Genel Bilgiler

Ýnfertilite ile ilgili tüm yapýsal özelliklerin deðerlendirilmesi amacýyla bazý yöntemler kullanýyoruz. Bunlar ultrason, histerosalpingografi (HSG, ilaçlý film) ve histeroskopi ile birlikte en sýk kullanýlan taný ve tedavi yöntemlerinden birisi olan laparoskopi’dir.


Laporoskopi direkt görerek iç organlarýn deðerlendirilmesini saðladýðý için radyolojik tetkiklerden Histerosalpingografi (HSG) ve ultrasonografiye göre daha kesin ve net bilgi vericidir.

Bu nedenle; laparoskopi kadýn üreme organlarýndan rahim, yumurtalýk ve tüplerle, pelvis ve karýn içi organlarýn deðerlendirilmesi için uygulanan, infertilite taný ve tedavisinde altýn standart olan bir yöntemdir.

Genelde ilk aþama infertilite testlerinden baþka, özellikle karýn aðrýsý, geçirilmiþ pelvik enfeksiyon öyküsü ve geçirilmiþ operasyonu olan kadýnlarda da tanýsal amaçla kullanýlabilir.

Laparoskopi tanýsal amaçlý (Diagnostik Laparoskopi) olarak; tüplerin açýk olup olmadýðýna, yumurtalýðýn genel görünümüne ve yapýþýklýk olup olmadýðýna, tüp-yumurtalýk iliþkisine, rahmin genel görünümüne incelenmesi þeklinde olabileceði gibi tedavi amaçlý da (Operatif Laparoskopi) da uygulanabilir.

Ayrýca laporoskopi, jinekoloji harici pek çok medikal dalda (onkoloji, genel cerrahi gibi) da sýklýkla baþvurulan güncel bir alternatif yöntem haline gelmiþtir.

Tanýsal Laporoskopi Nasýl Yapýlýr?
Halk arasýnda "kansýz ameliyat" olarak da bilinen bu yöntem, hasta genel anestezi altýnda (uyumuþ) iken göbek çukurundan 1cm’lik kesi yapýlarak buradan özel optik bir cihaz ve kamera sistemi ile karýn içi ve pelvisin normalden birkaç misli büyütülerek görüntülenmesini içerir.

Ýþlem için önce göbekten CO2 gazý ile batýn yeterince þiþirilir sonra 10 mm çapýnda "trokar" olarak isimlendirilen bir boru göbekten karýn içine yerleþtirilir. "Laparoskop" denilen ve bir kamera - monitör sistemine baðlý optik alet buradan karýn içine sokulur. Bu þekilde karýn boþluðundaki tüm organlar görüntülenir.

Bu yöntem sayesinde rahim aðzýndan verilen "metilen mavisi" denilen mavi renkli bir sývý ile fallop tüplerinin açýk veya kapalý olup olmadýðý da anlaþýlabilir.

Diyagnostik laparoskopi sonrasý hastanede kalma süresi oldukça kýsa olup genelde yarým gün yeterlidir. (Sabah yapýlýp akþam taburcu edilebilir)

Tanýsal (Diyagnostik) Laporoskopide Nelere Bakýlýr?
Tanýsal Laporoskopide genel olarak aþaðýdaki bulgulara bakýlýr:
Tüplerin açýk olup olmadýðýna
Yumurtalýðýn genel görünümüne
Yapýþýklýk olup olmadýðýna
Tüp-yumurtalýk iliþkisine
Rahmin genel görünümü.

Diyagnostik laparoskopide yumurtalýklarýn deðerlendirilmesi



Operatif Laparoskopi Nasýl Uygulanýr?
Tanýsal laparoskopi esnasýnda saptanan bir çok problem, güvenli bir þekilde laparoskopik olarak o anda tedavi edilebilir. Cerrahi düzeltme amacýyla yapýlan laparoskopiye "Operatif Laparoskopi" denir.




Operatif laparoskopi yapýlacaðý zaman, ek bir kaç yeni kesi daha yapýlarak 5mm çaplý yeni trokar içinden makas, koter, lazer, dikiþ gibi yardýmcý araçlar karýn içine gönderilir. Bu þekilde ve özel olarak dizayn edilmiþ aletler sayesinde, karýn içinde pek çok cerrahi giriþim yapýlabilir.

Lazer bazý iþlemleri kolaylaþtýrsa da diðer yöntemlerden daha etkili deðildir.

Uygun araç ve tekniðin seçimi doktorun eðitimine, problemin yerine ve ekipmanýn yeterliliðine baðlýdýr.

Operatif Laparoskopide Neler Yapýlýr?
Batýn içi yapýþýklýklarýn (adezyonlarýn) giderilmesi (adezyolizis)
Myomlarýn çýkarýlmasý (myomektomi)
Yumurtalýk (over) kistlerinin çýkarýlmasý veya aspire edilmesi
Endometriozis tedavisinde, endometriotik odaklarý koagüle edilmesi (yakýlmasý)
Endometriomalarýn (çikolata kistlerinin) çýkarýlmasý veya koagulasyonu
Dýþ Gebelik durumlarýnda cerrahi tedavide
Kapalý tüplerin açýlmasý (tubal anastomosis)
Bozulmuþ tüp-over iliþkisinin yeniden saðlanmasý

Operatif laparoskopi sonrasý hastanede kalma süresi oldukça kýsa olup genelde bir gün yeterlidir.

