x
Genel Bilgiler
x
x
x
x
x
Hastalýðýn belirtileri nelerdir?
Hastalýk nasýl seyrediyor?
Tedavisi mümkün müdür ?
Ankilozan spondilit (AS); öncelikle omurgayý ve sakroiliak eklem
dediðimiz, leðen kemiði ile saðrý (sakrum ) kemiði arasýndaki eklemleri
tutan kronik bir hastalýktýr. Hastalýk; göz, kalp, kalp kapakçýklarý ve
akciðerleri de etkileyebilir.
AS’in görülme sýklýðý toplumdan topluma deðiþmekle birlikte, ortalama olarak her bin kiþide 1 ile 2 arasýndadýr. Daha çok erkeklerde görülür. Kendisi ankilozan spondilit’ e yakalanan kiþinin çocuklarýnda da bu hastalýðýn görülme riski % 10 ile 20 arasýndadýr.
AS’in
oluþma mekanizmasý, oldukça karmaþýk olmakla birlikte, en genel kabul
edilen görüþ, hastalýðýn bir takým baðýrsak ve üreme sistemi
enfeksiyonlarýna yol açan bakteri türlerinin baðýþýklýk sistemini
uyarmasý sonucu ortaya çýktýðýdýr.
Hastalýðýn belirtileri nelerdir?
AS’in
ilk belirtisi, genç insanlarda yavaþ yavaþ ve sinsi baþlayan bel
aðrýsýdýr. Önceleri sakrum üzerinde duyulan aðrý daha sonra bele
yayýlarak sürekli bir aðrý ve tutukluk yapar. Bu tutukluk en fazla
sabah olup günün ilerleyen saatlerinde ve hareket ettikçe veya sýcak
duþ alýnca hafifler. Hasta bazen yataktan kalkarken sýrtýný ve belini
rahatça büküp döndüremediði için öne doðru eðik dolaþýr. Belde sertlik
ve tutukluk bazen aðrýdan önce gelir. Romatoid artrit ve kireçlenmeler
de görülenin tersine, hastalýk önce eklem çevresindeki ligamentlerden,
diðer bir deyiþle baðlarýn ve kaslarýn kemiklere baðlandýðý uçlarda
baþlar ve bu bölgelerdeki iltihap sonucu dokular sertleþir ve bir
anlamda kireçlenir.
Kireçlenme,
omurgayý oluþturan vertebralarý (omurlarý) boydan boya tutarak
omurganýn deðiþik yönlerdeki hareketliliðini giderek azaltýr ve hatta
omurga eklemlerini kilitleyebilir.
Üst üste dizilmiþ
tuðlalarý ve tuðlalar arasýnda þiþirme su yastýklarý olduðunu düþünün.
Yanlardan kalýn lastik þeritlerle bu tuðlalarý bir arada tuttuðunuzda
bu sert tuðlalardan ve esnek su yastýkçýklarýndan oluþan bu sistem hem
esnek hemde lastik bantlar sayesinde saðlamdýr. Ýskelet sistemimizin
direði iþlevini gören omurgamýz da benzetmeye çalýþtýðýmýz üst üste
dizilmiþ tuðlalar gibidir. Küçük vertebra kemiklerini tuðlalar,
vertebralar arasýndaki yarý sert disk yapýlarý da tuðlalar arasýnda ki
su yastýklarý gibi gözümüzün önüne getirdiðimizde bu her yana esnek
biçimde eðilen yapý, AS’de sertleþir ve tuðlalar arasýndaki su
yastýðýnýn ve yandaki lastik þeritlerin yerini çimento sýva alýr. Diðer
bir anlatýmla, omurlar arasý diskler kireçlenir ve omurlarý saran
lifler de bu kireçlenmenin yayýlmasý ile katýlaþýr. Sonuçta, öne,
arkaya ve yanlara eðilmeyen, çabuk kýrýlmaya eðilimli ve kýrýldýðý
noktalarda da kamburlaþan bir omurga karþýmýza çýkar. Göðüs kafesi de
bu hastalýktan etkilenir. Ýlk baþta göðsün üst tarafýndaki sternum
kemiði (iman tahtasý) çevresinde aðrýlý þiþlikler oluþur ve bu durum
ilerledikçe göðüs kafesinin çevresindeki eklemler sertleþir ve normalde
yaptýklarý açýlýp kapanma yada kalkýp inme iþlevlerini yerine
getiremezler. Sonuçta, hastanýn derin nefes alma yeteneði azalýr ve
göðsün nefes alýp vermeyle geniþleme kapasitesi 2 cm’nin altýna düþer
(normalde 4 cm’nin üzerinde).
Hastalýk nasýl seyrediyor?
 |  |  |
Hastalýk
her hastada farklý biçimde seyretmesine ve zaman zaman alevlenip zaman
zaman yatýþmasýna karþýn, genel olarak hayatý tehdit edici deðildir.
Çoðunlukla, 10 yýllýk bir süre içinde kendiliðinden durabilir; en
azýndan hastalýðýn ilerleyiþi ve þiddeti azalabilir. Kalça tutulmasý,
hastalýðýn gidiþatýnýn iyi olmadýðýný gösterir ve kalça tutulmasý
hastalarda en önemli rahatsýzlýk ve sakatlýk sebebidir. Kalça
tutulmasýnýn yanýsýra diz, omuz gibi büyük eklem tutuluþu olan
hastalarda da hastalýk aðýr seyreder. Kadýnlarda kalça, omuz, diz gibi
çevresel eklem tutulumu daha sýktýr. Yine kadýnlarda boyun omurgasý
daha sýktýr.
