geliþme riski vardýr.
         Ayrýca bazý kanser ilaçlarý yumurtalýklarý etkileyerek yumurta hücrelerini öldürürler, böylece yumurtalýklar kadýnlýk hormonu olan estrojeni üretemez ve  hastalar menopoza girerler. Adetler seyrekleþir yâda durabilir ve bu durumda kadýnlar hamile kalamazlar. Özellikle 35-40 yaþýn üzerinde kemoterapi ile meydana gelen kýsýrlýk kalýcýdýr. Daha genç hastalarda kemoterapi süresince kesilen adetler bir süre sonra normale dönebilir.
 
Saðlýk personeli kemoterapi sonrasýnda tedavinin olasý yan etkilerini açýklarlar ve þikayetleri yok etmeye yönelik yollar önerirler. Kemoterapi ilaçlarý çoðunlukla damardan verilir ve verildikleri damara zaman içinde zarar verip, damarýn sertleþmesine ve dýþarýdan  bakýldýðýnda  gözle fark edilebilir hale gelmesine neden olabilirler. Kemoterapi alýrken veya aldýktan sonraki gün ilacý aldýðýnýz kolda kýzarýklýk  þiþme ve yanma olursa hemen doktorunuza haber vermelisiniz. 
Kemoterapi alýrken herhangi bir nedenle aðrý kesici kullanmanýz gerekirse doktorunuza danýþýnýz. Çünkü bazý  aðrý kesiciler vücuttaki kan hücrelerinde sayýca veya iþlevce azalmaya neden olabilirler. Bunun dýþýnda kalp, akciðer ve böbrek hastalýðýnýz için kullandýðýnýz ve hayati önemi olan ilaçlarýnýza kemoterapi süresince devam edebilirsiniz. Kullanmak zorunda olduðunuz bu ilaçlarý doktorunuza yaptýðýnýz ziyaretlerde göstererek bir sakýnca olup olmadýðýný sormanýz uygun olur.
  
Radyoterapi kemoterapi gibi hem kanserli hem de normal hücreleri etkiler.Radyoterapi aldýklarý süre içinde hastalar mümkün olduðunca istirahat etmelidir.      

Tedavi gören bölgedeki cilt kýzarabilir, kuru, hassas ve kaþýntýlý olabilir. Tedavinin sonuna doðru ayný bölge daha ýslak  ve akýntýlý hale gelir. Bu derinin ýþýna karþý verdiði bir reaksiyondur. Bu alan mümkün olduðunca hava ile temas edecek þekilde olmalý, sýký iç çamaþýrý ve kýyafetlerden bu dönemde kaçýnýlmalýdýr. Iþýn tedavisi alýnan süre içinde bu bölge suyla temas ettirilmemelidir. Doktora sormadan bu bölge için herhangi bir losyon ya da krem kullanýlmamalýdýr. Iþýn tedavisinin deri üzerindeki etkileri geçicidir. Fakat etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Bazen ýþýn tedavisi almýþ alan bölgede cilt rengi normale göre daha koyu renkte kalabilir.

Metastatik hastalýkta özellikle beyin metastazlarýnda beyin ýþýnlamasý yapýlýr. Bu iþlem 1 hafta veya 10 gün kadar sürer, ýþýn tedavisine baðlý bulantý ve kusma gibi yan etkiler geliþebilir. Bu durumlar için radyoterapist tedavi öncesinde ve tedavi devam ederken alýnmasý gereken ilaçlarý hastaya anlatýr.  

Beyine radyoterapi alan hastalar baþ  aðrýsý, deride deðiþiklikler, yorgunluk, bulantý, kusma, saç dökülmesi, hafýza ve düþünme süresiyle ilgili problemle karþýlaþalabilirler.Bir çok yan etki zamanla geçer. Radyoterapinin diðer yaygýn yan etkileri boðazda kuruluk aðrý, yutma zorluðu, yorgunluk, tedavi olan bölgede doku deðiþiklikleri ve iþtah kaybýdýr.  

 

Diðer yan etkiler:
Kanser iþtah azalmasýna neden olabilir. Bazý hastalarda aðýzda tatsýzlýk oluþur. Çoðunlukla tedavilerin yan etkileri olan bulantý, kusma ve aðýzda yaralar hastanýn yemek yemesini güçleþtirir.
Fakat beslenme çok önemlidir. Öðünler mutlaka yeterli kalori ve protein içermelidirler. Böylece kilo kaybý ve dokularýn kendini tekrar tamir etmesi saðlanabilir. Tedavi alan hastalar, düzenli ve yeterli beslenirlerse kendilerini daha enerjik ve iyi hissedeceklerdir ve ilaçlarýn yan etkileri daha az görülecektir.

Verilen tedavi ile iyileþme þansý nedir?
Bazen hastalar iyileþme þanslarýnýn rakamlarla ifade edilmesini isterler. Aslýnda yapýlan büyük çalýþmalarda hangi evredeki hastanýn ortalama ne kadar süre yaþayabileceðine dair rakamsal yüzde deðerleri mevcuttur. Ancak unutulmamalýdýr ki bu istatistiksel deðerler binlerce hastaya ait deðerlerin bir ortalamasýdýr, yani herhangi bir kanser hastasýna ne olacaðýný önceden kestirmek için kullanýlmasý tam olarak doðru olmaz. Kanseri olan iki hastanýn gelecekte ne olacaðý birbirinden farklýdýr, tümörün ve hastanýn kendisine ait bugün henüz bilemediðimiz pek çok faktör ayný hastalýða yakalanan iki kiþinin farklý seyirler göstermesinde etkili olmaktadýr. Bu nedenle kendinizi baþka hastalarla kýyaslamayýnýz.

