Dünyada ortak ve uluslararasý bir yapýlanma þeklinde yaklaþýk bir yýl önce hýz kazanan Nöromusküler hastalýklarýn farmakolojik ajanlar yani ilaçla tedavi çabalarý üzerine son güncel bilgileri vermek istiyorum. Tedaviye yönelik olarak birçok hastalýkta geliþme vardýr, ancak bunlar içinde en belirgin olanlarý þunlardýr:

1.Duchenne musküler distrofisi (DMD). Öncül giriþimler 2009 da baþlamýþtýr. Bu süre içinde 90-100 hastalýk bir deneyim oluþmuþtur. Bilindiði üzere ülkemizin de yer aldýðý exon 51 atlama projesi birinci yýlýný doldurmaktadýr. DMD114117 kod no lu bu çalýþma grubunda yer alan diðer ülkeler, Ýngiltere, Fransa, Almanya, Ýspanya, Hollanda, Belçika, Ýsrail ve Avustralyadýr. Tüm grupta yerden 6 saniyenin altýnda kalkabilen toplam 53 hasta alýnmýþtýr. Plasebo ( gerçek ilaca benzer ancak etkinliði yok) kontrollu bu çalýþmada ilk yýlýný bitiren hastalarýn hepsi gerçek molekülü alacak þekilde DMD 114349 no lu faz III çalýþmasýna kaydýrýlmaktadýr. Biz de bu aþamada Saðlýk Bakanlýðýndan olur alma evresindeyiz. Bu projenin devam etmesi, kullanýlmakta olan molekülün tedavi deðeri olabileceði anlamýna gelebilir. Eðer böyle olmasa idi Nöromusküler hakemler çalýþmayý durdururlar ve devam etmesine izin vermezlerdi. Buradan yola çýkarak DMD 114044 no lu yeni bir faz II baþlamaktadýr. Bu, yine placebo kontrollu olarak bu kez en az 75 metre yürüyebilen çocuklarýn dahil edileceði iki yýllýk bir projedir. Ülkemiz bu araþtýrmaya da katký verecektir. Etik kurul izinleri alýnmýþ olup dosyamýz son onay için yine Saðlýk Bakanlýðý yetkililerindedir. Ayrýca ABD’de baðýmsýz bir ekson 51 atlama projesi süregelmektedir, ancak burada sadece Amerikalý hastalar alýnmaktadýr. Bu aþamada yinelemekte yarar vardýr: ekson 51 atlatýlmasý DMD hastalarýnýn %18’i için geçerlidir. Halihazýrda ekson 45 ve ekson 53 için faz I (yani uygun doz araþtýrýlmasý) için Ýsveç’te 4-6 hastada deneme yapýlmaktadýr. Yakýnda bu moleküller de klinik uygulama bulabilir. Ekson atlama teorik olarak tüm DMD’li çocuklarýn %70’Inde uygun olabilir. DMD geninde delesyon/duplikasyon saptanmayan hastalarýmýzýn yaklaþýk yarýsýnda ‘’stop’’ mutasyon bulunma olasýlýðý vardýr. Bu grup için düþünülen molekül halihazýrda PTC-124 (Ataluren) olup yeni bir çalýþma protokolu gelmektedir, zira bir önceki projede bu maddenin etkinliði tam olarak gösterilememiþtir. Bir olasýlýkla ülkemiz de bu son çalýþmada yer alacaktýr. 4-5 yaþtan büyük tüm vakalar (ekson atlama tedavisi gerçek olsa bile) düþük dozda steroidleri almaya devam edeceklerdir.

2.Konjenital musküler distrofi (CMD): Burada izlememiz gereken ilaç adayý selegelline’in uzak bir türevi olan Omigapildir. Birden fazla CMD türü vardýr ve Omigapil’in birçok CMD formu için klink kullaným alaný bulma ümidi ortaya çýkmýþtýr. Bunlar arasýnda Merosin-pozitif ve Merosin- negatif CMD ile kollajen VI eksikliði ile beliren Ullrich hastalýðý vardýr. Bu grup hastalarda klinik denemeler henüz baþlamamýþtýr.

