x
Ahmet Bey, kendini uçurumun kenarýnda, alacakaranlýk kuþaðýnda kaybolmuþ bir zavallý gibi hissediyordu. Ýçinden hiçbir þey yapmak gelmiyordu, sürekli evde oturmak ve uyumak istiyordu, iþtahý da kapanmýþtý. Sanki yaþam enerjisi bitmiþ ve tükenmiþti. Tek iletiþim kurduðu kiþi olan eþiyle konuþurken dalýp gidiyor, dikkatini konuþulan konuya veremiyordu. Son günlerde olur olmaz þeyler için aðlamaya da baþlamýþtý. Geçmiþini gözden geçirdiðinde boktan bir hayat sürdüðünü düþünüyor, piþmanlýk duyuyordu, gelecek için ise hiçbir umudu yoktu, gelecekte boktandý. Þimdiki hayatýndan memnun deðildi, bu nedenle ölüm bir kurtuluþ gibi görünmeye baþlamýþtý. Sonunda, eþinin baskýsýyla bize baþvurdu. Bitmiþ ve tükenmiþ bir haldeydi. Ýlaç tedavisinin yanýnda holistik psikoterapi alan Ahmet Bey’in tam olarak iyileþmesi 6 ayý buldu.
Yukarýdaki vakada gördüðümüz gibi, herkes yaþamýnýn bir döneminde umutsuzluk, hüzün, keder, mutsuzluk gibi olumsuz duygulanýmlar yaþayabilir. Bunlar, genellikle yaþanan olaylarla iliþkili ve geçicidir. Bazen bu duygulanýmlar daha aþýrý boyutlarda ve daha uzun süre yaþanabilir. Ýþte bu durumda, kendine özgü belirtileri olan, çok iyi tanýmlanmýþ ve ciddiye alýnmasý gereken bir hastalýk olan depresyondan bahsedilebilir. Depresyon toplumda en sýk rastlanan ruhsal bozukluklarýn baþýnda gelmektedir.
Depresyon Nedir?
Kiþide iliþkisel, kalýtýmsal, çevresel ya da hormonsal bozukluklar sonrasýnda geliþen çökkünlük halidir. Depresyon týpký diðer hastalýklar gibi, örneðin kalp ya da mide ülseri gibi týbbî bir durumdur ve genellikle kiþiden kiþiye de deðiþiklikler gösteren bir grup belirti ve bulgulardan oluþur. Eðer;
—Kendinizi, bir süredir hemen her gün, yaklaþýk gün boyu süren bir biçimde aðlamaklý, üzgün, kederli, morali bozuk, mutsuz, dertli, çaresiz, sýkýntýlý, zavallý, neþesiz, sinirli, çökkün, boþluktaymýþ gibi v.b. olarak tanýmlýyor ve hissediyorsanýz,
—Eskiden zevk aldýðýnýz etkinliklerin çoðuna karþý ilginizde azalma varsa veya artýk bunlardan eskisi gibi zevk almýyorsanýz,
—Ýþtahýnýzda azalma veya artma varsa ve istemediðiniz halde kilo veriyor veya alýyorsanýz,
—Hemen her gün uykusuzluk çekiyorsanýz ya da aþýrý uyuyorsanýz,
—Uykuya dalmakta güçlük çekiyor veya sabahlarý istemediðiniz halde erken uyanýyor veya gece sýk sýk uyanýyorsanýz,
—Eskiye göre çok daha uzun süre uyumanýza raðmen kendinizi yorgun hissediyorsanýz,
—Hemen her gün yakýnlarýnýzýn da fark ettiði þekilde konuþmanýzda, düþüncelerinizde ve davranýþlarýnýzda bir yavaþlamadan yakýnýyorsanýz,
—Karar vermekte, etkinliklere baþlamakta ve sürdürmekte güçlük çekiyorsanýz,
—Yorgunluk, bitkinlik ve enerji kaybýnýz olduðunu hissediyorsanýz,
—Cinsel isteðiniz azalmýþsa veya sertleþme sorunlarý yaþýyorsanýz,
—Bedeninizde nedeni bulunamayan aðrýlar, nefes darlýðý, yorgunluk, baþ dönmesi, mide ve baðýrsaklarda gaz, ishal-kabýzlýk dönemleri gibi yakýnmalarýnýz varsa,
—Deðersizlik, kendini beðenmeme veya küçük görme, kendini kýnama, suçlama ya da suçluluk duygularý sizi rahatsýz ediyorsa,
—Düþüncelerinizi belli bir konuya yoðunlaþtýrmakta güçlük çekiyor veya zihninizin karmakarýþýk olduðunu hissediyorsanýz, en basit konuda bile karar vermekte güçlük çekiyorsanýz,
—Yineleyen biçimde “ölsem de kurtulsam” diye düþünüyorsanýz veya aklýnýza intihar düþünceleri takýlýyor veya intihar planlarý yapýyorsanýz, bunlardan birkaçý sizde varsa depresyonda olma olasýlýðýnýz çok yüksektir.
