Hareket hastalýðý deðiþik yönlerde ivmelenmeye baðlý geliþen ve ciddi bir hastalýk olmamakla birlikte kiþiyi rahatsýz eden bir bozukluktur. Her yýl iki milyon kiþi bu nedenle doktora baþvurur. Bazý kiþiler, uçaða, arabaya ve en çok da deniz taþýtlarýna bindiklerinde baþ dönmesi, mide bulantýsý hatta kusmadan yakýnýrlar. Týp dilinde bu yakýnmalarý özetleyen ‘vertigo’ terimi Latince kökenli olup ‘dönmek’ anlamýna gelir. Sersemlik, vertigo, hareket hastalýðý denge algýlarýyla ilgili sorunlardýr.

Denge duyusu, iç kulak, gözler, derin duyular, kaslar ve eklemler ile merkezi sinir sistemi arasýndaki karmaþýk iliþki sonucunda oluþur. Hareket hastalýðý bulgularý merkezi sinir sisteminin diðer sistemlerden birbiri ile çeliþen iletiler almasý ile ortaya çýkar.

Örneðin fýrtýnalý bir havada uçak yolculuðu yaparken uçaðýnýz bir hava boþluðuna düþtü diyelim. Vücudunuzdan derin duyularýnýz yoluyla gelen uyarýlar düþüyor olduðunuz mesajýný beyne iletirken gözleriniz sadece uçaðýn iç mekânýný algýladýðýndan hiçbir deðiþiklik yok mesajý iletecektir. Bu birbiriyle uyumsuz veriler sonucunda hareket hastalýðý yakýnmalarý ile karþý karþýya kalýrsýnýz. Ayný þekilde arabanýn arka koltuðunda yolculuk yaparken ya da yolda kitap okuyorsanýz gözleriniz hareket algýlamaz ancak iç kulaðýnýz ve derin duyularýnýzdan gelen uyarýlar hareket ettiðinizi söyler. Tüm bu karýþýk sistemin çeliþkili mesajlarý nedeniyle mide bulantýsý, kusma gibi yakýnmalar oluþur.

Aslýnda bu hastalýk geçici ve önemli sonuçlara yol açmayan bir durumdur. Ancak kiþiyi gerçekten çok rahatsýz eder ve kýsýtlar.

Baþ dönmesi ve denge bozukluðu yakýnmalarýna yol açan bir çok hastalýk vardýr. Özellikle iç kulakla ilgili hastalýklar, tansiyon ve damar hastalýklarýyla ilgili problemler ve nörolojik bazý hastalýklar denge bozukluðuna neden olabilirler. Ancak hareket hastalýðýnda yakýnmalar, fizyolojik bir bozukluk nedeniyle oluþmamaktadýr. Bu nedenle eðer yolculuklarda araç tutmasýndan yakýnýyorsanýz bir takým önlemlerle daha rahat edebilirsiniz.

Araçta mutlaka gözünüzün hareketi görebileceði bir yere oturmalýsýnýz. Örneðin otomobilde ön koltuða oturmalý, gemide ufuða bakmalý ve uçakta mutlaka pencere kenarýný tercih etmelisiniz. Uçaklarda kanat üzeri daha az hareket edeceðinden tercih edilebilir.

Yola çýkmadan önce sindirilmesi güç ve baharatlý gýdalardan kaçýnýnýz. Yapýlan araþtýrmalar dolu mide ile yola çýkmanýn yakýnmalarý arttýrdýðýný göstermiþtir.

Ani baþ hareketleri denge bozukluðu yaþayan kiþilerde hastalýðý körükleyecektir. Bu nedenle baþýnýzý saða ve sola hýzla çevirmekten sakýnýnýz. Baþý boyun hareketiyle çevirmek yerine vücut ile birlikte dönmeye çalýþýnýz.

Hastalýðýn artmasýna neden olabilecek sigara, kafein ve tuz gibi maddelerden uzak durunuz.

Yakýnmanýzý arttýrabilecek stres, üzüntü, sinirlenme, alerji gibi etkenlerden korununuz.

Yola çýkmadan önce doktorunuzun önereceði mide bulantýsýný önleyici bir ilaç kullanabilirsiniz.

Araç tutmasý olan kiþilerin yol arkadaþlarýna da onlarý konuþturmamak ve kendilerine bakmak zorunda býrakmamak gibi görevler düþer.

Araç tutmasý genellikle kiþinin kendi kendine yenebileceði bir hastalýk olup ileri boyutta yakýnmasý olanlarda doktor tarafýndan verilebilecek sakinleþtirici ilaçlarýn faydasý olur. Yola çýkmadan önce bu önerilere kulak vermeniz tatile daha saðlýklý baþlamanýzý saðlar.

Hepinize saðlýklý bol güneþli günler dilerim.