Genel Bilgiler

Giriş

 Safra kesesinin görevi nedir?      

 Safra kesesi, karaciðerde üretilen safrayý depolayan ve yemeklerden sonra yað sindirimi için safrayý barsaklara boþaltan bir organdýr.

Epidemioloji, sıklık

Safra kesemde taþ tespit edildi. Bu taþlar nasýl oluþmuþ olabilir?

 Safra kesesinde taþ oluþumunun birkaç sebebi vardýr: safra içeriðinin yoðunlaþmasý ve bu yoðunluðun çökelmesi, safra kesesi ve etrafýnýn iltihaplarý, bazý kan hastalýklarý(sferositoz gibi) ve safra akýmýnýn yavaþlamasýna sebep olan týkanýklýklar gibi.

       Ayrýca safra taþý oluþumu için bazý risk faktörleri vardýr: Kadýn olmak, 40 yaþýn üzerinde olmak, kilolu olmak, ailede bu hastalýklarýn bulunmasý, yüksek kolesterol seviyeleri gibi.

       Yiyeceklerin taþ oluþumuna doðrudan bir katkýsý yoktur.

Yakınmalar

       Safra kesesi taþlarý, özellikle yemek sonrasý hazýmsýzlýk, bulantý, karýn aðrýsý, þiþkinlik, geðirme gibi þikâyetlere yol açar. Bu þikâyetleri olan bir kiþide safra kesesinde de taþ tespit edilmiþ ise þikâyetin kaynaðý safra kesesi taþlarýdýr.

Hazýmsýzlýðýn baþka sebepleri de olabilir mi? .

       Olabilir; bazen hastanýn þikâyetleri daha çok mide rahatsýzlýðýný da düþündürür. Bu durumda ameliyat öncesi mideyi de kontrol etmek için gastroskopi yapýlýr. Eðer hastanýn þikayetleri ameliyattan sonra geçmemiþ ise yine gastroskopi yapmak gerekir. Bazý barsak hastalýklarý, karaciðer ve pankreas hastalýklarý da hazýmsýzlýk sebebi olabilir.

 Bu taþlardan dolayý bir þikâyetim olmasa bile tedavi olmam gerekir mi?

       Bu durum tartýþmalý olmakla beraber yaþ ilerledikçe kalp ve akciðer hastalýklarý geliþtiðinde, safra kesesi ameliyatýnýn riskinin artacaðý düþünülürse ameliyatý erkenden yapmak daha avantajlýdýr. Ancak þeker hastalarýnda þikâyet olmasa da ameliyatý erken dönemde yapmak gerekir.

komplikasyon

        Bütün safra kesesi kanserlerinde taþ da tespit edildiðinden bu riskten bahsediliyor. Ancak kanýtlanmýþ bir iliþki yoktur.

Cerrahi tedaviler

       Bir kiþide safra taþý tespit edilmiþse tedavisi ameliyattýr.

       Safra taþlarýnýn hâlen geçerli tek tedavisi ameliyattýr. Böbrek taþlarýnda olduðu gibi kýrma ve düþürme gibi tedavi yöntemleri yoktur.

       Öncelikle, hazýmsýzlýk þikâyeti devam eder. Daha kötüsü eðer taþlar safra kesesinden çýkýp safra yollarýna düþecek kadar küçük ise (birkaç milimetre) safra kanalýnda týkanmaya, dolayýsýyla þiddetli aðrýya ve sarýlýða yol açarlar. Biraz daha büyük olanlar, safra kesesinin çýkýþýný týkayarak safra kesesinin þiþmesine ve iltihabýna sebep olurlar; bu durumlar acil ameliyatý gerektirirler.

       Günümüzde safra kesesi taþýnýn en uygun ameliyat þekli kapalý (laparoskopik) yöntemdir. Ancak bazý hastalarda geçirilmiþ ameliyatlar sebebiyle ya da kapalý ameliyatýn teknik olarak yapýlamadýðý durumlarda açýk ameliyat uygulanabilir.

       Karýn içindeki iþlemler her iki yöntemde de aynýdýr; safra kesesi, baðlantýlarýndan ayrýlarak çýkarýlýr. Aradaki fark karýn duvarýndaki iþlemdedir. Açýk ameliyatta karýnda bir kesi vardýr, ameliyat sonrasý hastanede daha fazla kalmak gerekir, iyileþme süresi daha uzundur, günlük hayata dönüþ daha uzun zamanda olur, ameliyat izi vardýr. Kapalý yöntemde kesi ve iz yoktur, karýn duvarýnda 3-4 adet delikten ameliyat yapýlýr, hastanede daha az kalýnýr, günlük hayata erkenden dönülür (genellikle 3-7 gün), aðrý daha azdýr.

