logo

SaglikDanis.com

Ve
Veya
Aynen
 Prof.Dr. Yusuf AKCAN            

Güncelleme: 6.12.2012

x

Genel Bilgiler

Giriş

Giardiasis

Giardia nedir?

Ýshal ataklarý yapabilen bir intestinal parazitdir. Trofozoit ve kist formlarý vardýr. Kist formu bulaþtýrýcý olandýr. Yutulan kist ince barsakta iki tane trofozoit oluþturur. Trofozoitler ince barsaktan kalýn barsaða doðru ilerlediklerinde dýþkýda çýkmadan önce kist formuna dönerler. Kistler, dýþ ortama dayanýklý yapýlardýr. Soðuk suda aylarca kalabilirler.


x

Etioloji, sebepler, risk faktörleri

Kimlere Bulaþýr?
Herkese bulaþabilmekle beraber bazý gruplarda daha çok görülür.
  • Bakým merkezlerinde yaþayanlar
  • Yabancý ülkelere seyahat edenler     
  • Hijyenik su tüketimi olmayan toplumlar 
  • Homoseksüeller

Nasýl Bulaþýr?
Paraziti taþýyan kiþi ve hayvanlarýn (evcil ve vahþi hayvanlar özellikle kunduz) dýþkýlarýnýndan saçýlan kistlerin bulaþtýðý sularýn kullanýlmasý ile ve kalabalýk yaþanan yerlerde el yýkama alýþkanlýðýnýn kötü olduðu yerlerde kiþiden kiþiye de bulaþýr. 

Hastalýðýnýn kuluçka dönemi ne kadardýr?
Parazit gastrointestinal sisteme alýndýktan 4-25 gün içinde yakýnmalar baþlar. Ortalama süre 9 gündür.

Patofizyoloji, patogenez, hastalığın oluşum mekanizması


Giardia tek hücreli organizma bir parazittir. Ýnsanlarý gýda yoluyla veya kirlenmiþ sular yoluyla enfekte eder. Kanalizasyonla kirlenmiþ veya hayvan dýþkýlarýyla kirlenmiþ su kaynaklarýnýn kullanmasýyla bulaþýr. Geliþmiþ ülkelerde %2-5 oranýnda görürken geliþmekte olan ülkelerde insanlarýn %33ü bu enfeksiyonu geçirmiþ oluyorlar. Yurtdýþý seyahate gidenlerde de sýklýkla diyare sebebi olabilir. Giardia kistlerinin yutulmasýyla hastalýk oluþur. Kirlenmiþ sular, kirlenmiþ gýdalarla bulaþma olabildiði gibi, kalabalýk bakým merkezlerinde,  homoseksüel iliþkileri olanlarda sýk görülür. Yakýn kontakla da bulaþýldýðý bilinmektedir. Bakým merkezindeki çocuklarýn %50 si,  homoseksüellerin %20 sinde dýþkýda giardia kistleri bulunabilmektedir. 

x


Yakınmalar

Klinikte görülen yakýnmalar nelerdir?

Klinik olarak giardia, kendini deðiþik þekillerde gösterebilir bazý kiþiler herhangi bir yakýnma göstermeden sadece taþýyýcý olarak kalabilirler ve bunlar dýþkýlarýndaki kist saçmaya devam edebilirler. Böylece baþka insanlar için kaynak oluþtururlar. Diðer bazý kiþilerde akut veya kronik olarak ishal oluþturabilir. Kistler yutulduktan 1 2 hafta sonrasýnda bu ishaller geliþir.

Akut diyare

Birkaç hafta sürebilir. Çok miktarda ve sulu þekilde olur. Erken dönemde bu þekildedir daha sonra yaðlý, kötü kokulu ve klozetde yüzer tarzda olabilir. Ýþtahsýzlýk, kilo kaybý eþlik edebilir. Karýn þiþkinliði, karýn kamplarý, aþýrý gaz,  sülfür kokulu geðirmeler olabilir. Çok nadiren bulantý, kusma, ateþ döküntü ve kabýzlýk da yapabilir.

