Düþünceleri ifade etme aracý olarak kullandýðýmýz sembolik bir araç olan sözel dil, akciðerden gelen havanýn boðaz, aðýz ve burun yolunda þekillenmesi sonucunda oluþan seslere dönüþtürülerek karþýmýzdaki insan(lar)ýn kulaklarý tarafýndan alabilecekleri bir biçime dönüþtürülmesi iþlemi olarak tanýmlanmaktadýr pek çok çalýþmada.

Sesli uyarýcýlarý bol çevrede yetiþen bebeklerde daha fazla seslenme etkinliðinde bulunma ve çeþitli sesler çýkarabilme daha çok görülmektedir.

Konuþma için özel tek bir organ yoktur. Konuþma birçok organýn birlikte eþgüdüm içerisinde çalýþmasýyla oluþan bir iletiþim sürecidir ve zamanla otomatik duruma gelir. Ýnsanýn sonradan kazandýðý, öðrendiði bir beceridir. Bu öðrenme genellikle taklit yoluyla olur. Bu nedenle çocuklar genellikle yakýnlarýndan ve özellikle annelerinden konuþmayý öðrenirler. 

0-2 ay: Bebekler ilk aylarda sese karþý tepki verir ve agulama þeklinde sesler çýkarýrlar. Müzik ve konuþmalara karþý tepki verirler. Kendi kendine bazý heceleri tekrarlarlar.

3-5. aylarda, daha uzun ve devamlý sesler çýkartýrlar. Kendisi ile konuþulduðunda sesler çýkartarak tepki verirler. Aðlarken konuþulunca rahatlar ve yine aðulama þeklinde iletiþim kurarlar.

6 aydan itibarende tonlamalarý çok iyi ayýrýrlar. Belirgin heceler çýkarabilir, “ba-ba-ba veya da da da da þeklinde ) arka arkaya sýralayabilir, neþeli ya da kýzgýn tonlamalara karþýlýk verirler. Kendi baþlarýna kaldýklarýnda seslendirme faaliyetlerine devam ederler.

9 aylýk bebekler duymuþ olduklarý sesleri tekrarlayabilirler. 12. aya doðru ise “baba” gibi birbirini tekrar eden heceleri birlikte söyleyebilirler.

12. aydan itibaren ise bir veya daha fazla kelimeyi doðru anlamýyla kullanýrlar, duyduklarý sesleri taklit etmeye çalýþýrlar, bir þey istendiðinde anlayýp yerine getirebilirler. Öðrenme hýzlý gerçekleþir, kendisine öðretilen kelimeleri kendi kendine tekrar etmeye çalýþýrlar.

Tanýdýklarýnýn isimlerini bilirler ve sorulduðunda ona doðru yönelebilir veya gösterebilirler. Duygularýný da kendi ifadeleri ile anlatmaya çalýþabilirler.

Verilen basit komutlarý yerine getirirler. "Topu al. Bana getir. Gözlerini göster."gibi. 5-20 arasýnda kelime hazineleri oluþmuþtur.

Ýki yaþtan itibaren birkaç kelimelik cümleler kullanýrlar. Kelime hazinesi artmaya baþlar, ama henüz akýcýlýk zayýftýr. Ýsmini söyleyebilir , tanýdýðý yetiþkinlerle sohbet edebilirler.

2 Yýl boyunca dilde büyük ilerlemeler kaydeden çocuk, bu yaþta ortalama 200 kelimelik bir daðarcýða sahiptir.

3 yaþtan itibaren, konuþma iyice geliþmiþtir , kelime hazinesi artmýþtýr. ( 1000’e ulaþýr. ) Ýsmini, yaþýný, ezberlediði þarkýlarý rahatlýkla söyleyip,  yetiþkinlerle sohbet edebilirler. Merak ettikleri her þeyle ilgili sorular sorar ve anlamlý sohbetler edebilirler.

4 yaþ çocuðu, çeþitli kavramlarý öðrenmeye baþlamýþtýr, (sayý-renk- þekil) gibi, kolaylýkla isimlendirir, neden ile baþlayan çok soru sorarlar.

