Genel Bilgiler

Yumurtalýk veya "Over kanserleri (Over Ca)" kadýn üreme organlarýndan geliþen kanserler arasýnda ikinci sýklýkta görülenidir. Sýklýkla 50-70 yaþ kadýnlarda görülse de her yaþ grubu kadýnda ortaya çýkabilir.

Kanserler geliþtikleri hücrelerin tipine göre adlandýrýlýr, bu hücrelerin özelliklerine göre deðiþik davranýþ özellikleri gösterir ve tedavisi farklý olabilir. Bu açýdan bakýldýðýnda yumurtalýklarda çok deðiþik özelliklere sahip hücre bulunmaktadýr. Bu hücrelerden geliþen yaklaþýk on çeþit yumurtalýk kanseri tipi vardýr.

Genel olarak yumurtalýk kanserleri yüzeyel olarak yayýlýr. Karýn içersinde bulunan yumurtalýklardan geliþen kanser dokusundan dökülen kanser hücreleri karýn içersindeki diðer organlarýn yüzeylerine tutunarak karýn içersinde yayýlýr (Peritoneal yayýlým).

Kanser hücreleri; tüplere, karþý yumurtalýða, barsak ve periton yüzeyine, omentum dokusuna, karaciðere, dalak yüzeyine ve diafragma altýna kadar yayýlabilir. Yumurtalýk kanserinin kan yolu ile yayýlmasý oldukça ileri evrelerde olmaktadýr.

Over Kanserlerinde Taný

Yumurtalýk kanserlerinin kötü bir özelliði de belirli bir ölçüde ilerleyip yayýlmadan önce yakýnmaya neden olmamasýdýr. Ýlk yakýnma genellikle alt karýn bölgesinde þiþkinlik hissi ve hazýmsýzlýktýr.

Ýlerleyen aþamalarda büyüyen tümör dokusu karýnda þiþkinlik yapmaya baþlar. Karýn kilo alýyormuþ veya gebe kalýnmýþ izlenimi verecek þekilde öne doðru bombeleþir.

Ýleri evre yumurtalýk kanserlerinde karýn içi sývý birikimi (asit) de olmaktadýr. Bu sývý, þikayetleri daha da belirginleþtirir. Çoðu kanserde olduðu gibi en son aþamaya kadar herhangi bir aðrý yakýnmasý olmamasý doðaldýr.

Bazý yumurtalýk kanserleri hormonal yönden aktiftir ve hormon salgýlar. Bu salgýlanan hormonlarýn etkilerine baðlý olarak tüylenme, memelerde dolgunluk ve adet kanamasý þikayetleri (menopoz sonrasý yýllarda) olabilir.

Erken evre yumurtalýk kanserinin tanýnmasý güçtür. Bunun nedeni kadýnda yakýnma yapmamasýdýr.

Yumurtalýk kanserinden þüphelenildiðinde ultrason muayenesi ile yumurtalýklar izlenir. Yumurtalýklardaki irileþme, yumurtalýk içersindeki kistik veya solid kitlelerin varlýðý deðerlendirilir. Ultrason tanýda kullanýlan en önemli yöntemdir.

Kanda bakýlan ve "tumor marker’larý (belirteçleri)" adý verilen CA 125, CA 19.9, CEA, CA 13.3, AFP (Alfafetoprotein), HCG, BRCA 1 ve 2 gibi isimler alan deðiþik kanser tarama testleri; ultrasonda izlenen þüpheli kitlelerin deðerlendirilmesinde ve ayný zamanda yumurtalýk kanserlerinin tedavisinin izleminde kullanýlan modern týbbýn önemli parametreleridir.

Eðer karýn içinde sebebi belirli olmayan bir þekilde sývý toplanmasý (asit) varsa, sývý ince bir iðne ile aspire edilerek patolojik deðerlendirmeye alýnýr.

Gerekli görüldüðünde Bilgisayarlý Tomografi (BT) gibi yöntemlerle yumurtalýklar izlenir.

Pap smear taramasýnýn over kanserleri tanýsýndaki deðeri oldukça kýsýtlýdýr.

Over Kanserlerinde Tedavi

Yumurtalýk kanseri cerrahi olarak tedavi edilir. Ameliyatýn yaygýnlýðý kanserin tipine ve yayýlma dercesine baðlýdýr.

Eðer kanser tek bir yumurtalýkta yerleþmiþ ve baþka bir dokuya yayýlmamýþsa tek bir yumurtalýk çýkartýlarak operasyon tamamlanýr. Bunun ötesindeki durumlarda her iki yumurtalýk, tüpler ve rahim alýnýr. Karýn içersinde kanserin yayýlmýþ olduðu her doku çýkartýlýr. Alt karýn bölgesindeki lenf bezlerinden hastalýðýn yaygýnlýk derecesini deðerlendirmek amacý ile örnekleme alýnýr.

Ameliyat sonrasýnda kemoterapi (ilaç tedavisi) veya radyoterapi (ýþýn tedavisi) kullanýlýr. Burada amaç, cerrahi ile çýkartýlamamýþ mikroskopik düzeydeki tümör hücrelerini yok etmektir.

KAYNAK:HERA KADIN SAÐLIK MERKEZÝ