Kanser vücudumuzda doku ve organlarýmýzý oluþturan hücrelerimizin normalden fazla  bölünmesinden meydana gelen hastalýklara verilen addýr. Diðer bilinen isimleri tümör ya da urdur. Ancak kanser terimi daha çok habis (malign) urlar için kullanýlmaktadýr. Habis demek için tümörün ya bulunduðu organa çok fazla zarar vererek o organýn iflasýna yol açmasý ya da metastaz yani komþuluk veya damar yoluyla uzak organlara sýçrayarak hayati tehlike yaratmasý gerekmektedir. Genel olarak tüm organlarýn kanseri olabilir. Her bir organ kanserinin tedavisinin farklý olduðunu unutmamak gerekir.

Erkek ve kadýnda kanser sýklýðý farklýdýr. ABD’de erkeklerde teþhis edilen en sýk 5 kanser çeþidi prostat, akciðer, kolon ve rektum, mesane ve Hodgkin dýþý lenfomalardýr. Kadýnlarda ise bu sýra meme, akciðer, kolon ve rektum, rahim kanseri ve Hodgkin dýþý lenfomalardýr. Ülkemizde ise özellikle erkeklerde mide kanseri bu sýralamada 3. ya da 4. sýrada yer alabilir. 

Kanser geliþimini kolaylaþtýran faktörlerden bahsederken öncelikle önlenebilir faktörlerden bahsetmek istiyorum. En önemlisi hiç kuþkusuz sigaradýr. Akciðer ve gýrtlak kanserinin %95’i sigaradan dolayý görülmektedir. Sigara sadece içeni deðil dumanýna maruz kalaný da kanserden öldürür. Kanserden ölüm sebepleri arasýnda birinci sýrada heriki cinsiyette de akciðer kanseri yer almaktadýr.  Sigarayý býraktýðýmýzda bu kanser çeþidi hýzla sýralamada aþaðýlara inerek hem ömür beklentisi artacak hem de kanser tedavisinden dolayý yapýlan saðlýk harcamalarý azalacaktýr.

Ýkinci sýrada yanlýþ beslenme vardýr. Özellikle yað ve proteinden zengin meyve, sebze ve lifden fakir beslenme erkeklerde %60 kadýnlarda da %40 kanserden sorumludur.

Yine çok fazla alkol tüketimi bir baþka nedendir. Bir baþka neden de yaþadýðýmýz ya da çalýþtýðýmýz çevrede toksik kimyasal maddelere ve radyasyona aþýrý maaruziyettir. Cilt kanserlerinin en önemli nedeni güneþe korunmasýz olarak aþýrý maaruziyettir. Bunlarýn dýþýnda kalan sabepler genetik nedenler, çeþitli hormon ve baðýþýklýk sistemini bozan ilaçlar ve bilinmeyen diðer nedenlerdir.

Kanser geliþimini önleyen ya da azaltan en önemli faktör sigara ve tütün mamüllerini býrakmak ve alkolü azaltmak, doðru beslenmek ve spor yapmak ve toksik ajanlardan  ve güneþten korunmaktýr. Bunun dýþýnda özellikle ailesinde kanser olduðu bilinen kiþiler erken taný yöntemlerinden yararlanmasý gerekmektedir (mamografi, kolonoskopi vs)

Yaþýn kanser geliþimi üzerine etkisi vardýr. Normalde vücudumuzda heran kanser hücresi oluþmakta ancak baðýþýklýk sistemimiz bu kanserli hücreleri akyuvarlar vasýtasýyla yok etmektedir. Yaþla beraber akyuvarlarýmýz da yaþlandýðýndan bu fonksiyonunu yerine getiremez olur ve kanser hücreleri bölünüp hastalýk yapma özelliði kazanýr. Ancak baþka sebeplerden dolayý erken yaþlarda hatta bebek ve çocuklarda da kanser görülebilmektedir.

Cinsiyetin kanser geliþimine etkisi vardýr. Örneðin meme kanseri kadýnlarda erkeklere oranla çok daha fazla görülmektedir. Bunun nedeni kadýnlarda bulunan östrojen hormonudur. Östrojen hormonu hücrelerde anabolik yani hücre çoðaltýcý etkiye sahiptir. Erkeklerde ise testosteron yani erkeklik hormonu prostat kanserine neden olmaktadýr. Diðer kanser sýklýklarýnda da cinsiyet farký vardýr. Örneðin mide kanseri erkeklerde daha sýk görülür

Kanserde erken teþhisin önemi büyüktür. Erken evrede yakalanan kanserler çoðu zaman ameliyatla tamamen iyileþmektedir. Bazý kanserler ise ilerlemiþ olmasýna raðmen yine de tedavi edilebilir.