5 yaþtan itibaren ise uzun cümleler kurabilir, uzun cümleleri tekrar edebilir ve dilbilgisini doðru kullanmada da baþarýlýdýrlar. Uzun sohbetlere katýlabilir,  öðrendiði kavramlara yenisini ekler, zaman kavramlarýný bilir ve konuþma içinde kullanabilirler. ( Bu gün, yarýn, akþam gibi)

Çocuk, bebeklik döneminde geçirmesi gereken bu dönemlerden birine takýlýp kaldýðýnda veya o aþamalardan birine geri dönüþ yaptýðýnda gecikmiþ konuþma bozukluðu görülmektedir.

Gecikmiþ konuþmada hiç konuþmama veya sözcük daðarcýðýnýn birkaç kelimeden oluþmasý, ifade güçlüðü, anlamlý cümleler kuramama gibi özellikler görülebilir.

Gecikmiþ konuþma genellikle zihinsel ve iþitme yetersizlikler, ciddi saðlýk problemleri ve þiddetli aile içi çatýþmalarla beraber görülür

Konuþma bozukluklarýnýn bazýlarý; konuþma organlarýnýn  bazý yetersizliklerden kaynaklanabilir.  (Dudak damak yarýklýðý, diþ problemleri, dilaltý baðýnýn uzun olmasý, çene kaslarý, sinir sistemi zedelenmeleri  , görme ve iþitme yetersizliði, zihinsel yetersizlik…gibi )

Bazen de konuþma bozukluklarýnda, konuþma organlarý normal geliþimde olduðu halde konuþma görevlerini gereði gibi yapamamaktadýrlar.

evde konuþulan dilin niteliðinin bozuk olmasý

yabancý dil kullanýlmasý 

model olacak kiþilerin azlýðý  

yanlýþ öðrenmeler ve alýþkanlýklar

uyum problemleri 

içe kapanýklýk

ekonomik ve göç sorunlarý

diðer duygusal sorunlar

sevgi ve þefkat ihtiyaçlarýnýn karþýlanmamasý, doyurulmamasý 

kaza ya da benzeri þoklar

dilin sürekli tartýþma aracý olarak kullanýldýðý huzursuz ortamlar

çocuða kendini ifade etme fýrsatýný vermeden ihtiyaçlarýnýn yerine getirildiði ortam ve tututumlar

ilgisizlik 

sözlü uyarýcý bakýmýndan yetersiz bir çevrede büyüme, gibi faktörler çocuðun dil geliþimini etkileyen, geciktiren faktörlerdir.

Çocuklarda dil geliþimini desteklemek için yapýlacak çok þey vardýr.

·Daha ilk hece ve sesleri çýkartmaya baþladýðýnda söylediði sesleri ona tekrarlamakla baþlanabilir.

·Onunla sýk sýk konuþmak.

·Cümleleri kýsa ve basit tutmak

·Yaþýna uygun þarkýlar, tekerlemeler söylemek,

·Çeþitli parmak oyunlarý ( anaokullarýnda oldukça sýk kullanýlýr)

·Onlara yine yaþlarýna uygun hikayeler anlatmak ya da okumak,

·Kitaplarýn resimlerine bakmak ve onlarla ilgili sorular sormak veya resimleri anlatmak

Ancak tek baþýna tüm bu etkinlikler de yeterli deðildir. Yetiþkinlerin  çocuklarla nasýl bir iletiþime girecekleri konusunda yeterli bilgi sahibi olmalarý da çok önemlidir. Çocuðun konuþmalarýna yetiþkinlerin sözel tepkileri çocuk açýsýndan önemlidir. Çocuklar konnuþmalarýna yanýt aldýkça kendilerine olan güvenleri artar ve daha fazla cesaretlendirir. Onlarla doðru dinleme ve doðru iletiþim yöntemlerini kullanmak özellikle 1.5-3 yaþ arasýndaki çocuklarýn sadece dil geliþimlerini deðil, her yönden geliþimlerini destekleyecektir.