Depresyon her yaþta görülebilir. Kadýnlarda en sýk 35–45 yaþlarý arasýnda, erkeklerde ise; 45–55 yaþlarý arasýnda ortaya çýkar. Major depresyon bekâr ya da evlilere göre, ayrýlmýþ ve boþanmýþ kiþilerde daha çok görülür. Bekâr kadýnlarda evlilere göre daha az oranda depresyona rastlanabilir. Erkeklerde ise evlilik, depresyon riskini bekârlýða göre azaltmaktadýr. Bu kiþilerin ailelerinde intihar ve alkolizm yüksek oranda görülmektedir. En az 6 ay süre ile iþsiz kalan kiþilerde de depresyon daha çok görülür. Depresyondaki bir hasta çevresine ve terapistine;
—"Uykuya dalamýyorum, bazen erkenden yoðun bir sýkýntý ile uyanýyorum."
—"Evime kimse gelsin istemiyorum, dýþarýya da çýkmýyorum.
—"Karanlýk ve sessiz bir odada, kendi baþýma kalmak istiyorum."
—"Söylenen hiç bir þeyi anlayamýyorum, yeni bir þey öðrenemiyorum, söylenen her þeyi unutuyorum."
—"Çok üzgünüm, kederliyim, sanki daha önceki kiþiliðimi kaybettim."
—"Hiçbir þeyden tat alamýyorum."
—"Bu sýkýntý, bu keder hiç bitmeyecekmiþ gibi geliyor."
—"Zaman zaman sebepsiz yere aðlýyorum."
—"Çok sýkýlýyorum, daralýyorum, bunalýyorum, baþ aðrýlarým sýklaþtý."
—"Ýþtahtan kesildim, kilo vermeye baþladým."
—"Hayat bana çok aðýr geliyor."
—"Caným hiçbir þey yapmak istemiyor."
—"Kendimi çok yorgun, tükenmiþ ve bitkin hissediyorum."
—"Son günlerde sabýrsýz ve tahammülsüz bir insan oldum."
—"Çocuklarýmla ilgilenemiyorum, eþimi ihmal ediyorum, ailem bana yükmüþ gibi geliyor."
—"Yaþamýn bir anlamýnýn kalmadýðýný düþünüyorum."
—"Ne yapacaðýmý bilemiyorum, karar veremiyorum.” þeklinde yakýnmada bulunabilir.
Depresyonun oluþumunda etkili olan kiþisel özellikler þunlardýr:
—Öfke ve nefretini çevresindeki kiþilerin kaybýna yol açacaðý düþüncesiyle onlara yönlendiremeyip, kendisine yönlendiren kiþilerde depresyon sýk yaþanýr. Bu yapýdaki bir kiþi, çocukluðunun ilk 1–2 yýllýk döneminde düzenli ve yeterli bir anne-çocuk iliþkisi yaþamamýþtýr. Kiþinin yaþadýðý depresyon gerçek ya da farz edilen bir kayýp ile baðlantýlýdýr.
—Kiþinin kendisi, çevresi ve gelecekten beklentileri, idealleri ile kendi gerçek durumu o kadar farklý, gerçekdýþý ve orantýsýzdýr ki, bu yüksek standartlara ulaþamamak kiþide güçsüzlük ve yalnýzlýk düþünceleri ile depresyona yol açabilir.
—Kiþinin süper egosu o kadar kuvvetli ve baskýndýr ki, sürekli kiþiyi kýsýtlayýp, suçlar, zevk verici, rahatlatýcý etkinliklerden ala koyup, adeta iþkence eder.
—Kiþinin çevresindekiler ondan o kadar çok þey beklemektedir ki, kiþinin bu beklentileri karþýlamasý olanaksýzdýr. Bu da zayýflýk ve çaresizlik düþüncelerinin geliþip, depresyona gidiþe yol açabilir.
—Kiþinin küçüklüðünden itibaren sevip, saygý ve gurur duyacaðý, ondan da destek ve sýcaklýk göreceði, benzemek istediði, imrendiði, idealize ettiði düzeyde bir kiþi yoktur. Bu da kiþiliðin geliþimini olumsuz yönde etkiler ve kendine güven kaybý ve depresyona yol açabilir.
—Çocuklukta anne-baba ayrýlýðý ya da kaybý, stresli koþullar karþýsýnda yeterli desteði bulamayýp, yanlýþ ya da yetersiz baþa çýkma mekanizmalarý geliþtirmesine, bu da ileri dönemde depresyona zemin hazýrlayabilir.
—Sahip olunan kiþilik yapýlarý da depresyon geliþiminde etkilidir. Obsesif-kompulsif, baðýmlý, histrionik ve sýnýrda (borderline) kiþilik bozukluðu gösterenlerde depresyona eðilim daha yüksektir.
Depresyonun umut verici yaný tedavi edilebilir bir hastalýk olmasýdýr. Fakat talihsiz yönü ise, depresyonda olan kiþilerin çoðunun týbbi yardým almayý düþünememeleri ve bunun sonucunda da büyük acýlar çekmeleridir. Bu nedenle, depresif yakýnmalarýnýz varsa kendiniz, çevreniz ve geleceðiniz için bir terapiste baþvurun ve yardým isteme hakkýnýzý kullanýn. Çünkü umutsuzluk, mutsuzluk ve çaresizlik durumu olan depresyonda, umutsuzluðunuzu paylaþmak ruhsal iyileþmeye giden yolun ilk adýmý olacaktýr.