Genel Bilgiler
Olgun yumurtalar elde etmek için birtakým ilaçlar kombine olarak
kullanýlýr. Her hastanýn kiþisel özelliklerine göre deðiþik ilaç
rejimleri kullanýlýr. Ancak, çoðu rejimler aþaðýda adý geçen ilaç
gruplarýný içerir.
1) GnRH Analoglarý
- Decapeptyl : Günlük veya tek kez yapýlan enjeksiyonlar.
- Suprefact : Burun spreyi þeklinde uygulanýr.
- Suprecur : Burun spreyi þeklinde uygulanýr.
- Lucrin : Günlük veya tek kez yapýlan enjeksiyonlar.
- Synarel : Burun spreyi þeklinde uygulanýr.
- Zoladex : Tek enjeksiyon olarak uygulanýr.
Bu
ilaçlar down regulation dediðimiz, hipofiz bezinin doðal olarak FSH ve
LH üretimini kýsarak, olgunlaþmakta olan folliküllerin erkenden
bozulmalarýný önlerler.
Lokal cilt reaksiyonlarý (kýzarýklýk
v.b.), baþ aðrýsý, sýcak basmalarý ve ruh hali deðiþiklikleri yan
etkileri arasýnda sayýlabilir. Tüm yan etkiler ilaç kesildikten bir
süre sonra düzelir. Eðer bu ilaçlarý kullanýrken adetiniz iki haftadan
daha fazla gecikirse gebelik testi yaptýrmanýz gereklidir.
2) Menotropinler:
Menogon, FSH ve LH hormonlarýný beraber içerek günlük enjeksiyonlarla
follikül geliþimini uyaran bir ilaçtýr. Avantajý follitropinlere göre
daha ucuz olmasýdýr.
3) Follitropinler:
Puregon, Gonal F gibi yumurtalýklarý uyarýcý ilaçlardýr. Ýçlerinde
yalnýzca FSH bulundurup çok ileri teknolojiler kullanýlarak (DNA
rekombinasyonu ile) üretilirler. Laboratuar ortamýnda doku
kültürlerinde oluþturulurlar. Menotropinlere göre daha yeni ilaçlardýr.
Follitropinlerin her ampulerindeki ilaç dozlarý standarttýr ve kýsa iðnelerle cilt altý (subkutan), uzun iðnelerle kas içine (intramusküler) enjeksiyonla kullanýlabilirler. Son derece etkili tedavi saðlamalarýna raðmen dezavantajlarý pahalý olmalarýdýr.
Luveris ise recombinant saf (pür) LH içeren yine cilt altýna iðne
yapma þeklinde uygulanan ve yumurtalýk geliþimini saðlayan diðer
grup bir follitropindir.
4) HCG hormonu:
Pregnyl, Profasi, Ovitrelle ve Choragon gibi ilaçlardýr ve yumurtalarý
çatlatma amacýyla yumurta toplama iþleminden 34-36 saat önce uygulanýr.
Bu hormonun etkisi büyümüþ folliküller içerisindeki yumurtalarý
olgulaþtýrarak döllenmeye hazýr hale getirmek ve ayný zamanda
progesteron salgýlanmasýný baþlatmaktýr.
5) Doðal progesteronlar:
Progestan ve Crinone jel gibi ilaçlardýr. Yumurta toplanmasýndan sonra
uygulanýrlar. Alternatif olarak, günlük progesteron enjeksiyonlarý da
(Pregnyl ampul gibi) kullanýlabilir.
Doðal progesteronlarýn
hepsinin amacý endometrium denen rahmin iç duvarýný embriyolarýn
yuvalanmasýna hazýrlamaktýr. Bazen ek olarak hormonal destek olarak HCG
enjeksiyonlarý da kullanýlabilir.
Görülebilen yan etkileri;
göðüslerde hassasiyet, baþ aðrýsý, bulantý, sývý tutulmasý, halsizlik,
ruh halinde deðiþiklik, depresyon, vajinal kullanýmda ise bunlara ek
olarak vajinal kaþýntý ve irritasyondur.
Eðer daha önceden damarda kan pýhtýlaþmasý, emboli ya da tromboflebit yaþadýysanýz doktorunuza bu konuyu tekrar hatýrlatýnýz.
6) GnRH antagonistleri: Cetrotide, Orgolutran gibi ilaçlardýr. Günümüzde GnRH analoglarýnýn yerine kullanýlmak üzere geliþtirilen ilaçlardýr.
Bu
ilaçlar, gebelik olmasa bile adetinizi geciktirebilir. Bu nedenle
embriyo transferinden 12-14 gün sonra kanda B-HCG hormonu ölçülerek
gebelik saptanmalýdýr.
KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