3.Spinal musküler atrofi (SMA): SMA’nýn ilaçla tedavi çabalarý en az 10 yýllýktýr. Hafif formlarýnda valproik asit, salbutamol, karnitin kullanýlabilir. SMA I için henüz ilaç olarak bir geliþme yoktur. Tüm SMA tipleri için güncel olarak akýlda tutulmasý gereken Trophos isimli maddedir. Bu molekül halen Avrupa’nýn çeþitli ülkelerinden gelen 150 SMA-II ve SMA-III vakasýnda ortak bir çalýþma çerçevesinde denenmektedir. Kullaným süresi henüz bitmediði ve araþtýrma sonlanmadýðý için sonuçlarýn açýklanmasý bakýmýndan erkendir.

4.Friedreich Ataksisi: Bu hastalýkta mutlak surette yüksek dozda ko-enzim Q10 kullanýlmalýdýr. Ýleride geliþecek kalp kasý tutulumunu engelleyebilir.

5.Diðer hastalýklar: Tedaviye yönelik çalýþmalarýn hýz kazandýðý diðer hastalýklar arasýnda Myotonik distrofi, Huntington koresi, Kistik fibrosis gibi farklý gruplardan olanlar vardýr. Gen tedavisi ya da kök hücre araþtýrmalarý da süregelmekle birlikte henüz hastaya yönelik belirgin geliþme elde edilmemiþtir.

Özellikle ekzon atlama araþtýrmalarý Nörogenetik Týbbýna yeni bir heyecan ve soluk getirmektedir. Ýlk aþamalarý baþarý ile geçen ekson 51 atlama hususu yeni gelecek çalýþmalar için ümit vericidir.

Bu arada unutulmamasý gereken hastalarýmýzýn düzenli ve sürekli Fizik-Tedavi Rehabilitasyon programlarýný aksatmamalarý ve elden geldiðince hareketli bir yaþam sürdürmeleri esasýdýr. Spor yapýldýkça kas dokusu içindeki genç hücrelerin uyanýp doku tamirine katkýda bulunduklarý günümüzde kabul gören bir düþüncedir. DMD hastalýðý için uygun gören ailelerimiz düþük dozda steroid kullanmaya devam edebilirler.

Hastalarýmýz eskiden olduðu gibi Ankara’da Hacettepe Saðlýk BÝlimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü ile Istanbul Üniversitesi Ýstanbul Týp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalý içinde bulunan Fizyoterapi Ünitesinde bulunan ulusal kayýt sistemine kayýt yaptýrmaya devam etmelidirler. Bir kez kayýt olmak yeterlidir. Geleceðe yönelik hasta alýmlarý uluslarasý standartlara uygun þekilde bu tabandan olmasý yine üyesi olduðumuz Treat-NMD prensipleri gereðidir. Tüm bu giriþimler Saðlýk Bakanlýðý’nýn onayý iledir. Etik ve idari izinlerimiz normal iþlemler doðrultusunda mevcuttur. Tüm moleküller ülkemizde lisans alana kadar tedavi þemasýnda bulunan çocuklarýmýz sigortalýdýr. Zaten ciddi, yani hayati tehlike arz eden yan etki görülmemektedir.

Hasta çocuklarýmýzýn tedavileri için özenle ve ince bir duyarlýkla çalýþmakta olan tüm Saðlýk Personeline ve özellikle projelerde aktif rol alan araþtýrma yürütücüsü arkadaþlarýma teþekkür ediyorum.

Bir önceki bilgilendirmemiz Ekim 2011 de Hacettepe Çocuk Hastanesi Salonlarýnda sözel olarak gerçekleþmiþti. Bu yazdýklarýmý bir ara bülten olarak kabul ediniz. Önümüzdeki sonbaharda sizlerle yeniden birlikte olmak ve en son durumu birlikte gözden geçirmek dileðimizdir. Destekleriniz için hepimizin minnet duygularýný ifade etmek isterim.