Çocuk ve Ergen Psikoloðu

Düþünceleri ifade etme aracý olarak kullandýðýmýz sembolik bir araç olan sözel dil, akciðerden gelen havanýn boðaz, aðýz ve burun yolunda þekillenmesi sonucunda oluþan seslere dönüþtürülerek karþýmýzdaki insan(lar)ýn kulaklarý tarafýndan alabilecekleri bir biçime dönüþtürülmesi iþlemi olarak tanýmlanmaktadýr pek çok çalýþmada.

Sesli uyarýcýlarý bol çevrede yetiþen bebeklerde daha fazla seslenme etkinliðinde bulunma ve çeþitli sesler çýkarabilme daha çok görülmektedir.

Konuþma için özel tek bir organ yoktur. Konuþma birçok organýn birlikte eþgüdüm içerisinde çalýþmasýyla oluþan bir iletiþim sürecidir ve zamanla otomatik duruma gelir. Ýnsanýn sonradan kazandýðý, öðrendiði bir beceridir. Bu öðrenme genellikle taklit yoluyla olur. Bu nedenle çocuklar genellikle yakýnlarýndan ve özellikle annelerinden konuþmayý öðrenirler. 

0-2 ay: Bebekler ilk aylarda sese karþý tepki verir ve agulama þeklinde sesler çýkarýrlar. Müzik ve konuþmalara karþý tepki verirler. Kendi kendine bazý heceleri tekrarlarlar.

3-5. aylarda, daha uzun ve devamlý sesler çýkartýrlar. Kendisi ile konuþulduðunda sesler çýkartarak tepki verirler. Aðlarken konuþulunca rahatlar ve yine aðulama þeklinde iletiþim kurarlar.

6 aydan itibarende tonlamalarý çok iyi ayýrýrlar. Belirgin heceler çýkarabilir, “ba-ba-ba veya da da da da þeklinde ) arka arkaya sýralayabilir, neþeli ya da kýzgýn tonlamalara karþýlýk verirler. Kendi baþlarýna kaldýklarýnda seslendirme faaliyetlerine devam ederler.

9 aylýk bebekler duymuþ olduklarý sesleri tekrarlayabilirler. 12. aya doðru ise “baba” gibi birbirini tekrar eden heceleri birlikte söyleyebilirler.

12. aydan itibaren ise bir veya daha fazla kelimeyi doðru anlamýyla kullanýrlar, duyduklarý sesleri taklit etmeye çalýþýrlar, bir þey istendiðinde anlayýp yerine getirebilirler. Öðrenme hýzlý gerçekleþir, kendisine öðretilen kelimeleri kendi kendine tekrar etmeye çalýþýrlar.

Tanýdýklarýnýn isimlerini bilirler ve sorulduðunda ona doðru yönelebilir veya gösterebilirler. Duygularýný da kendi ifadeleri ile anlatmaya çalýþabilirler.

Verilen basit komutlarý yerine getirirler. "Topu al. Bana getir. Gözlerini göster."gibi. 5-20 arasýnda kelime hazineleri oluþmuþtur.

Ýki yaþtan itibaren birkaç kelimelik cümleler kullanýrlar. Kelime hazinesi artmaya baþlar, ama henüz akýcýlýk zayýftýr. Ýsmini söyleyebilir , tanýdýðý yetiþkinlerle sohbet edebilirler.

2 Yýl boyunca dilde büyük ilerlemeler kaydeden çocuk, bu yaþta ortalama 200 kelimelik bir daðarcýða sahiptir.

3 yaþtan itibaren, konuþma iyice geliþmiþtir , kelime hazinesi artmýþtýr. ( 1000’e ulaþýr. ) Ýsmini, yaþýný, ezberlediði þarkýlarý rahatlýkla söyleyip,  yetiþkinlerle sohbet edebilirler. Merak ettikleri her þeyle ilgili sorular sorar ve anlamlý sohbetler edebilirler.

4 yaþ çocuðu, çeþitli kavramlarý öðrenmeye baþlamýþtýr, (sayý-renk- þekil) gibi, kolaylýkla isimlendirir, neden ile baþlayan çok soru sorarlar.