Kronik ishal

Kronik ishalde dýþký yaðlý, kötü kokulu, sarýmtýrak olur. Dýþký ishal ile kabýzlýk arasýnda deðiþken olabilir. Yemeklerden sonra karýn kramplarý görülebilir. Nadiren baþ aðrýsý eklenebilir. Kilo kaybý olabilir. 

  • Yakýnmasýz olabilirler
  • Hafif veya ciddi ishal
  • Gaz, þiþkilik, patlar tarzda yellenme ve karýn gurultusu
  • Nadiren ateþ
  • Nadiren kronik ishal ve kilo kaybý görülebilir.
  • nadiren kabýzlýkta olabilir veya ishal kabýzlýk dönüþümlü olabilir.

x


Laboratuvar testleri

Hastalýðýnýn tanýsý nasýl konur?
  • Mikroskobik dýþký inceleme testi: Parazitin dýþkýnýn mikroskopik incelenemesinde hareketli trofozit formu veya kist formunun görülmesi. Taný koymanýn en sýk yolu giardia kistlerinin görülmesidir %50-70 oranýnda görülebilir. Eðer üç ardýþýk dýþký incelemesi yapýlacak olursa bu oran %90 lara çýkar dolayýsýyla birden fazla örnek alýnmasý önerilmektedir. 
  • ELÝSA testi giardia antijenleri gösterilebilir.
  • Jelatin kapsül yutturma; bir ucunda ip olan jelatin kapsul yutturulur. 5 saat sonra ipi çekilerek aðýzdan geri çýkarýlýr. Jelatin jel serum fizyolojik içinde çalkalanýr ve haraketli trofozitler mikroskopla görülmeye çalýþýlýr.
  • duodenal aspirasyon veya endoskopi ile duodenal biyopside zor vakalarda yardýmcý olabilir.
  • Giardia tanýsýný objektif olarak koymak zordur. Klinikte aðýrlýklý þüphe var iken deneme tedavisi de bir yöntemdir.

x


Medikal tedaviler


Hastalýðýnýn tedavisi nedir?
genel

  • Sývý kaybýnýn yerine konmasý.
  • Kafein içeren sývýlardan kaçýnýlmasý gerekir. 
  • Birkaç gün sütten uzak durulmasý faydalýdýr.

Metranidazol 3x500 mg 5- 7 gün verilir. aðýzda demir yalamýþ gibi tat, bulantý kusma gibi yan etkiler olabilir. alkol alanlarda disülfüram benzeri yan etki yapacaðýndan bu ilaç alýndýðý sürece alkol alýnmamalýdýr. idrarý koyuya boyayabilir.

Metronidazol tedavisi %80 ile 95 i baþarýlýdýr.  Günde üç kere 5-7 gün boyunca verilmelidir. Ýlacýn yetkileri bulantý, kusma baþaðrýsý, aðýz kuruluðu, aðýzda metalik tat, idrarý siyah ve kahverengi, kýrmýzý kahverengi renge boyanmasý olarak sayýlabiblir. Alkol alanlarda metronidazol bulantý, kusma yapabilir. Dolayýsý ilaç alýndýðý süre boyunca alkoll býrakmak gerekir. 


Tinidazol 2000 mg tek kerede verilebilir.
Albendazol
Furazolidone çocuklarda 

Qinacrine %90 etkilidir.  Beþ gün boyunca verilir. Yan etki olarak bulantý, kusma, gözlerde sararma, koyu idrar ve döküntü yapabilir.

Nitazoxanide:  sývý þeklinde mevcuttur, yemekle beraber alýnýr. Yan etki olarak mide aðrýsý, diyare, bulantý, kusma yapabilir.