Hastalarýn takibi ve takibin önemi:
Akciðer kanseri tedavisinden sonra hastanýn takibi de çok önemlidir. Düzenli kontroller saðlýk durumundaki deðiþiklikleri ortaya çýkarýr. Böylece eðer kanser tekrarlar ya da yeni kanser oluþursa bu mümkün olduðunca çabuk tedavi edilebilir. Bu kontroller muayene, göðüs filmi ve çeþitli laboratuar testlerini içerir. Kontroller arasýnda ortaya çýkan herhangi bir saðlýk problemi hemen doktora bildirilmelidir.
Tedavi sonrasý önerilen özel bir diyet yoktur, dengeli beslenme, fazla yaðlý yiyeceklerden kaçýnma, düzenli egzersiz yapmak yani normal  þartlar altýnda her saðlýklý insanin uymasý gereken kurallar sizin için de geçerlidir.
Kilo kaybý, iþtahsýzlýk, aþýrý yorgunluk, bulantý-kusma, baþ dönmesi, karýn aðrýsý ve dolgunluk, kemik aðrýsý, iki haftadan fazla süren öksürük, baþ  aðrýsý olduðunda normal periyodik kontrol zamanýnýzý beklemeden doktorunuza ulaþmanýz gereklidir.
Tedavi sýrasýnda ve sonrasýnda cinsel yaþamýnýza eskiden olduðu gibi devam etmenizde bir sakýnca yoktur. Kemoterapinin yumurtalýk hücreleri üzerinde olan  mutajenik (bebekte ciddi anormallikler olabilmesi) etkileri nedeniyle tedavi süresince gebeliði önlemek için doðum kontrol yöntemlerinden biri tercih edilmelidir. Verilen kemoterapi ilaçlarýnýn çoðu yumurtalýklarýn çalýþmasýný bozar ancak bu etkilenmenin derecesi hastadan hastaya deðiþir. Genç erkek hastalar gelecekteki yapay döllenme yada invitro fertilizasyon için kemoterapiden önce spermlerinin saklanmasýný isteyebilirler.Bazý kemoterapik ilaçlar periferik sinirlerdeki duyularý etkilediðinden ereksiyon yeteneðini yada ereksiyon saðlamayý ve sürdürmeyi engelleyebilirler.
Taný sonrasý tedavi planý ile yaþadýðýnýz fiziksel ve ruhsal sýkýntýlar, hastalýða veya tedaviye baðlý yorgunluk, halsizlik hissi, cinsel yaþamýnýzýn, istek ve heyecan duyma gibi duygularýnýzý etkileyebilir. Cinsel yaþamýnýz ile ilgili bu tür sorunlar, bu dönemde yaþadýðýnýz ve tedavi sonrasý geçen diðer sorunlar gibi zaman içinde geçecektir.
Cinsel yaþamýnýza yönelik kaygýlarýnýz olduðunu ve bu konuda yardým almak  istediðinizi tedavi aldýðýnýz kemoterapi ünitesindeki doktor ve hemþirelere belirtmekten  çekinmeyiniz.

Kanser hastalarýnýn desteklenmesi
Ciddi bir hastalýkla beraber yaþamak kolay deðildir. Kanser hastalarý  týbbi ve fiziksel deðiþikliklerle baþ etmek bir yana hayatlarýný zorlaþtýran birçok endiþe, duygu ve düþüncelere sahiptir.
Kanser hastalarý  iþlerini sürdürebilme, ailelerinin geleceði ve günlük aktivitelerini yapabilme konusunda endiþelidirler. Yapýlan tetkikler, tedaviler, hastanede yatma gerekliliði, tedavi ücretleri onlarý endiþelendirir.  Bu duygusal durumla baþ etmek içinde yardýma ihtiyacý vardýr. Aslýnda bir hastanýn bu duygusal durumuna dikkat etmek tedavinin bir parçasýdýr. Saðlýk personelinin desteði, destek gruplarý, hastadan hastaya iliþkiler kiþinin kendisini daha az yalnýz hissetmesini önler ve az stresli olmasýný saðlar. Hayatlarýnýn kalitesini artýrýr. Kanser destek gruplarý kanser hastalarýnýn tecrübelerini paylaþmak ve konuþmak için güvenli ortamlar saðlar. Hastalar saðlýk personeline böyle bir grup bulmak için danýþabilirler.
Doktorlar, hemþireler ve diðer saðlýk çalýþanlarý onlarýn tedavi, çalýþma ve diðer faaliyetleri konusundaki sorularýna yardýmcý olurlar. Bunun yaný  sýra dernekler, danýþmanlar, dini topluluklar ve üyeleri hastalarýn kiþisel problemleri ve gelecekleri ile ilgili olarak onlarýn kaygýlarýný giderici yaklaþýmlarda bulunabilirler.
Arkadaþlar ve akrabalar hastalara destek olabilir. Hasta, onunla dertleþecek diðer kanserli hastalarla tanýþabilir. Kanser hastalarý destek gruplarý oluþturup onlarla tedavinin  etkileri ve kanser konusunda bildiklerini paylaþabilir. Bu konuda akýlda tutulmasý gereken her hastanýn farklý olduðudur.
Her ikisi de ayný kanser hastasý olmasýna raðmen bir hasta için doðru olan tedavi ve yaklaþým diðeri için yanlýþ olabilir. Daima doðru olan arkadaþlarýn ve diðer aile üyelerinin  önerilerinin doktora danýþýldýktan sonra uygulanmasýdýr.