Genel Bilgiler

Giriş

Kan sayýmlarý (hemogram) bugün her hastanede ve her laboratuarda yapýlabilen incelemelerdir. Genelde ateþli enfeksiyonlar sýrasýnda hekimler tarafýndan istenir. Çocuðun geçirmekte olduðu enfeksiyonun viral mi, bakteriyel mi olduðunun anlaþýlmasýnda ve antibiyotik kullanýp kullanmama konusunda da yol göstericidir. Bunun dýþýnda çocukta kansýzlýk varsa, burun kanamalarý ve deride kanamalar varsa istenirler. Saðlýklý bir çocuðun beslenmesi hakkýnda da kabaca fikir verir (Ör; hemoglobin düzeyi).

Kan sayýmý, bize doðrudan kemik iliðinin ürettiði hücreler hakkýnda fikir verir. Bu hücreler alyuvarlar (eritrosit, kýrmýzý hücreler), akyuvarlar (lökosit, beyaz hücreler) ve kan pulcuklarýdýr (trombosit). Akyuvarlar da kendi içinde deðiþik hücrelerden oluþur (nötrofil, eozinofil, bazofil, lenfosit, monosit vd).  Bunun dýþýnda alyuvarlarýn içindeki hemoglobin düzeyi, alyuvarlarýn çapý ve diðer parametreler hakkýnda da bilgi verir.
Kan sayýmýný yorumlarken dikkat edilmesi gereken en önemli noktalar aþaðýda verilmiþtir. Bu deðerlendirmelerden önce çocuðun kan yaymasýnýn da mikroskopta doktor tarafýndan incelenmesi önerilir:

1- Sonuçlar çocuðun yaþýna göre yorumlanmalýdýr. Çünkü yaþa göre deðerler deðiþmektedir. Örneðin; 2 yaþýnda bir çocuk için hemoglobinin 12 gr/dl olmasý normalken, bir ergen için anormaldir.

2- Ne bulmayý bekliyoruz? Klinik bulgular ile kan sayýmý bulgularý birbirini destekliyor mu? Çünkü, laboratuarlardan kaynaklanan hatalar da pratikte sýk yaþanmaktadýr. Klinik bulgusu olmayan bir çocukta, sadece kan sayýmýna bakarak taný konulmamalýdýr.

3- Enfeksiyonu olan çocukta 6 hafta süreyle alyuvar sayýsý ve hemoglobin düzeylerinde düþmeler olur. Buna enfeksiyon anemisi (kansýzlýðý) denir. O nedenle demir eksikliði anemisi tanýsý konmamalýdýr. Demir eksikliði anemisinde alyuvar sayýsý, hemoglobin, hematokrit ve MCV (alyuvar çapý) düþer. Kesin taný için baþka testlere (serum demir düzeyi, total demir baðlama kapasitesi, ferritin) gereksinim vardýr.

4-Akyuvar sayýsýnda artýþlar (>9.000-10.000/mm3), genelde enfeksiyon hastalýklarýnda olur. Artan hücreler genelde nötrofiller olup bakteriyel enfeksiyonu destekler. Bu çocuklarýn genelde ateþi de vardýr. Antibiyotik tedavisi almadan kolay kolay ateþleri düþmez. Artan hücreler lenfosit ve monositler ise bu bulgular viral enfeksiyonu destekler (Ör; EBV enfeksiyonu).

5- Akyuvar sayýsýnda azalmalar (<4.000/mm3), genelde viral enfeksiyonlarda olur ve antibiyotik tedavisi gerektirmezler. Ör; grip, soðuk algýnlýðý gibi. Azalan hücreler nötrofillerdir. Bazen çocuðun kullandýðý ilaçlar (Ör; antibiyotikler) da hücreleri düþürebilir.

6- Eozinofil ve bazofil denen hücreler de artýþ varsa, allerjik hastalýklar (astým, ürtiker, besin allerjileri) veya paraziter hastalýklar düþünülür.

7- Kan pulcuklarýnda (trombosit) azalmalar (100.000-150.000 mm3) genelde viral enfeksiyon hastalýklarýnda gözlenir.  BBazý ilaçlar da bu sayýyý azaltabilir. Bu sayýnýn 100.000/mm3 altýnda olmasý durumunda ÝTP veya lösemi (immün trombosit trombositopeni) düþünülür.

8- Lösemi ve diðer hastalýklarda da kan sayýmý sonuçlarý anormal çýkabilir. Klinik bulgular (düþmeyen ateþ, halsizlik, solukluk, çabuk yorulma, deride kanamalar, kemik aðrýlarý, lenf bezlerinde büyümeler, karaciðer-dalak büyümeleri) eþliðinde deðerlendirilmellidir. Örneðin: Akyuvarlarýn çok yüksek olmasý, ayný zamanda kansýzlýk ve trombosit sayýsýnda düþüklük olmasý)

9- Beta-talasemi (akdeniz anemisi) taþýyýcýlýðýnda da kan sayýmýnda hemoglobin, hematokrit ve MCV’nin düþtüðü görülür. Alyuvar sayýsý artar. Kesin taný için baþka testler (hemoglobin elektroforezi, HbA2) gereklidir.
 
Saðlýklý günler dileklerimizle...