Dünyada ortak ve uluslararasý bir yapýlanma þeklinde yaklaþýk bir yýl önce hýz kazanan Nöromusküler hastalýklarýn farmakolojik ajanlar yani ilaçla tedavi çabalarý üzerine son güncel bilgileri vermek istiyorum. Tedaviye yönelik olarak birçok hastalýkta geliþme vardýr, ancak bunlar içinde en belirgin olanlarý þunlardýr:

1.Duchenne musküler distrofisi (DMD). Öncül giriþimler 2009 da baþlamýþtýr. Bu süre içinde 90-100 hastalýk bir deneyim oluþmuþtur. Bilindiði üzere ülkemizin de yer aldýðý exon 51 atlama projesi birinci yýlýný doldurmaktadýr. DMD114117 kod no lu bu çalýþma grubunda yer alan diðer ülkeler, Ýngiltere, Fransa, Almanya, Ýspanya, Hollanda, Belçika, Ýsrail ve Avustralyadýr. Tüm grupta yerden 6 saniyenin altýnda kalkabilen toplam 53 hasta alýnmýþtýr. Plasebo ( gerçek ilaca benzer ancak etkinliði yok) kontrollu bu çalýþmada ilk yýlýný bitiren hastalarýn hepsi gerçek molekülü alacak þekilde DMD 114349 no lu faz III çalýþmasýna kaydýrýlmaktadýr. Biz de bu aþamada Saðlýk Bakanlýðýndan olur alma evresindeyiz. Bu projenin devam etmesi, kullanýlmakta olan molekülün tedavi deðeri olabileceði anlamýna gelebilir. Eðer böyle olmasa idi Nöromusküler hakemler çalýþmayý durdururlar ve devam etmesine izin vermezlerdi. Buradan yola çýkarak DMD 114044 no lu yeni bir faz II baþlamaktadýr. Bu, yine placebo kontrollu olarak bu kez en az 75 metre yürüyebilen çocuklarýn dahil edileceði iki yýllýk bir projedir. Ülkemiz bu araþtýrmaya da katký verecektir. Etik kurul izinleri alýnmýþ olup dosyamýz son onay için yine Saðlýk Bakanlýðý yetkililerindedir. Ayrýca ABD’de baðýmsýz bir ekson 51 atlama projesi süregelmektedir, ancak burada sadece Amerikalý hastalar alýnmaktadýr. Bu aþamada yinelemekte yarar vardýr: ekson 51 atlatýlmasý DMD hastalarýnýn %18’i için geçerlidir. Halihazýrda ekson 45 ve ekson 53 için faz I (yani uygun doz araþtýrýlmasý) için Ýsveç’te 4-6 hastada deneme yapýlmaktadýr. Yakýnda bu moleküller de klinik uygulama bulabilir. Ekson atlama teorik olarak tüm DMD’li çocuklarýn %70’Inde uygun olabilir. DMD geninde delesyon/duplikasyon saptanmayan hastalarýmýzýn yaklaþýk yarýsýnda ‘’stop’’ mutasyon bulunma olasýlýðý vardýr. Bu grup için düþünülen molekül halihazýrda PTC-124 (Ataluren) olup yeni bir çalýþma protokolu gelmektedir, zira bir önceki projede bu maddenin etkinliði tam olarak gösterilememiþtir. Bir olasýlýkla ülkemiz de bu son çalýþmada yer alacaktýr. 4-5 yaþtan büyük tüm vakalar (ekson atlama tedavisi gerçek olsa bile) düþük dozda steroidleri almaya devam edeceklerdir.

2.Konjenital musküler distrofi (CMD): Burada izlememiz gereken ilaç adayý selegelline’in uzak bir türevi olan Omigapildir. Birden fazla CMD türü vardýr ve Omigapil’in birçok CMD formu için klink kullaným alaný bulma ümidi ortaya çýkmýþtýr. Bunlar arasýnda Merosin-pozitif ve Merosin- negatif CMD ile kollajen VI eksikliði ile beliren Ullrich hastalýðý vardýr. Bu grup hastalarda klinik denemeler henüz baþlamamýþtýr.