5 yaþtan itibaren ise uzun cümleler kurabilir, uzun cümleleri tekrar edebilir ve dilbilgisini doðru kullanmada da baþarýlýdýrlar. Uzun sohbetlere katýlabilir,  öðrendiði kavramlara yenisini ekler, zaman kavramlarýný bilir ve konuþma içinde kullanabilirler. ( Bu gün, yarýn, akþam gibi)

Çocuk, bebeklik döneminde geçirmesi gereken bu dönemlerden birine takýlýp kaldýðýnda veya o aþamalardan birine geri dönüþ yaptýðýnda gecikmiþ konuþma bozukluðu görülmektedir.

Gecikmiþ konuþmada hiç konuþmama veya sözcük daðarcýðýnýn birkaç kelimeden oluþmasý, ifade güçlüðü, anlamlý cümleler kuramama gibi özellikler görülebilir.

Gecikmiþ konuþma genellikle zihinsel ve iþitme yetersizlikler, ciddi saðlýk problemleri ve þiddetli aile içi çatýþmalarla beraber görülür

Konuþma bozukluklarýnýn bazýlarý; konuþma organlarýnýn  bazý yetersizliklerden kaynaklanabilir.  (Dudak damak yarýklýðý, diþ problemleri, dilaltý baðýnýn uzun olmasý, çene kaslarý, sinir sistemi zedelenmeleri  , görme ve iþitme yetersizliði, zihinsel yetersizlik…gibi )

Bazen de konuþma bozukluklarýnda, konuþma organlarý normal geliþimde olduðu halde konuþma görevlerini gereði gibi yapamamaktadýrlar.

evde konuþulan dilin niteliðinin bozuk olmasý

yabancý dil kullanýlmasý 

model olacak kiþilerin azlýðý  

yanlýþ öðrenmeler ve alýþkanlýklar

uyum problemleri 

içe kapanýklýk

ekonomik ve göç sorunlarý

diðer duygusal sorunlar

sevgi ve þefkat ihtiyaçlarýnýn karþýlanmamasý, doyurulmamasý 

kaza ya da benzeri þoklar

dilin sürekli tartýþma aracý olarak kullanýldýðý huzursuz ortamlar

çocuða kendini ifade etme fýrsatýný vermeden ihtiyaçlarýnýn yerine getirildiði ortam ve tututumlar

ilgisizlik 

sözlü uyarýcý bakýmýndan yetersiz bir çevrede büyüme, gibi faktörler çocuðun dil geliþimini etkileyen, geciktiren faktörlerdir.

Çocuklarda dil geliþimini desteklemek için yapýlacak çok þey vardýr.

·Daha ilk hece ve sesleri çýkartmaya baþladýðýnda söylediði sesleri ona tekrarlamakla baþlanabilir.

·Onunla sýk sýk konuþmak.

·Cümleleri kýsa ve basit tutmak

·Yaþýna uygun þarkýlar, tekerlemeler söylemek,

·Çeþitli parmak oyunlarý ( anaokullarýnda oldukça sýk kullanýlýr)

·Onlara yine yaþlarýna uygun hikayeler anlatmak ya da okumak,

·Kitaplarýn resimlerine bakmak ve onlarla ilgili sorular sormak veya resimleri anlatmak

Ancak tek baþýna tüm bu etkinlikler de yeterli deðildir. Yetiþkinlerin  çocuklarla nasýl bir iletiþime girecekleri konusunda yeterli bilgi sahibi olmalarý da çok önemlidir. Çocuðun konuþmalarýna yetiþkinlerin sözel tepkileri çocuk açýsýndan önemlidir. Çocuklar konnuþmalarýna yanýt aldýkça kendilerine olan güvenleri artar ve daha fazla cesaretlendirir. Onlarla doðru dinleme ve doðru iletiþim yöntemlerini kullanmak özellikle 1.5-3 yaþ arasýndaki çocuklarýn sadece dil geliþimlerini deðil, her yönden geliþimlerini destekleyecektir.

Çocuk ve Ergen Psikoloðu