Rutin tarama yapýlan ve erken teþhise uygun kanserler vardýr. Örneðin prostat kanseri, meme kanseri, kolon kanseri, rahim aðzý kanseri. Bu kanserlerde erken teþhis için belli taramalar önerilmektedir.  Bunlara uyulduðu takdirde erken yakalam þansý vardýr.  Meme kanserinde 35 yaþýndan sonra yýllýk mamografi, kolon kanseri için 45 yaþýndan sonra yýllýk rektal tuþe ve gaitada gizli kan ve 3 yýlda bir barsaðýn endoskopla incelenmesi gibi.

Tarama testi genel anlamda hastalýk tam olarak ortaya çýkmadan taný konulup tedavinin biran önce baþlamasý için gerekli bir yaklaþým biçimidir. Tarama testinin uygulanabilir olabilmesi için hem hastalýk erken teþhis edildiðinde saðkalýmý uzatmalý hem de ekonomik olmalýdýr. Günümüzde bu kriterlere uyan kanserler vardýr. Prostat kanserinde PSA testi, karaciðer kanserinde alfa fetoprotein, meme kanserinde mamografi, serviks (rahimaðzý) kanserinde PAP test ve barsak kanserinde gaitada gizli kan, sigmoidoskopi ve kolonoskopi taramasýdýr. Sigara içen hastalarda akciðer kanserini erken teþhis etmek için düþük dozlu akciðer tomoðrafisi çekmek fikri ise tartýþmalýdýr. Tüm bu testler belli bir yaþtan sonra belli aralýklarla tekrarlanmalýdýr.

Aile içinde sýk görülen kanserler de vardýr. Bunlardan en sýk görülenler ailevi meme ve yumurtalýk kanseri, herediter barsak kanseri ve ailevi melanomdur (cilt kanseri).

Aile içinde görülen kanser taramalarýnda genellikle birinci derece akrabasýnda görülen kanser tanýsý yaþýndan en az 10 yýl önce taramalar baþlamalýdýr.

Akciðer kanserini kolaylaþtýran en önemli faktörler sigara ve esrar içmek, pasif içicilik, radon gazý ve asbest maruziyetidir. Bunun yanýnda diðer karsinojenler, akciðerin kronik iltihabi durumlarý ve hava kirliliði de akciðer kanseri riskini arttýrmaktadýr.

Sigarayý býrakmak akciðer kanseri riskini azaltýr ancak bu daha önce içtiði sigaranýn miktar ve süresiyle doðru orantýlýdýr. Genellikle 10 yýl boyunca sigara içen bir kiþi sigarayý býraktýðýnda 10 yýl sonra risk ancak yarý yarýya azalmaktadýr. Sigara içen evli bir kiþi içmeyen eþinin akciðer kanserine yakalanma riskini %30 arttýrmaktadýr.

Akciðer kanserinin tedavisi bir ekip iþidir. Bu ekipte göðüs hastalýklarý uzmaný, göðüs cerrahý, radyasyon onkoloðu ve týbbi onkolok vardýr. Cerrahi, ilaç tedavisi ve radyoterapini yerleri vardýr.

Meme kanseri hayatý boyunca her 8 kadýndan birinde görülmektedir. Erkeklerde de meme kanseri görülebilir ancak sýklýðý çok düþüktür.

Meme kanserini kolaylaþtýrýcý faktörler genetik yatkýnlýk, erken menarþ (adet) ve geç menopoz, östrojen içeren hormon haplarý kullanýmý, çocuk emzirmeme, yanlýþ beslenme, alkol ve göðüs bölgesine radyasyon maruziyetidir.

Meme kanserini azaltan faktörler hiç kuþkusuz doðru bir beslenme ile sigara ve alkolden uzak durmak ve saðlýklý bir kiloyu muhafaza etmek için spor yapmaktýr.

Meme kanserinde mamografi denen yöntemin erken tanýda faydasý artýk kesin olarak ispatlanmýþtýr. 40 yaþýndan sonra her kadýn yýlda bir mamografi çektirmelidir. Mamografi ile alýnan zararlý ýþýn miktarý hayat boyunca ihmal edilebilir derecede azdýr.

Meme kanserinin rutin taramasý mamografidir.

Meme kanserinin tedavisi meme kanserinde uzmanlaþmýþ bir ekip tarafýndan yürütülür. Meme kanserinden þüpheleniyorsanýz hemen size en yakýn bir hastanenin meme hastalýklarý polikliniðine baþvurmalýsýnýz.

