Genel Bilgiler

Modern çaðýn kadýnlara sunduðu kolaylýklardan biri olan vajinal  tamponlar, adet günlerini adeta diðer günlerden farksýz kýlar.

Tampon; vajina içine yerleþtirilen ve vajinadan dýþarýya doðru sarkan bir ipi olan, adet kanýný emecek þekilde özel olarak hazýrlanmýþ 
hijyenik bir üründür. 

Üç deðiþik büyüklükte hazýrlanmýþlardýr.  Bu materyalin üretiminde pamuk kullanýlmakta, ancak özel iþlemlerden geçirilerek parçacýklarýn vajina içinde ayrýlmamasý saðlanmaktadýr. 
 
Tampon hijyenik bir þekilde üretilmekte, kullanýma kadar üzeri kapalý kalmaktadýr. Kullaným öncesinde yine ellerin mutlaka temiz olmasý   
gerekmektedir. Kullaným kýlavuzunda anlatýldýðý gibi,  tampon üzerindeki ambalaj gösterilen yerden açýlmalý, hiçbir yere konmadan 
 hemen uygulanmalýdýr .

Vajinal tamponlar, týpký hijyenik petler gibi sýk kullanýmý olan petlerden farký olarak,  kanýn vajina dýþýna atýlmadan önce emilmesini saðlayarak pet kullanýmý süresince bayanlarýn yaþadýðý sosyal ve hijyen sorunlarýný ortadan kaldýrýr. Tampon kullanýmý ile  adet kaný vücut dýþýna çýkmadan  vajina içinde emilir. 

Petler gibi tamponlarda deðiþik boy ve emme kapasiteleriyle üretilirler.  Adet kanamanýzýn süresi ve miktarý size uygun tamponu seçmeniz konusunda yol gösterecektir.

Öte yandan vajinal tamponlar  uzun süreli ve bilinçsiz kullanýmda "Toksik Þok Sendromu" olarak adlandýrýlan  yaþamý da tehdit edebilen bir komplikasyona  sebep olur.  Tamponun kullanýmýnda bilinçli davranmak ve en önemlisi tamponu 4-6 saatten daha fazla vajinada tutmamak bu riskten uzak kalmanýzý saðlayacaktýr.

Vajinal tamponlarýn kullanýmý sadece adet dönemini kapsamalý , vajinal akýntýlar veya günlük hijyen saðlamak için tampon tercih etmekten kaçýnýlmalýdýr.

Tampon Seçimi
Piyasada bulunan tamponlarýn üç ayrý boyutu vardýr.  Bu boyutlarýn emiciliði ile ilgili olarak yapýlan standart laboratuar ölçümlerinde mini ve normal boyutlardaki tamponlarýn adetin hafif ve orta þiddette geçen günlerinde kullanýlabileceði açýklanýr.

Süper boyuttaki tamponlarýn ise kanamalarýn orta þiddette ve aðýr geçtiði günlerde kullanýlabileceði açýklanýr. Süper boyuttaki tamponlarýn ise kanamalarýn orta þiddette ve aðýr geçtiði günlerde kullanýlabileceði ortaya çýkýyor.  Bir de özellikle ilk kez tampon kullanýyorsanýz kutunun üzerindeki kullanma talimatýný okumayý asla ihmal etmemeniz gerekir.

Özetle; kendinize uygun tamponu deneyerek seçebilirsiniz: Kanamanýz  4 saat süresince çok yoðun geçiyor ise yüksek kapasiteli, 6 saat  sonrasýnda tamponunuz dolmamýþsa düþük kapasiteli tampon seçmeniz yerinde olacaktýr.

Tampon nasýl yerleþtirilir?
Tamponu ilk kez deneyip kullanacaksýnýz biraz heyecanlý ve gergin olabilirsiniz. Gerginlik kaslarýnýzýn daha fazla kasýlýp yerleþtirmeyi güçleþtireceði için derin bir nefes alýp kendini gevþeterek yavaþ ve nazik hareketlerle tamponunu yerleþtirebilirsiniz.

Raflarda bulunan birçok tampon kutusunun içerisinde kullanma ve yerleþtirme talimatlarý bulunmasý ilk kullanýmýnýzý kolaylaþtýracaktýr.

Tampon Kullanýmýnda Bilmeniz Gerekenler
 Tampon kullanýmýnda sanýlanýn aksine idrara çýkmada  sýkýntý yaþanmaz. Çünkü idrar deliði ve adet kanýnýn geldiði yer farklýdýr. 
Tamponun içeride oluþu da idrar için baský yaratmaz, korkmanýza gerek yoktur.
 Tampon kullanýmý yüzme, dans, ve zorlu spor etkinliklerine olanak saðlar.
 Adet süresince oluþan kokunun önüne geçmesiyle bayanlarýn bu dönemi rahat geçirmesini saðlar.
 Adetinizin hafiflediði günlerde ve gece pet kullanmayý tercih etmeniz uygun olacaktýr.
 Adet dönemi içerisinde kanamanýzýn yoðun dönemlerinde pet kullanýmýnýn aksine birden fazla tampon kullanmazsýnýz.
 Adet dönemi dýþýnda akýntý ya da herhangi bir fizyolojik neden sebebiyle kesinlikle tampon kullanmayýnýz.
 Uzun süreli kullanýmlarda (6-8 saat), özellikle sýcak havalarda "Toksik Þok Sendromu"na sebep olabilir.  Bunun için tamponunuzu süre uzamadan çýkartýn.

KONU ÝLE ÝLGÝLÝ SIKÇA SORULAN SORULAR
Tampon kendiliðinden düþer mi?
Doðru þekilde yerleþtirildiðinde vajina kaslarý tamponu yerinde tutar. Bu nedenle aktif spor yaparken dahi tampon düþmez.

