Genel Bilgiler

Giriş

okul çaðý döneminde çocuklarýn beslenmeleri

Okullarda ders zilinin çalmasýna sayýlý günler var. Peki büyüme ve geliþmenin oldukça önemli olduðu, 6-14 yaþ grubunu kapsayan okul çaðý döneminde çocuklarýn beslenmeleri konusunda nelere dikkat edilmeli?
Ýnsan hayatýnýn her döneminde saðlýklý ve kaliteli bir yaþam için yeterli ve dengeli beslenme temel koþuldur. Büyüme ve geliþmenin en hýzlý seyrettiði, öðrenme ve problem çözme yeteneklerinin ön plana çýktýðý okul çaðý döneminde ise beslenmenin önemi hiç þüphesiz çok daha fazladýr. Algý ve biliþsel yeteneklerin yaný sýra okul çaðý, beslenme alýþkanlýklarýnýn da büyük ölçüde edinildiði bir dönemdir.
Okul çocuklarýnda yetersiz ve dengesiz beslenme sonucu; büyüme ve geliþme geriliði, sýk ve aðýr seyreden enfeksiyonlar, ergenlikte kalsiyumun yetersiz tüketimi sonucu ilerleyen yaþlarda osteoporoz riski, özellikle kýz çocuklarýnda adet döngüsünün baþlamasýyla birlikte görülen kansýzlýk, konsantrasyon eksikliði ve öðrenme güçlüðüne baðlý okul baþarýsýnda düþme gibi sorunlar ortaya çýkmaktadýr. Diðer yandan dengesiz beslenme ve yetersiz fiziksel aktivite gibi nedenler okul çaðý çocuklarýnýn ilerleyen dönemlerde kalp-damar hastalýklarý, hipertansiyon, diyabet ve kanser gibi ciddi kronik hastalýklara sahip birer yetiþkin olmalarýna zemin hazýrlamaktadýr.
Saðlýklý beslenme için öncelikle 3 ana öðünün düzenli olarak öðün atlanmadan tüketilmesi birinci kuraldýr. Bununla birlikte büyüme ve geliþme dönemini henüz tamamlamamýþ olan okul çaðý çocuklarýnýn ana öðünlerin yanýsýra ara öðün de tüketmeleri gereklidir.
Çocuklarýn ve gençlerin yeterli ve dengeli beslenebilmeleri için besin çeþitliliðinin saðlanmasý ve günlük ihtiyaç duyulan enerji, protein, vitamin ve minerallerin dengeli bir biçimde alýnabilmesi, 4 temel besin grubunda (süt ve süt ürünleri, et-yumurta-kurubaklagil, sebze-meyve, ekmek ve tahýl ürünleri) yer alan besinlerin öðünlere dengeli bir biçimde daðýtýlarak tüketilmesi ile mümkündür.
Yeni bir güne baþlarken bütün gece aç kalan vücudumuzun gücüne kavuþabilmesi için sabah kahvaltýsý baþta okul çaðý çocuklarý olmak üzere her yaþ grubu için oldukça önemli bir öðündür.Bu nedenle de okul çocuklarýna kahvaltý alýþkanlýðýnýn kazandýrýlmasý gerekir. Uzun süren açlýklar; halsizlik, baþ aðrýsý, baþ dönmesi, dikkat eksikliði, çalýþma ve öðrenme yeteneklerinin azalmasý gibi olumsuz sonuçlar doðurmakta, bununla paralel olarak da okul baþarýsý düþmektedir. Yapýlan çalýþmalar okul çaðý çocuklarýnýn büyük çoðunluðunun kahvaltý yapmadan okula gittiðini ve bunun da genellikle annenin kahvaltý alýþkanlýklarýna baðlý olduðunu göstermektedir.

Çocuklar için kahvaltý menüleri;

• 1 bardak süt, 1 haþlanmýþ yumurta, 5-6 adet zeytin,ekmek,  domates-salatalýk
• 1 bardak süt, 2-3 adet ceviz içi ya da fýndýk ezmesi, ekmek, meyve
• 1 bardak süt, tahýl gevreði, meyve
• 1 bardak süt, tahin-pekmez ya da tahin helva, ekmek, meyve
• Peynirli omlet, ekmek, taze sýkýlmýþ meyve suyu
• Tarhana ya da mercimek çorba, ekmek, meyve

Besin endüstrisindeki geliþmelerle birlikte okul kantinlerinde öðrencilerin tüketebilmeleri için uygun besin seçenekleri malesef yok denecek kadar azaldý. Bu nedenle okula giden çocuklara evdeki imkanlar dahilinde saðlýklý beslenme çantalarý hazýrlamak en doðrusu.