Kanser vücudumuzda doku ve organlarýmýzý oluþturan hücrelerimizin normalden fazla  bölünmesinden meydana gelen hastalýklara verilen addýr. Diðer bilinen isimleri tümör ya da urdur. Ancak kanser terimi daha çok habis (malign) urlar için kullanýlmaktadýr. Habis demek için tümörün ya bulunduðu organa çok fazla zarar vererek o organýn iflasýna yol açmasý ya da metastaz yani komþuluk veya damar yoluyla uzak organlara sýçrayarak hayati tehlike yaratmasý gerekmektedir. Genel olarak tüm organlarýn kanseri olabilir. Her bir organ kanserinin tedavisinin farklý olduðunu unutmamak gerekir.

Erkek ve kadýnda kanser sýklýðý farklýdýr. ABD’de erkeklerde teþhis edilen en sýk 5 kanser çeþidi prostat, akciðer, kolon ve rektum, mesane ve Hodgkin dýþý lenfomalardýr. Kadýnlarda ise bu sýra meme, akciðer, kolon ve rektum, rahim kanseri ve Hodgkin dýþý lenfomalardýr. Ülkemizde ise özellikle erkeklerde mide kanseri bu sýralamada 3. ya da 4. sýrada yer alabilir. 

Kanser geliþimini kolaylaþtýran faktörlerden bahsederken öncelikle önlenebilir faktörlerden bahsetmek istiyorum. En önemlisi hiç kuþkusuz sigaradýr. Akciðer ve gýrtlak kanserinin %95’i sigaradan dolayý görülmektedir. Sigara sadece içeni deðil dumanýna maruz kalaný da kanserden öldürür. Kanserden ölüm sebepleri arasýnda birinci sýrada heriki cinsiyette de akciðer kanseri yer almaktadýr.  Sigarayý býraktýðýmýzda bu kanser çeþidi hýzla sýralamada aþaðýlara inerek hem ömür beklentisi artacak hem de kanser tedavisinden dolayý yapýlan saðlýk harcamalarý azalacaktýr.

Ýkinci sýrada yanlýþ beslenme vardýr. Özellikle yað ve proteinden zengin meyve, sebze ve lifden fakir beslenme erkeklerde %60 kadýnlarda da %40 kanserden sorumludur.

Yine çok fazla alkol tüketimi bir baþka nedendir. Bir baþka neden de yaþadýðýmýz ya da çalýþtýðýmýz çevrede toksik kimyasal maddelere ve radyasyona aþýrý maaruziyettir. Cilt kanserlerinin en önemli nedeni güneþe korunmasýz olarak aþýrý maaruziyettir. Bunlarýn dýþýnda kalan sabepler genetik nedenler, çeþitli hormon ve baðýþýklýk sistemini bozan ilaçlar ve bilinmeyen diðer nedenlerdir.

Kanser geliþimini önleyen ya da azaltan en önemli faktör sigara ve tütün mamüllerini býrakmak ve alkolü azaltmak, doðru beslenmek ve spor yapmak ve toksik ajanlardan  ve güneþten korunmaktýr. Bunun dýþýnda özellikle ailesinde kanser olduðu bilinen kiþiler erken taný yöntemlerinden yararlanmasý gerekmektedir (mamografi, kolonoskopi vs)

Yaþýn kanser geliþimi üzerine etkisi vardýr. Normalde vücudumuzda heran kanser hücresi oluþmakta ancak baðýþýklýk sistemimiz bu kanserli hücreleri akyuvarlar vasýtasýyla yok etmektedir. Yaþla beraber akyuvarlarýmýz da yaþlandýðýndan bu fonksiyonunu yerine getiremez olur ve kanser hücreleri bölünüp hastalýk yapma özelliði kazanýr. Ancak baþka sebeplerden dolayý erken yaþlarda hatta bebek ve çocuklarda da kanser görülebilmektedir.

Cinsiyetin kanser geliþimine etkisi vardýr. Örneðin meme kanseri kadýnlarda erkeklere oranla çok daha fazla görülmektedir. Bunun nedeni kadýnlarda bulunan östrojen hormonudur. Östrojen hormonu hücrelerde anabolik yani hücre çoðaltýcý etkiye sahiptir. Erkeklerde ise testosteron yani erkeklik hormonu prostat kanserine neden olmaktadýr. Diðer kanser sýklýklarýnda da cinsiyet farký vardýr. Örneðin mide kanseri erkeklerde daha sýk görülür

Kanserde erken teþhisin önemi büyüktür. Erken evrede yakalanan kanserler çoðu zaman ameliyatla tamamen iyileþmektedir. Bazý kanserler ise ilerlemiþ olmasýna raðmen yine de tedavi edilebilir.