3.Spinal musküler atrofi (SMA): SMA’nýn ilaçla tedavi çabalarý en az 10 yýllýktýr. Hafif formlarýnda valproik asit, salbutamol, karnitin kullanýlabilir. SMA I için henüz ilaç olarak bir geliþme yoktur. Tüm SMA tipleri için güncel olarak akýlda tutulmasý gereken Trophos isimli maddedir. Bu molekül halen Avrupa’nýn çeþitli ülkelerinden gelen 150 SMA-II ve SMA-III vakasýnda ortak bir çalýþma çerçevesinde denenmektedir. Kullaným süresi henüz bitmediði ve araþtýrma sonlanmadýðý için sonuçlarýn açýklanmasý bakýmýndan erkendir.

4.Friedreich Ataksisi: Bu hastalýkta mutlak surette yüksek dozda ko-enzim Q10 kullanýlmalýdýr. Ýleride geliþecek kalp kasý tutulumunu engelleyebilir.

5.Diðer hastalýklar: Tedaviye yönelik çalýþmalarýn hýz kazandýðý diðer hastalýklar arasýnda Myotonik distrofi, Huntington koresi, Kistik fibrosis gibi farklý gruplardan olanlar vardýr. Gen tedavisi ya da kök hücre araþtýrmalarý da süregelmekle birlikte henüz hastaya yönelik belirgin geliþme elde edilmemiþtir.

Özellikle ekzon atlama araþtýrmalarý Nörogenetik Týbbýna yeni bir heyecan ve soluk getirmektedir. Ýlk aþamalarý baþarý ile geçen ekson 51 atlama hususu yeni gelecek çalýþmalar için ümit vericidir.

Bu arada unutulmamasý gereken hastalarýmýzýn düzenli ve sürekli Fizik-Tedavi Rehabilitasyon programlarýný aksatmamalarý ve elden geldiðince hareketli bir yaþam sürdürmeleri esasýdýr. Spor yapýldýkça kas dokusu içindeki genç hücrelerin uyanýp doku tamirine katkýda bulunduklarý günümüzde kabul gören bir düþüncedir. DMD hastalýðý için uygun gören ailelerimiz düþük dozda steroid kullanmaya devam edebilirler.

Hastalarýmýz eskiden olduðu gibi Ankara’da Hacettepe Saðlýk BÝlimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü ile Istanbul Üniversitesi Ýstanbul Týp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalý içinde bulunan Fizyoterapi Ünitesinde bulunan ulusal kayýt sistemine kayýt yaptýrmaya devam etmelidirler. Bir kez kayýt olmak yeterlidir. Geleceðe yönelik hasta alýmlarý uluslarasý standartlara uygun þekilde bu tabandan olmasý yine üyesi olduðumuz Treat-NMD prensipleri gereðidir. Tüm bu giriþimler Saðlýk Bakanlýðý’nýn onayý iledir. Etik ve idari izinlerimiz normal iþlemler doðrultusunda mevcuttur. Tüm moleküller ülkemizde lisans alana kadar tedavi þemasýnda bulunan çocuklarýmýz sigortalýdýr. Zaten ciddi, yani hayati tehlike arz eden yan etki görülmemektedir.

Hasta çocuklarýmýzýn tedavileri için özenle ve ince bir duyarlýkla çalýþmakta olan tüm Saðlýk Personeline ve özellikle projelerde aktif rol alan araþtýrma yürütücüsü arkadaþlarýma teþekkür ediyorum.

Bir önceki bilgilendirmemiz Ekim 2011 de Hacettepe Çocuk Hastanesi Salonlarýnda sözel olarak gerçekleþmiþti. Bu yazdýklarýmý bir ara bülten olarak kabul ediniz. Önümüzdeki sonbaharda sizlerle yeniden birlikte olmak ve en son durumu birlikte gözden geçirmek dileðimizdir. Destekleriniz için hepimizin minnet duygularýný ifade etmek isterim.