Karýndan büyük bir cerrahi giriþim geçirilmiþse ya da laparoskopik giriþim yapýlmýþsa bazen ikinci bir laparoskopi (second - look laparoscopy) iþlemi daha yapýlabilir. Ýki operasyon aralarýndaki süre bir kaç gün, bir kaç ay ya da yýl olabilir. Bu yeni iþlemde ilk yapýlan giriþim deðerlendirilir, yeni oluþan yapýþýklýklar giderilir veya endometriosis nüksü varsa tedavi edilir.

Bazen laparoskopi ile histeroskopi ayný seansta kullanýlýr. Özellikle rahim anomalilerinde bu iki yöntemin birlikte kullanýmý gerekebilir.

Laparoskopinin Açýk Ameliyata Göre Ne Üstünlüðü Vardýr?
Laparoskopi sonrasý hasta çok kýsa sürede taburcu olur. Açýk ameliyata kýyasla daha kýsa sürede iyileþme, daha az aðrý ve daha az enfeksiyon riski gibi avantajlarý vardýr.

Laparatomilerde (açýk cerrahilerde) ise kesiler, genellikle bikini çizgisinden veya karýn orta hattýndan yapýlýr. Hastalar ortalama 2 - 5 gün hastanede kalýr ve iþlerine de 2 - 6 haftada dönebilirler.

Laparoskopinin Riskleri Nelerdir?
Her iþlemde olduðu gibi laparoskopide de kendine özgü riskler söz konusudur. Operatif ve tanýsal laparoskopide ciddi komplikasyonlar nadirdir.

Laparoskopi sýrasýnda mesane, idrar yollarý, barsaklar, damarlar, rahim gibi organlar yaralanabilir. Bunlarýn bir kýsmýný laparoskopik yolla tedavi etmek mümkündür, ancak 2-4/1000 oranýnda acil olarak açýk cerrahiye dönmek gerekebilir.

Büyük damar yaralanmalarý hayatý tehdit edebilir. Laparoskopi sýrasýnda ölüm riski 1-5/100000’dir. Ancak bilinmelidir ki bu risk, hamilelik nedeniyle ölme riskinden daha düþüktür.

Karýn duvarýndan sokulan trokar yerlerinde hematom oluþumu ve karýn içinde enfeksiyon, meydana gelebilecek diðer komplikasyonlar olarak sayýlabillir.

Operasyon sonrasýnda idrar yolu enfeksiyonu, kesi yeri enfeksiyonu, kýsa süreli idrar yapma güçlüðü ya da toplar damarlarda týkanýklýk oluþumu görülebilir.

Tüm olasý komplikasyonlar düþünüldüðünde, 1-2/100 kadýnda komplikasyon meydana gelir. Bunlarýn çoðu minör (daha az ciddi olan) komplikasyonlardýr.

Laparoskopi Riskini Arttýran Durumlar Nelerdir?
Aþýrý þiþmanlýk, önceden geçirilmiþ karýn ameliyatlarý veya karýn içi enfeksiyonlarýnýn olmasý, þiddetli yapýþýklarýn açýlmaya çalýþýlmasý, ileri evre endometriyozis veya endometrioma vakalarý, kiþide önceden kalp veya akciðer problemlerinin olmasý, sigara ve alkol baðýmlýlýklarý laparoskopi riskini arttýrýr.

Tecrübeli ve dikkatli ellerde, sorunlar minimale indirilebilecektir.

Laparoskopi sonrasý bakým
Operasyondan sonra anestezik ilaçlara baðlý bulantý ve kusma görülebilir. Karýn duvarýndaki küçük kesi alanlarý hassastýr ve bu alanlarýn çevresinde küçük morluklar görülebilir. Karný þiþirmek için kullanýlan gaz nadiren omuz aðrýsýna neden olabilir.

Þikayetlerin yoðunluðu yapýlan cerrahi giriþimin türüne ve süresine göre deðiþiklik gösterebilir. Bu durumda basit aðrý kesiciler sorunu çözmek için genelde yeterli olur.

Cerrahi yaranýn küçük olmasý iyileþme sürecini kýsaltýr. Hastalar operasyon sonrasý ayný gün veya ertesi gün evlerine gönderilebilirler.

Hastalarýn iþe dönüþ süreleri de klasik operasyonlara göre çok kýsadýr, ortalama 7 gün içinde bu gerçekleþir. Operasyon izinin minimal olmasý da diðer bir avantajýdýr.

Laparoskopi ve laparatomi de benzer cerrahi iþlemler yapýlýr. Ancak bazý cerrahi iþlemleri laparoskopi ile yapmak riskli olabilir, bu durumda laparotomi uygulanýr.

Aþýrý aðrý, giderek kötüleþen bulantý kusma, ateþin 38 derece ve üzerinde olmasý, trokar yerlerinden belirgin kanama durumlarýnda vakit kaybetmeden doktorunuzla görüþmeniz gereklidir.

Ýnfertilite (kýsýrlýk) tedavisi gören bazý kadýnlarda narkoz altýndayken bazan Operatif (cerrahi) veya Diagnostik (tanýsal) laparoskopi ile ayný seansta operatif histeroskopi ameliyatlarý da yapýlabilmektedir.

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