Saðlýklý bir beslenme çantasýnda olmasý gerekenler;

Haþlanmýþ yumurta, peynir, ýzgara köfte, haþlanmýþ et ya da tavuk grubu besinlerden herhangi birinin yanýnda mevsimine uygun bol su ile
yýkanmýþ taze sebze ya da meyveler,
Ýçecek olarak süt ya da ayran,

Bunlarýn yanýnda evdeki imkanlar doðrultusunda fýndýk, ceviz, badem gibi yaðlý tohumlar enerji, protein, vitamin ve mineral alýmýna katký
saðlar.

Öneriler:

4 temel besin grubunda yer alan besinler her öðünde mutlaka tüketilmelidir.
Günde en az 2 su bardaðý süt içilmelidir.
Günde 5 porsiyon taze meyve ve sebze tüketimi saðlanmalýdýr.
Bilinçsizce diyet yapýlmamalýdýr.
Yemekler yavaþ ve iyi çiðneyerek yenmelidir.
Sývý tüketimi günde en az 8-10 bardak olmalýdýr.
Düzenli ve yeterli süre uyunmalýdýr.
Çið tüketilen sebze ve meyveler bol su ile yýkanmalýdýr.
Yemeklerden önce ve sonra eller mutlaka yýkanmalýdýr.
Öðün aralarýnda þekerli besinler tüketilmemesine özen gösterilmelidir. Tüketildiði takdirde diþler fýrçalanmalý ya
da aðýz bol su ile çalkalanmalýdýr.
Çay, kahve, gazlý içecek, hazýr meyve sularý yerine; süt, ayran ve taze sýkýlmýþ meyve sularý tercih edilmelidir.
Düzenli güneþlenerek kemik ve diþ saðlýðý bakýmýndan önemli olan D vitaminini almalarý saðlanmalýdýr.
TV ve bilgisayar baþýnda geçirilen zaman azaltýlmalý, düzenli olarak egzersiz yapýlmalýdýr.
Çocuklarýn boy uzunluðu ve aðýrlýk takibi mutlaka yapýlmalýdýr.
Beslenme çantalarýnýn temizliði her gün mutlaka düzenli olarak yapýlmalýdýr.

Giriþ

okul çaðý döneminde çocuklarýn beslenmeleri

Okullarda ders zilinin çalmasýna sayýlý günler var. Peki büyüme ve geliþmenin oldukça önemli olduðu, 6-14 yaþ grubunu kapsayan okul çaðý döneminde çocuklarýn beslenmeleri konusunda nelere dikkat edilmeli?
Ýnsan hayatýnýn her döneminde saðlýklý ve kaliteli bir yaþam için yeterli ve dengeli beslenme temel koþuldur. Büyüme ve geliþmenin en hýzlý seyrettiði, öðrenme ve problem çözme yeteneklerinin ön plana çýktýðý okul çaðý döneminde ise beslenmenin önemi hiç þüphesiz çok daha fazladýr. Algý ve biliþsel yeteneklerin yaný sýra okul çaðý, beslenme alýþkanlýklarýnýn da büyük ölçüde edinildiði bir dönemdir.
Okul çocuklarýnda yetersiz ve dengesiz beslenme sonucu; büyüme ve geliþme geriliði, sýk ve aðýr seyreden enfeksiyonlar, ergenlikte kalsiyumun yetersiz tüketimi sonucu ilerleyen yaþlarda osteoporoz riski, özellikle kýz çocuklarýnda adet döngüsünün baþlamasýyla birlikte görülen kansýzlýk, konsantrasyon eksikliði ve öðrenme güçlüðüne baðlý okul baþarýsýnda düþme gibi sorunlar ortaya çýkmaktadýr. Diðer yandan dengesiz beslenme ve yetersiz fiziksel aktivite gibi nedenler okul çaðý çocuklarýnýn ilerleyen dönemlerde kalp-damar hastalýklarý, hipertansiyon, diyabet ve kanser gibi ciddi kronik hastalýklara sahip birer yetiþkin olmalarýna zemin hazýrlamaktadýr.
Saðlýklý beslenme için öncelikle 3 ana öðünün düzenli olarak öðün atlanmadan tüketilmesi birinci kuraldýr. Bununla birlikte büyüme ve geliþme dönemini henüz tamamlamamýþ olan okul çaðý çocuklarýnýn ana öðünlerin yanýsýra ara öðün de tüketmeleri gereklidir.
Çocuklarýn ve gençlerin yeterli ve dengeli beslenebilmeleri için besin çeþitliliðinin saðlanmasý ve günlük ihtiyaç duyulan enerji, protein, vitamin ve minerallerin dengeli bir biçimde alýnabilmesi, 4 temel besin grubunda (süt ve süt ürünleri, et-yumurta-kurubaklagil, sebze-meyve, ekmek ve tahýl ürünleri) yer alan besinlerin öðünlere dengeli bir biçimde daðýtýlarak tüketilmesi ile mümkündür.
Yeni bir güne baþlarken bütün gece aç kalan vücudumuzun gücüne kavuþabilmesi için sabah kahvaltýsý baþta okul çaðý çocuklarý olmak üzere her yaþ grubu için oldukça önemli bir öðündür.Bu nedenle de okul çocuklarýna kahvaltý alýþkanlýðýnýn kazandýrýlmasý gerekir. Uzun süren açlýklar; halsizlik, baþ aðrýsý, baþ dönmesi, dikkat eksikliði, çalýþma ve öðrenme yeteneklerinin azalmasý gibi olumsuz sonuçlar doðurmakta, bununla paralel olarak da okul baþarýsý düþmektedir. Yapýlan çalýþmalar okul çaðý çocuklarýnýn büyük çoðunluðunun kahvaltý yapmadan okula gittiðini ve bunun da genellikle annenin kahvaltý alýþkanlýklarýna baðlý olduðunu göstermektedir.