Giriþ

Kan sayýmlarý (hemogram) bugün her hastanede ve her laboratuarda yapýlabilen incelemelerdir. Genelde ateþli enfeksiyonlar sýrasýnda hekimler tarafýndan istenir. Çocuðun geçirmekte olduðu enfeksiyonun viral mi, bakteriyel mi olduðunun anlaþýlmasýnda ve antibiyotik kullanýp kullanmama konusunda da yol göstericidir. Bunun dýþýnda çocukta kansýzlýk varsa, burun kanamalarý ve deride kanamalar varsa istenirler. Saðlýklý bir çocuðun beslenmesi hakkýnda da kabaca fikir verir (Ör; hemoglobin düzeyi).

Kan sayýmý, bize doðrudan kemik iliðinin ürettiði hücreler hakkýnda fikir verir. Bu hücreler alyuvarlar (eritrosit, kýrmýzý hücreler), akyuvarlar (lökosit, beyaz hücreler) ve kan pulcuklarýdýr (trombosit). Akyuvarlar da kendi içinde deðiþik hücrelerden oluþur (nötrofil, eozinofil, bazofil, lenfosit, monosit vd).  Bunun dýþýnda alyuvarlarýn içindeki hemoglobin düzeyi, alyuvarlarýn çapý ve diðer parametreler hakkýnda da bilgi verir.
Kan sayýmýný yorumlarken dikkat edilmesi gereken en önemli noktalar aþaðýda verilmiþtir. Bu deðerlendirmelerden önce çocuðun kan yaymasýnýn da mikroskopta doktor tarafýndan incelenmesi önerilir:

1- Sonuçlar çocuðun yaþýna göre yorumlanmalýdýr. Çünkü yaþa göre deðerler deðiþmektedir. Örneðin; 2 yaþýnda bir çocuk için hemoglobinin 12 gr/dl olmasý normalken, bir ergen için anormaldir.

2- Ne bulmayý bekliyoruz? Klinik bulgular ile kan sayýmý bulgularý birbirini destekliyor mu? Çünkü, laboratuarlardan kaynaklanan hatalar da pratikte sýk yaþanmaktadýr. Klinik bulgusu olmayan bir çocukta, sadece kan sayýmýna bakarak taný konulmamalýdýr.

3- Enfeksiyonu olan çocukta 6 hafta süreyle alyuvar sayýsý ve hemoglobin düzeylerinde düþmeler olur. Buna enfeksiyon anemisi (kansýzlýðý) denir. O nedenle demir eksikliði anemisi tanýsý konmamalýdýr. Demir eksikliði anemisinde alyuvar sayýsý, hemoglobin, hematokrit ve MCV (alyuvar çapý) düþer. Kesin taný için baþka testlere (serum demir düzeyi, total demir baðlama kapasitesi, ferritin) gereksinim vardýr.

4-Akyuvar sayýsýnda artýþlar (>9.000-10.000/mm3), genelde enfeksiyon hastalýklarýnda olur. Artan hücreler genelde nötrofiller olup bakteriyel enfeksiyonu destekler. Bu çocuklarýn genelde ateþi de vardýr. Antibiyotik tedavisi almadan kolay kolay ateþleri düþmez. Artan hücreler lenfosit ve monositler ise bu bulgular viral enfeksiyonu destekler (Ör; EBV enfeksiyonu).

5- Akyuvar sayýsýnda azalmalar (<4.000/mm3), genelde viral enfeksiyonlarda olur ve antibiyotik tedavisi gerektirmezler. Ör; grip, soðuk algýnlýðý gibi. Azalan hücreler nötrofillerdir. Bazen çocuðun kullandýðý ilaçlar (Ör; antibiyotikler) da hücreleri düþürebilir.

6- Eozinofil ve bazofil denen hücreler de artýþ varsa, allerjik hastalýklar (astým, ürtiker, besin allerjileri) veya paraziter hastalýklar düþünülür.

7- Kan pulcuklarýnda (trombosit) azalmalar (100.000-150.000 mm3) genelde viral enfeksiyon hastalýklarýnda gözlenir.  BBazý ilaçlar da bu sayýyý azaltabilir. Bu sayýnýn 100.000/mm3 altýnda olmasý durumunda ÝTP veya lösemi (immün trombosit trombositopeni) düþünülür.

8- Lösemi ve diðer hastalýklarda da kan sayýmý sonuçlarý anormal çýkabilir. Klinik bulgular (düþmeyen ateþ, halsizlik, solukluk, çabuk yorulma, deride kanamalar, kemik aðrýlarý, lenf bezlerinde büyümeler, karaciðer-dalak büyümeleri) eþliðinde deðerlendirilmellidir. Örneðin: Akyuvarlarýn çok yüksek olmasý, ayný zamanda kansýzlýk ve trombosit sayýsýnda düþüklük olmasý)

9- Beta-talasemi (akdeniz anemisi) taþýyýcýlýðýnda da kan sayýmýnda hemoglobin, hematokrit ve MCV’nin düþtüðü görülür. Alyuvar sayýsý artar. Kesin taný için baþka testler (hemoglobin elektroforezi, HbA2) gereklidir.
 
Saðlýklý günler dileklerimizle...