Tedavisi mümkün müdür ?
Ne
yazýk ki, bu hastalýðý önleyebilmek ve tamamen iyileþtirebilmek mümkün
olmayabilir. Yine de, sýký bir doktor takibi, fizik tedavi programlarý
ve egzersizler ile hastanýn þikayetleri azaltýlýp eklemlerin esnekliði
korunmaya çalýþýlýr. Yine kaplýcalar bu hastalarda büyük semptomatik
iyilik saðlar.
Tedavide hasta eðitimi ve hastanýn bu
eðitimi uygulamasý çok önemlidir. AS’li hastalar kesinlikle sigara
içmemelidirler. Hastanýn dik durmasý, düzenli egzersizler yapmasý ve
mümkünse yastýksýz yatmasý ve dizlerini karýna çekmeden yada yüzükoyun
yatmasý omurgasýný korur.
Beli arkaya doðru eðen
egzersizlerin yaný sýra, hastanýn kendine yapabileceði en büyük iyilik,
yüzmektir. Öne eðilerek yapýlan sporlar zararlýdýr.Tedavide
antiromatizmal ilaçlar, sulfasalazin gibi klasik ilaçlar kullanýlýr.
Eðer
omurganýn dýþýnda, kalça, diz, omuz gibi eklemler de tutulmuþ ise,
eklem içlerine hyaluronik asid (Hyaluronan ) verilmesi ve bazen de
eklem çok aðrýlý ise, buna kortizon eklenmesi gerekebilir.
AS’de
omurgada, özellikle boyun ve bel kýsmýnda farkýnda olunmayan tehlikeli
kýrýklar olabilir. Bu nedenle, çok küçük bir kaza sonrasý bile oluþan
ani bel ve boyun aðrýlarýnda gerekli radyolojik, MRI gibi incelemelerin
yapýlmasý gerekir.
egzersizler:
Yapabildiðiniz bütün egzersizleri yapabilirsiniz. Ancak bu egzersizlerin bir kýsmý sizin için uygun olmayabilir. En iyisi her gruptan birkaç egzersizi sürekli olarak yapmaktýr. Egzersizleri günde 2-3 defa 5-10 kere tekrar edin. Ancak bazý egzersizleri daha sýk aralýklarla yapabilirsiniz.
Egzersiz 2:
Egzersiz 3:
Ayný hareketi kollarýnýz yanda tekrarlayýn.
Egzersiz 4:
Egzersiz 5 :
Egzersiz 6:
Egzersiz 7:
Egzersiz 8:
Egzersiz 10:
Egzersiz 11:
Egzersiz 12:
egzersizler:
Yapabildiðiniz bütün egzersizleri yapabilirsiniz. Ancak bu egzersizlerin bir kýsmý sizin için uygun olmayabilir. En iyisi her gruptan birkaç egzersizi sürekli olarak yapmaktýr. Egzersizleri günde 2-3 defa 5-10 kere tekrar edin. Ancak bazý egzersizleri daha sýk aralýklarla yapabilirsiniz.
Egzersiz 1:
Yüzüstü uzanýrken, ellerinizi baþýnýzla birlikte kaldýrýn, ayný zamanda sað veya sol bacaðýnýzý sýrayla kaldýrýn.
Egzersiz 2:
Yüzüstü karnýnýzýn altýnda bir yastýkla uzanýn, ellerinizi arkada birleþtirerek, baþýnýzý ve göðsünüzü olabildiðince kaldýrýn.
Egzersiz 3:
Ayný hareketi kollarýnýz yanda tekrarlayýn.
Egzersiz 4:
Yüzüstü uzanýrken ayaklarýnýzý ve kollarýnýzý uzatarak gerdirin.
Egzersiz 5 :
Ayakta dururken elleriniz belinizde, geriye doðru uzatýn.
Egzersiz 6:
Sýrtüstü yatarken bir bacaðýnýzý dizinizi bükmeden havaya kaldýrýn diðer bacaðýnýzla ayný hareketi tekrarlayýn.
Egzersiz 7:
Sýrtüstü uzanýrken, dizleriniz bükük, ayak tabaný yerde, olsun. Her iki elinizi olabildiðince yukarýda birleþtirin.
Egzersiz 8:
Bir
sandalyede oturun omuzunuzu havaya kaldýrýrken göðüs kafesinizi gerin,
hareketi her iki taraf için hem soluk alýrken hem de soluk verirken
tekrarlayýn. Egzersiz 9:
Þerit haline
getirilmiþ bir çarþafý üst göðsünüze çaprazlayýn derin nefes alýp
verirken bu esnada göðüs kafesinizdeki direnci hissedin. Hareketi alt
göðüs ve göðüs ortasý için tekrarlayýn.
Egzersiz 10:
Sýrt
üstü yatarken baþýnýzý kaldýrmadan dizlerinizi göðsünüze çekin,
egzersizi her iki diz için birlikte ve ayrý ayrý tekrarlayýn.
Egzersiz 11:
Sýrt üstü yatarken dizlerinizi bükün, kalçanýzý kaldýrabildiðiniz kadar kaldýrýn ve köprü kurun.
Egzersiz 12:
Bir duvar köþesinde þekildeki gibi duvara dayanýn ve vücudunuzu yaylandýrýn.