Giardiasis olan gebe kadýnlarýn tedavisi

Dehidratasyon aðýz yoluyla kapatýlabiliyor ise, tedavi gebeliðin sonuna býrakýlabilir.  Ýlaç gerekiyor ise paromomisin kullanabilir ancak daha az etkilidir. Metronidazol özel kullanma ihtiyaç kalýrsa 2. Ve 3. Trimesterde tercih edilmelidir. Normal kiþilerde giardiatedavisi %100 baþarýlý olur. Tedavide baþarýsýzlýk, genellikle ilaca uyumsuzluki reenfeksiyon, dirençli türler  , immun sistem sorunlarý olduðu durumlarda görülür. Dirençli tiplerde daha deðiþik bir tedavi seçeneði kullanýlmalýdýr. Giardia laktoz intoleransýna sebep olabilir bu kiþilerde birkaç hafta sürebilir. Dolayýsýyla tedavi geçersiz gibi zannedilebilir veya baþarýsýz zannedilebilir. Bu yüzden yanlýþ yorumlamamak için bir kaç hafta sütten uzak durarak takip etmekte fayda vardýr. Ýmmun sistemi zayýf olanlarda kiþilerde kronik giardia hastalýðý geliþebilir. Bu durumda malabsorbsiyon veya malnütrisyon hasta da geliþebilir.





Proflaksi, önleme

Hastalýðýnýn engellenmesi nasýl yapýlýr?

Hastalýðý engellemek için, her tuvaletten sonra tam bir el yýkama, kanalizasyon sistemlerinin içme sularýna bulaþýnýn engellenmesi, temizliðinden emin olunmayan sularýn kaynatýlmadan içilmemesi, kalabalýk yerlerde yaþayan kaynak vakalarýn tedavileri tamamlanýp parazitden kurtuluncaya kadar ayrý tutulmasý gerekir.

x


Giriþ

Giardiasis

Giardia nedir?

Ýshal ataklarý yapabilen bir intestinal parazitdir. Trofozoit ve kist formlarý vardýr. Kist formu bulaþtýrýcý olandýr. Yutulan kist ince barsakta iki tane trofozoit oluþturur. Trofozoitler ince barsaktan kalýn barsaða doðru ilerlediklerinde dýþkýda çýkmadan önce kist formuna dönerler. Kistler, dýþ ortama dayanýklý yapýlardýr. Soðuk suda aylarca kalabilirler.


Etyoloji, Sebepler, Risk Faktörleri
Kimlere Bulaþýr?
Herkese bulaþabilmekle beraber bazý gruplarda daha çok görülür.
  • Bakým merkezlerinde yaþayanlar
  • Yabancý ülkelere seyahat edenler     
  • Hijyenik su tüketimi olmayan toplumlar 
  • Homoseksüeller

Nasýl Bulaþýr?
Paraziti taþýyan kiþi ve hayvanlarýn (evcil ve vahþi hayvanlar özellikle kunduz) dýþkýlarýnýndan saçýlan kistlerin bulaþtýðý sularýn kullanýlmasý ile ve kalabalýk yaþanan yerlerde el yýkama alýþkanlýðýnýn kötü olduðu yerlerde kiþiden kiþiye de bulaþýr. 

Hastalýðýnýn kuluçka dönemi ne kadardýr?
Parazit gastrointestinal sisteme alýndýktan 4-25 gün içinde yakýnmalar baþlar. Ortalama süre 9 gündür.

Patogenez
Giardia tek hücreli organizma bir parazittir. Ýnsanlarý gýda yoluyla veya kirlenmiþ sular yoluyla enfekte eder. Kanalizasyonla kirlenmiþ veya hayvan dýþkýlarýyla kirlenmiþ su kaynaklarýnýn kullanmasýyla bulaþýr. Geliþmiþ ülkelerde %2-5 oranýnda görürken geliþmekte olan ülkelerde insanlarýn %33ü bu enfeksiyonu geçirmiþ oluyorlar. Yurtdýþý seyahate gidenlerde de sýklýkla diyare sebebi olabilir. Giardia kistlerinin yutulmasýyla hastalýk oluþur. Kirlenmiþ sular, kirlenmiþ gýdalarla bulaþma olabildiði gibi, kalabalýk bakým merkezlerinde,  homoseksüel iliþkileri olanlarda sýk görülür. Yakýn kontakla da bulaþýldýðý bilinmektedir. Bakým merkezindeki çocuklarýn %50 si,  homoseksüellerin %20 sinde dýþkýda giardia kistleri bulunabilmektedir. 