Çocuklar için kahvaltý menüleri;

• 1 bardak süt, 1 haþlanmýþ yumurta, 5-6 adet zeytin,ekmek,  domates-salatalýk
• 1 bardak süt, 2-3 adet ceviz içi ya da fýndýk ezmesi, ekmek, meyve
• 1 bardak süt, tahýl gevreði, meyve
• 1 bardak süt, tahin-pekmez ya da tahin helva, ekmek, meyve
• Peynirli omlet, ekmek, taze sýkýlmýþ meyve suyu
• Tarhana ya da mercimek çorba, ekmek, meyve

Besin endüstrisindeki geliþmelerle birlikte okul kantinlerinde öðrencilerin tüketebilmeleri için uygun besin seçenekleri malesef yok denecek kadar azaldý. Bu nedenle okula giden çocuklara evdeki imkanlar dahilinde saðlýklý beslenme çantalarý hazýrlamak en doðrusu.

Saðlýklý bir beslenme çantasýnda olmasý gerekenler;

Haþlanmýþ yumurta, peynir, ýzgara köfte, haþlanmýþ et ya da tavuk grubu besinlerden herhangi birinin yanýnda mevsimine uygun bol su ile
yýkanmýþ taze sebze ya da meyveler,
Ýçecek olarak süt ya da ayran,

Bunlarýn yanýnda evdeki imkanlar doðrultusunda fýndýk, ceviz, badem gibi yaðlý tohumlar enerji, protein, vitamin ve mineral alýmýna katký
saðlar.

Öneriler:

4 temel besin grubunda yer alan besinler her öðünde mutlaka tüketilmelidir.
Günde en az 2 su bardaðý süt içilmelidir.
Günde 5 porsiyon taze meyve ve sebze tüketimi saðlanmalýdýr.
Bilinçsizce diyet yapýlmamalýdýr.
Yemekler yavaþ ve iyi çiðneyerek yenmelidir.
Sývý tüketimi günde en az 8-10 bardak olmalýdýr.
Düzenli ve yeterli süre uyunmalýdýr.
Çið tüketilen sebze ve meyveler bol su ile yýkanmalýdýr.
Yemeklerden önce ve sonra eller mutlaka yýkanmalýdýr.
Öðün aralarýnda þekerli besinler tüketilmemesine özen gösterilmelidir. Tüketildiði takdirde diþler fýrçalanmalý ya
da aðýz bol su ile çalkalanmalýdýr.
Çay, kahve, gazlý içecek, hazýr meyve sularý yerine; süt, ayran ve taze sýkýlmýþ meyve sularý tercih edilmelidir.
Düzenli güneþlenerek kemik ve diþ saðlýðý bakýmýndan önemli olan D vitaminini almalarý saðlanmalýdýr.
TV ve bilgisayar baþýnda geçirilen zaman azaltýlmalý, düzenli olarak egzersiz yapýlmalýdýr.
Çocuklarýn boy uzunluðu ve aðýrlýk takibi mutlaka yapýlmalýdýr.
Beslenme çantalarýnýn temizliði her gün mutlaka düzenli olarak yapýlmalýdýr.