Rutin tarama yapýlan ve erken teþhise uygun kanserler vardýr. Örneðin prostat kanseri, meme kanseri, kolon kanseri, rahim aðzý kanseri. Bu kanserlerde erken teþhis için belli taramalar önerilmektedir.  Bunlara uyulduðu takdirde erken yakalam þansý vardýr.  Meme kanserinde 35 yaþýndan sonra yýllýk mamografi, kolon kanseri için 45 yaþýndan sonra yýllýk rektal tuþe ve gaitada gizli kan ve 3 yýlda bir barsaðýn endoskopla incelenmesi gibi.

Tarama testi genel anlamda hastalýk tam olarak ortaya çýkmadan taný konulup tedavinin biran önce baþlamasý için gerekli bir yaklaþým biçimidir. Tarama testinin uygulanabilir olabilmesi için hem hastalýk erken teþhis edildiðinde saðkalýmý uzatmalý hem de ekonomik olmalýdýr. Günümüzde bu kriterlere uyan kanserler vardýr. Prostat kanserinde PSA testi, karaciðer kanserinde alfa fetoprotein, meme kanserinde mamografi, serviks (rahimaðzý) kanserinde PAP test ve barsak kanserinde gaitada gizli kan, sigmoidoskopi ve kolonoskopi taramasýdýr. Sigara içen hastalarda akciðer kanserini erken teþhis etmek için düþük dozlu akciðer tomoðrafisi çekmek fikri ise tartýþmalýdýr. Tüm bu testler belli bir yaþtan sonra belli aralýklarla tekrarlanmalýdýr.

Aile içinde sýk görülen kanserler de vardýr. Bunlardan en sýk görülenler ailevi meme ve yumurtalýk kanseri, herediter barsak kanseri ve ailevi melanomdur (cilt kanseri).

Aile içinde görülen kanser taramalarýnda genellikle birinci derece akrabasýnda görülen kanser tanýsý yaþýndan en az 10 yýl önce taramalar baþlamalýdýr.

Akciðer kanserini kolaylaþtýran en önemli faktörler sigara ve esrar içmek, pasif içicilik, radon gazý ve asbest maruziyetidir. Bunun yanýnda diðer karsinojenler, akciðerin kronik iltihabi durumlarý ve hava kirliliði de akciðer kanseri riskini arttýrmaktadýr.

Sigarayý býrakmak akciðer kanseri riskini azaltýr ancak bu daha önce içtiði sigaranýn miktar ve süresiyle doðru orantýlýdýr. Genellikle 10 yýl boyunca sigara içen bir kiþi sigarayý býraktýðýnda 10 yýl sonra risk ancak yarý yarýya azalmaktadýr. Sigara içen evli bir kiþi içmeyen eþinin akciðer kanserine yakalanma riskini %30 arttýrmaktadýr.

Akciðer kanserinin tedavisi bir ekip iþidir. Bu ekipte göðüs hastalýklarý uzmaný, göðüs cerrahý, radyasyon onkoloðu ve týbbi onkolok vardýr. Cerrahi, ilaç tedavisi ve radyoterapini yerleri vardýr.

Meme kanseri hayatý boyunca her 8 kadýndan birinde görülmektedir. Erkeklerde de meme kanseri görülebilir ancak sýklýðý çok düþüktür.

Meme kanserini kolaylaþtýrýcý faktörler genetik yatkýnlýk, erken menarþ (adet) ve geç menopoz, östrojen içeren hormon haplarý kullanýmý, çocuk emzirmeme, yanlýþ beslenme, alkol ve göðüs bölgesine radyasyon maruziyetidir.

Meme kanserini azaltan faktörler hiç kuþkusuz doðru bir beslenme ile sigara ve alkolden uzak durmak ve saðlýklý bir kiloyu muhafaza etmek için spor yapmaktýr.

Meme kanserinde mamografi denen yöntemin erken tanýda faydasý artýk kesin olarak ispatlanmýþtýr. 40 yaþýndan sonra her kadýn yýlda bir mamografi çektirmelidir. Mamografi ile alýnan zararlý ýþýn miktarý hayat boyunca ihmal edilebilir derecede azdýr.

Meme kanserinin rutin taramasý mamografidir.

Meme kanserinin tedavisi meme kanserinde uzmanlaþmýþ bir ekip tarafýndan yürütülür. Meme kanserinden þüpheleniyorsanýz hemen size en yakýn bir hastanenin meme hastalýklarý polikliniðine baþvurmalýsýnýz.