       Safra taþlarý, safra kesesinin bir hastalýðýdýr. Sadece taþlar alýnacak olsa bir süre sonra ayný taþlar tekrar oluþur. Ayrýca safra kesesi olmadan da normal hayatýmýzý devam ettirebiliriz. Bu sebeple sadece taþ almak þeklinde bir tedavi yoktur; safra kesesi, taþlarla birlikte alýnýr.

  Safra kesem alýnýrsa hayatýmda bir deðiþiklik olur mu?

       Ameliyattan sonra safra kesesinin görevini karaciðer üstlenir. Yað sindirimi için gereken safra hýzlýca karaciðerde üretilip depolanmadan barsaklara salýnýr. Bu uyum sürecinde de geçici olarak hazýmsýzlýk hissedilebilir. Bu sürede ilaç tedavisi uygulanýr. Vücut yeni duruma alýþýnca baþka ilaca gerek kalmaz.

       Evet, hem açýk hem kapalý ameliyat genel anestezi altýnda yapýlmaktadýr.

  Taþ olmadan da safra kesesi ameliyatý olur mu?

        Bazen safra kesesi içinde taþ olmadan da safra kesesinin iltihaplanmasý sebebiyle veya safra kesesinin uyumsuz çalýþmasý sebebiyle ameliyat yapýlabilir. Bu durumlarda da sanki taþ varmýþ gibi hastalarýn hazýmsýzlýk þikâyetleri olur.

Prognoz, Hastalığın seyri

       Safra kesesi taþýndan baþka bir hastalýðýnýz yoksa kapalý ameliyat için 1 gün, açýk ameliyat için 2 gün hastanede kalmak yeterlidir.

 Ameliyat sonrasý iþime ne kadar sürede dönebilirim?

       Hastalar arasýnda farklýlýk olmakla beraber kapalý ameliyatta bazen 3. gün, bazen bir hafta sonra, açýk ameliyatta 15 - 20 gün sonra iþe dönülebilir.

       Safra kesesi alýndýðý için safra kesesi taþý bir daha oluþmaz. Ama safra yollarýnda nadir de olsa taþ oluþabilir. O taþlarýn da baþka tedavi yöntemleri vardýr.

Giriþ

 Safra kesesinin görevi nedir?      

 Safra kesesi, karaciðerde üretilen safrayý depolayan ve yemeklerden sonra yað sindirimi için safrayý barsaklara boþaltan bir organdýr.

Safra kesemde taþ tespit edildi. Bu taþlar nasýl oluþmuþ olabilir?

 Safra kesesinde taþ oluþumunun birkaç sebebi vardýr: safra içeriðinin yoðunlaþmasý ve bu yoðunluðun çökelmesi, safra kesesi ve etrafýnýn iltihaplarý, bazý kan hastalýklarý(sferositoz gibi) ve safra akýmýnýn yavaþlamasýna sebep olan týkanýklýklar gibi.

       Ayrýca safra taþý oluþumu için bazý risk faktörleri vardýr: Kadýn olmak, 40 yaþýn üzerinde olmak, kilolu olmak, ailede bu hastalýklarýn bulunmasý, yüksek kolesterol seviyeleri gibi.

       Yiyeceklerin taþ oluþumuna doðrudan bir katkýsý yoktur.

       Safra kesesi taþlarý, özellikle yemek sonrasý hazýmsýzlýk, bulantý, karýn aðrýsý, þiþkinlik, geðirme gibi þikâyetlere yol açar. Bu þikâyetleri olan bir kiþide safra kesesinde de taþ tespit edilmiþ ise þikâyetin kaynaðý safra kesesi taþlarýdýr.

Hazýmsýzlýðýn baþka sebepleri de olabilir mi? .

       Olabilir; bazen hastanýn þikâyetleri daha çok mide rahatsýzlýðýný da düþündürür. Bu durumda ameliyat öncesi mideyi de kontrol etmek için gastroskopi yapýlýr. Eðer hastanýn þikayetleri ameliyattan sonra geçmemiþ ise yine gastroskopi yapmak gerekir. Bazý barsak hastalýklarý, karaciðer ve pankreas hastalýklarý da hazýmsýzlýk sebebi olabilir.

 Bu taþlardan dolayý bir þikâyetim olmasa bile tedavi olmam gerekir mi?