Semptom ve Yakýnmalar
Klinikte görülen yakýnmalar nelerdir?

Klinik olarak giardia, kendini deðiþik þekillerde gösterebilir bazý kiþiler herhangi bir yakýnma göstermeden sadece taþýyýcý olarak kalabilirler ve bunlar dýþkýlarýndaki kist saçmaya devam edebilirler. Böylece baþka insanlar için kaynak oluþtururlar. Diðer bazý kiþilerde akut veya kronik olarak ishal oluþturabilir. Kistler yutulduktan 1 2 hafta sonrasýnda bu ishaller geliþir.

Akut diyare

Birkaç hafta sürebilir. Çok miktarda ve sulu þekilde olur. Erken dönemde bu þekildedir daha sonra yaðlý, kötü kokulu ve klozetde yüzer tarzda olabilir. Ýþtahsýzlýk, kilo kaybý eþlik edebilir. Karýn þiþkinliði, karýn kamplarý, aþýrý gaz,  sülfür kokulu geðirmeler olabilir. Çok nadiren bulantý, kusma, ateþ döküntü ve kabýzlýk da yapabilir.

Kronik ishal

Kronik ishalde dýþký yaðlý, kötü kokulu, sarýmtýrak olur. Dýþký ishal ile kabýzlýk arasýnda deðiþken olabilir. Yemeklerden sonra karýn kramplarý görülebilir. Nadiren baþ aðrýsý eklenebilir. Kilo kaybý olabilir. 

  • Yakýnmasýz olabilirler
  • Hafif veya ciddi ishal
  • Gaz, þiþkilik, patlar tarzda yellenme ve karýn gurultusu
  • Nadiren ateþ
  • Nadiren kronik ishal ve kilo kaybý görülebilir.
  • nadiren kabýzlýkta olabilir veya ishal kabýzlýk dönüþümlü olabilir.

Laboratuvar testleri, özel testler
Hastalýðýnýn tanýsý nasýl konur?
  • Mikroskobik dýþký inceleme testi: Parazitin dýþkýnýn mikroskopik incelenemesinde hareketli trofozit formu veya kist formunun görülmesi. Taný koymanýn en sýk yolu giardia kistlerinin görülmesidir %50-70 oranýnda görülebilir. Eðer üç ardýþýk dýþký incelemesi yapýlacak olursa bu oran %90 lara çýkar dolayýsýyla birden fazla örnek alýnmasý önerilmektedir. 
  • ELÝSA testi giardia antijenleri gösterilebilir.
  • Jelatin kapsül yutturma; bir ucunda ip olan jelatin kapsul yutturulur. 5 saat sonra ipi çekilerek aðýzdan geri çýkarýlýr. Jelatin jel serum fizyolojik içinde çalkalanýr ve haraketli trofozitler mikroskopla görülmeye çalýþýlýr.
  • duodenal aspirasyon veya endoskopi ile duodenal biyopside zor vakalarda yardýmcý olabilir.
  • Giardia tanýsýný objektif olarak koymak zordur. Klinikte aðýrlýklý þüphe var iken deneme tedavisi de bir yöntemdir.

Medikal tedaviler, ilaçlar, ilaç dýþý tedavi önerileri

Hastalýðýnýn tedavisi nedir?
genel

  • Sývý kaybýnýn yerine konmasý.
  • Kafein içeren sývýlardan kaçýnýlmasý gerekir. 
  • Birkaç gün sütten uzak durulmasý faydalýdýr.