Enfeksiyon açýsýndan riskli midir?
Kurallara uygun kullanýldýðýnda tampon enfeksiyon riskini fazla arttýrmaz. Öte yandan toksik þok sendromu adý verilen tablo tampon kullanýmý ile ilgilidir. (Aþaðýda anlatýlmaktadýr)

Tampon varken tuvalete gidebilir miyim?
Kadýn genital bölgesinde vücut dýþýna açýlan üç farklý açýklýk vardýr.  Ýdrarýn yapýldýðý ürethra, vajina ve anüs.  Bunlar birbirilerinden baðýmsýzdýr ve bu nedenle vajinada bulunan tampon tuvalate gitmenize engel deðildir. Tuvalete gittikten sonra tamponu çýkarmanýz y da deðiþtirmeniz gerekmez. Sadece ýslanmamasý için idrar yaparken tamponun ipini elinizle kenara alabilirsiniz.

Tampon kullanýrken yüzebilir miyim?
Tamponun en güzel kullaným alanlarýndan birisi de adetli dönemde yüzebilmektir.

Tampon kullanýrken spor yapabilir miyim?
Evet. Tampon kullanýrken bale, aðýrlýk kaldýrma, atletizm gibi her türlü sporu yapabilirsiniz.

Tampon kullanýrken banyo yapabilir miyim?
Evet. Bunun herhangi bir sakýncasý yoktur.

Tampon içime kaçabilir ve kaybolabilir mi?
Bu olanaksýzdýr. Sadece tamponun ipi vajinaya kaçabilir. Bu durumda panik olmayýn, gevþeyin ve iki parmaðýnýzý yavaþça vajinaya sokarak ipi bulmaya çalýþýn. Eðer beceremezseniz sakýn zorlamayýn. Hemen doktorunuzu arayýn.

Tampon alerjiye neden olabilir mi?
Evet. Çok nadiren tampon içinde bulunan pamuk alerjik reaksiyona neden olabilir. Bu durumda tampon kullanamalýsýnýz. Piyasada satýlan parfümlü tamponlarýn alerjiye neden olma olasýlýðý daha yüksektir. 

Tampon adet kanamasý sýrasýnda ortaya çýkan kokuyu azaltabilir mi?
Adet kaný hava ile temas ettiðinde özel bir koku ortaya çýkar. Tampon kaný içeride, havayla temas etmesine izin vermeden emdiði için bu kokuyu da doðal olarak engeller.

Tampon varken pet de kullanmalý mýyým?
Hayýr. Kullandýðýnýz tampon 4-8 saat süreyle adet kanamanýzý emme kapasitesine sahip olmalýdýr. Eðer bu süre içinde adet kaný tampona raðmen dýþarýya geliyorsa ya tamponu doðru yerleþtirmemiþsinizdir ya da uygun emme kapasitesine sahip bir tampon seçmemiþsinizdir.  En yüksek kapasiteli tamponu kullanmanýza raðmen kan hala daha dýþarýya geliyor ise adet kanamanýz normalden fazla olabilir ve bu durumda jinekoloðunuzla görüþmelisiniz.

Uyurken tampon kullanabilir miyim?
Evet ancak bu uygun bir davranýþ deðildir. Gerekli olmadýkça tampon kullanýlmamalýdýr. Özellikle 8 saatten fazla uyuma söz konusu ise tampon mutlaka çýkartýlmalýdýr.

Ayný anda birden fazla tampon kullanýlabilir mi?
Kesinlikle HAYIR. Bu asla yapýlmamasý gereken tehlikeli bir davranýþtýr.

Tampon varken cinsel iliþkide bulunulabilir mi?
Kesinlikle HAYIR. Bu asla yapýlmamasý gereken tehlikeli bir davranýþtýr.

Tampon cinsel yolla bulaþan hastalýklara karþý korur mu?
Kesinlikle HAYIR. Bunun tek etkili yolu prezervatif kullanmaktýr.

TOKSÝK ÞOK SENDROMU
Toksik Þok Sendromu (TÞS), "Stafilokoccus Aureus" adý verilen bir bakterinin salgýladýðý toksinler tarafýndan meydana getirilen, hayatý tehdit edebilecek boyutlara ulaþabilecek ciddi bir enfeksiyon  türüdür.  Bir çeþit kan zehirlenmesi olarak kabul edilebilir.

Son derece nadir görülür.   S. Aureus pekçok insanýn cilt, burun, dirsek, vajina gibi bölgelerinde normalde bulunan bir bakteridir. Özellikle cilt enfeksiyonlarýndaki en önemli patojen olan bakteri, çok nadir durumlarda ürettiði toksin (zehir) ile TÞS’na yol açabilir.

Tampon kullanýmý ile TSS arasýndaki sebep-sonuç iliþkisi tam anlamý ile bilinmese de bu sendromun tampon kullanýcýlarýnda daha fazla görüldüðü bilinen bir gerçektir.

Toksik Þok Sendromu Belirtileri
Bu hastalýktan kaçýnmak için özellikle sýcak havalarda vajinal tamponlarýnýzý 6 saatten uzun süreli kullanmayýnýz.
Adet dönemindeyseniz ve tampon kullanýyorsanýz, aþaðýda yer alan belirtilere karþý dikkatli olun:
• Aniden yükselen ve 39 dereceyi geçen ateþ
• Baþ aðrýsý
• Düzenli kusma
• Ýshal
• Dalgýnlýk ve daðýnýklýk
• Güneþ yanýðýnda olduðu gibi sürekli kaþýntý
• Boðaz aðrýsý ve aðrýyan eklemler
• Tansiyon düþüklüðü

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