       Bu durum tartýþmalý olmakla beraber yaþ ilerledikçe kalp ve akciðer hastalýklarý geliþtiðinde, safra kesesi ameliyatýnýn riskinin artacaðý düþünülürse ameliyatý erkenden yapmak daha avantajlýdýr. Ancak þeker hastalarýnda þikâyet olmasa da ameliyatý erken dönemde yapmak gerekir.

        Bütün safra kesesi kanserlerinde taþ da tespit edildiðinden bu riskten bahsediliyor. Ancak kanýtlanmýþ bir iliþki yoktur.

       Bir kiþide safra taþý tespit edilmiþse tedavisi ameliyattýr.

       Safra taþlarýnýn hâlen geçerli tek tedavisi ameliyattýr. Böbrek taþlarýnda olduðu gibi kýrma ve düþürme gibi tedavi yöntemleri yoktur.

       Öncelikle, hazýmsýzlýk þikâyeti devam eder. Daha kötüsü eðer taþlar safra kesesinden çýkýp safra yollarýna düþecek kadar küçük ise (birkaç milimetre) safra kanalýnda týkanmaya, dolayýsýyla þiddetli aðrýya ve sarýlýða yol açarlar. Biraz daha büyük olanlar, safra kesesinin çýkýþýný týkayarak safra kesesinin þiþmesine ve iltihabýna sebep olurlar; bu durumlar acil ameliyatý gerektirirler.

       Günümüzde safra kesesi taþýnýn en uygun ameliyat þekli kapalý (laparoskopik) yöntemdir. Ancak bazý hastalarda geçirilmiþ ameliyatlar sebebiyle ya da kapalý ameliyatýn teknik olarak yapýlamadýðý durumlarda açýk ameliyat uygulanabilir.

       Karýn içindeki iþlemler her iki yöntemde de aynýdýr; safra kesesi, baðlantýlarýndan ayrýlarak çýkarýlýr. Aradaki fark karýn duvarýndaki iþlemdedir. Açýk ameliyatta karýnda bir kesi vardýr, ameliyat sonrasý hastanede daha fazla kalmak gerekir, iyileþme süresi daha uzundur, günlük hayata dönüþ daha uzun zamanda olur, ameliyat izi vardýr. Kapalý yöntemde kesi ve iz yoktur, karýn duvarýnda 3-4 adet delikten ameliyat yapýlýr, hastanede daha az kalýnýr, günlük hayata erkenden dönülür (genellikle 3-7 gün), aðrý daha azdýr.

       Safra taþlarý, safra kesesinin bir hastalýðýdýr. Sadece taþlar alýnacak olsa bir süre sonra ayný taþlar tekrar oluþur. Ayrýca safra kesesi olmadan da normal hayatýmýzý devam ettirebiliriz. Bu sebeple sadece taþ almak þeklinde bir tedavi yoktur; safra kesesi, taþlarla birlikte alýnýr.

  Safra kesem alýnýrsa hayatýmda bir deðiþiklik olur mu?

       Ameliyattan sonra safra kesesinin görevini karaciðer üstlenir. Yað sindirimi için gereken safra hýzlýca karaciðerde üretilip depolanmadan barsaklara salýnýr. Bu uyum sürecinde de geçici olarak hazýmsýzlýk hissedilebilir. Bu sürede ilaç tedavisi uygulanýr. Vücut yeni duruma alýþýnca baþka ilaca gerek kalmaz.

       Evet, hem açýk hem kapalý ameliyat genel anestezi altýnda yapýlmaktadýr.

  Taþ olmadan da safra kesesi ameliyatý olur mu?

        Bazen safra kesesi içinde taþ olmadan da safra kesesinin iltihaplanmasý sebebiyle veya safra kesesinin uyumsuz çalýþmasý sebebiyle ameliyat yapýlabilir. Bu durumlarda da sanki taþ varmýþ gibi hastalarýn hazýmsýzlýk þikâyetleri olur.

       Safra kesesi taþýndan baþka bir hastalýðýnýz yoksa kapalý ameliyat için 1 gün, açýk ameliyat için 2 gün hastanede kalmak yeterlidir.

 Ameliyat sonrasý iþime ne kadar sürede dönebilirim?

       Hastalar arasýnda farklýlýk olmakla beraber kapalý ameliyatta bazen 3. gün, bazen bir hafta sonra, açýk ameliyatta 15 - 20 gün sonra iþe dönülebilir.

       Safra kesesi alýndýðý için safra kesesi taþý bir daha oluþmaz. Ama safra yollarýnda nadir de olsa taþ oluþabilir. O taþlarýn da baþka tedavi yöntemleri vardýr.