Metranidazol 3x500 mg 5- 7 gün verilir. aðýzda demir yalamýþ gibi tat, bulantý kusma gibi yan etkiler olabilir. alkol alanlarda disülfüram benzeri yan etki yapacaðýndan bu ilaç alýndýðý sürece alkol alýnmamalýdýr. idrarý koyuya boyayabilir.

Metronidazol tedavisi %80 ile 95 i baþarýlýdýr.  Günde üç kere 5-7 gün boyunca verilmelidir. Ýlacýn yetkileri bulantý, kusma baþaðrýsý, aðýz kuruluðu, aðýzda metalik tat, idrarý siyah ve kahverengi, kýrmýzý kahverengi renge boyanmasý olarak sayýlabiblir. Alkol alanlarda metronidazol bulantý, kusma yapabilir. Dolayýsý ilaç alýndýðý süre boyunca alkoll býrakmak gerekir. 


Tinidazol 2000 mg tek kerede verilebilir.
Albendazol
Furazolidone çocuklarda 

Qinacrine %90 etkilidir.  Beþ gün boyunca verilir. Yan etki olarak bulantý, kusma, gözlerde sararma, koyu idrar ve döküntü yapabilir.

Nitazoxanide:  sývý þeklinde mevcuttur, yemekle beraber alýnýr. Yan etki olarak mide aðrýsý, diyare, bulantý, kusma yapabilir.

Giardiasis olan gebe kadýnlarýn tedavisi

Dehidratasyon aðýz yoluyla kapatýlabiliyor ise, tedavi gebeliðin sonuna býrakýlabilir.  Ýlaç gerekiyor ise paromomisin kullanabilir ancak daha az etkilidir. Metronidazol özel kullanma ihtiyaç kalýrsa 2. Ve 3. Trimesterde tercih edilmelidir. Normal kiþilerde giardiatedavisi %100 baþarýlý olur. Tedavide baþarýsýzlýk, genellikle ilaca uyumsuzluki reenfeksiyon, dirençli türler  , immun sistem sorunlarý olduðu durumlarda görülür. Dirençli tiplerde daha deðiþik bir tedavi seçeneði kullanýlmalýdýr. Giardia laktoz intoleransýna sebep olabilir bu kiþilerde birkaç hafta sürebilir. Dolayýsýyla tedavi geçersiz gibi zannedilebilir veya baþarýsýz zannedilebilir. Bu yüzden yanlýþ yorumlamamak için bir kaç hafta sütten uzak durarak takip etmekte fayda vardýr. Ýmmun sistemi zayýf olanlarda kiþilerde kronik giardia hastalýðý geliþebilir. Bu durumda malabsorbsiyon veya malnütrisyon hasta da geliþebilir.




Proflaksi, Onleme, Aþýlar, Serum tedavileri
Hastalýðýnýn engellenmesi nasýl yapýlýr?

Hastalýðý engellemek için, her tuvaletten sonra tam bir el yýkama, kanalizasyon sistemlerinin içme sularýna bulaþýnýn engellenmesi, temizliðinden emin olunmayan sularýn kaynatýlmadan içilmemesi, kalabalýk yerlerde yaþayan kaynak vakalarýn tedavileri tamamlanýp parazitden kurtuluncaya kadar ayrý tutulmasý gerekir.


Ýlgili Kelimeler Listesi: giardiasis, giardia nedir, giardia belirtileri, giardia tanýsý, giardia tedavisi, malabsorbsiyon, bakteriyal aþýrý çoðalma, ishal, akut ishal, kronik ishal

Not:  Aþaðýdaki mavi linklerden ilgili kelimeler için tek týkla site içi arama yapabilirsiniz..


Bu Soru 23051 kere okunmuştur.


x

Bu sayfanın linki başarıyla arkadaşınıza gönderilmiştir.

x

Yorum Katkı ve Ek sorular Editör onayladıktan sonra yayınlanır.

x

Editor onayı gerektirir..

SİTE İÇİ ARAMA YAP

BU KONUDA ANA MAKALELER