Ýmplant nedir?, Ýmplantoloji nedir? Diþ implantý uygulamalarý nelerdir?
Güncelleme: 24.08.2009
Genel Bilgiler
Diþhekimi Doç.Dr.Tosun Tosun’un oral implantoloji ve implant tedavisi ile ilgili olarak hasta bilgilendirmeye yönelik cevapladýðý sorular aþaðýda yer almaktadýr.
ü Ýmplantoloji nedir ?
Bu soruya “implant” sözcüðünün anlamýný açýklayarak yanýt vermeye baþlamak istiyorum. “implant” latince “impiantare” bitki ekmek fiilinden türemiþ bir sözcük olup týpta “bedene yerleþtirilen yapay nesne” anlamýný taþýmaktadýr. Ortopedi, oftalmoloji ve diþ hekimliði alanlarýnda kullanýlan implantlarýn uygulama yöntemlerini kapsayan bilgi disiplinine de “implantoloji” adý verilmektedir. Konunun diþ hekimliðine yönelik uygulamalarý “oral implantoloji” olarak adlandýrýlmaktadýr.
ü Pivolu diþlerden farký nedir ?
“Pivot” fransýzcada “vida” anlamýndaki sözcüktür. Kanal tedavisi yapýlmýþ diþlerin yapýsýný güçlendirmek için, diþ içersine yerleþtirilen kanal vidalarýna “pivot” adý verilmektedir. Bazen hastalar bunlarý “implant”lar ile karýþtýrabilmektedirler. Oysa “diþ implantlarý” diþ kökünün herhangi bir sebeple kaybedildiði durumlarda, eksik kökün yerine yerleþtirilen “yapay kökler”dir.
ü Ýmplantlar hangi maddeden yapýlmýþtýr ?
Günümüzde kullanýlmakta olan “diþ implantlarý” daha ziyade “titanyum”dan üretilmektedirler.
ü Benim vücudum kabul eder mi ?
Ýmplant malzemesinin genellikle titanyum olduðundan bahsetmiþtik. Titanyum implantlara yönelik olarak, bilimsel oral implantolojinin dökumentasyonu 1955’ten beri yapýla gelmektedir. Bu 48 yýllýk süreç içersinde titanyuma baðlý herhangi bir allerjen reaksiyon tespit edilmemiþtir. Dolayýsý ile bedenin red cevabýný oluþturacak bir malzeme deðildir ve doku-dostu olma özelliði bir çok bilimsel deney ile kanýtlanmýþtýr. Bu arada titanyumun yanýsýra vitalyum, tantalyum gibi metalik implantlarýn ortopedi alanýnda halen kullanýlmakta olduðunu, bunun yanýsýra, diþ implantarý arasýnda da aluminyum oksit veya safir implantlarýn da az da olsa kullanýlmakta oldðunu hatýrlatmakta yarar vardýr.
ü Çok red vakalarý var mý ?
Öncelikle deminki soru ile baðlantýlý olarak “red” kavramýný açmakta yarar vardýr. Titanyum implantlarýn ve diðer doku-dostu implantlarýn bedende allarjen bir reaksiyona yol açmadýðýný, dolayýsý ile malzemenin “beden tarafýndan kabul edilmeyeceði” gibi bir yaklaþýmýn doðru olmadýðýný belirtmek isterim. Ancak implantýn “baþarýlý” olmamasý gibi bir durum vardýr. Burada “baþarý”dan neyi kastettiðimizi açmamýz gerekiyor. Diþ implantlarýnda “baþarý” çenelere yerleþtirilen yapay köklerin yani implantlarýn kemik hücreleri ile çevrelenerek, kemiðe kaynaþmasý ve üzerine protez yapýldýktan ve hasta çiðnemeye baþladýktan sonra da bu implant-kemik bütünlüðünün korunmasýdýr. Bu bütünlük hali her zaman devamlýlýðýný sürdürmemektedir. Yani implantýn kemikten sýyrýlarak bedenden çýkma riski vardýr. Bu durum ameliyat sýrasýnda steril çalýþmamaya, aðýzda yaþayan mikroorganizmalarýn yarattýðý bir enfeksiyona, birinci yýldan sonra gerçekleþir ise hem enfeksiyon hem de yapýlan protezin karþý çenedeki diþler ile olan temaslarýndaki bozukluklara baðlý olabilir. Günümüzde kullanýlmakta olan implantoloji yöntemleri uygulandýðýnda “baþarýsýzlýk”, yani implant-kemik kaynaþmasýnýn bozulmasý, ilk 5 yýllýk dönemde %2, on yýllýk periodda %4 cývarýnda olduðu yapýlan bir çok uzun-dönem bilimsel araþtýrma ile kanýtlanmýþtýr. Dolayýsý ile diþ implantlarýnýn baþarý yüzdesi oldukça yüksektir.
ü Ýmplantlar enfeksiyon sebebi olabilir mi ?
Hayýr olamazlar. Ancak, demin de belirttiðim gibi bir implant etrafýnda enfeksiyon geliþerek implantýn kaybýna yol açabilir. Burada enfeksiyonun sebebi implant malzemesi deðil, ya ameliyat þartlarýnda strerilizasyon zincirinin bozulmasý ya da ilerleyen günlerde hasta tarafýndan aðýz bakýmýnýn yetersiz yapýlmasýna baðlý olarak geliþen bakteri plaklarýndan köken alan mikroorganizmalarýn implant çevresine yuvalanarak enfeksiyon oluþturmalarý veya ileriki dönemlerde hatalý proteze baðlý olarak implantýn üzerine fazla yük geldiði için kemikte baþlayan erime hadisesine mikroorganizmalarýn da iþtiraki ile enfeksiyonun meydana gelmesidir.
ü Kanser yapabilir mi?
Kesinlikle hayýr. Bu güne kadar literatürde bir tek olgu dahi bildirilmemiþtir.
ü Acýtýyor mu ?
Bu sorunun yanýtý biraz öznel, fakat kýsaca þunu belirtebiliriz: lokal veya genel anestezi þartlarý altýnda minimal travma ile uygulanan bir yöntem olduðu için hastalarýn çok zorlanmadýklarý, kýsaca “diþ çektirmenin” tersi bir iþlemdir.
ü Aðrýsý çok mu ?
Yine öznel yanýtý olan bir soru, kýsaca aðrý eþiðinin kiþiden kiþiye farklý olduðunu, operasyon sonrasý oluþacak tablonun uygulanan implant sayýsý ve uygulama süresi ile orantýlý olduðunu hatýrlatarak, bunlara baðlý bir aðrý sürecinin gerçekleþeceðini söyleyebiliriz.
ü Zor bir ameliyat mý ?Teknik açýdan oldukça standardize edilerek hekim hata payýnýn azaltýldýðý ve basit prensiplere baðlý, kolay bir teknik olduðunu söyleyebiliriz.
ü Bir implantýn yerleþtirilmesi ne kadar süre alýyor ?Normal süre olarak yarým saatlik bir uygulamadýr. Ancak bu konuda deneyim kazanmýþ hekimler bu süreyi ortalama beþ dakikaya kadar indirebilmektedirler.
ü Uyutuluyor muyuz (genel anestezi ile mi yapýlýyor) ?Rutinde diþ çeker gibi lokal anestezi altýnda yapýlmaktadýr. Ýstek üzerine “bilinçli sedasyon” yöntemi ile hasta uyutularak da yapýlabilmektedir.
ü Tedavi uzun sürüyor mu ?Konvansiyonel olarak alt çenede 3 ay, üst çenede ise 6 ay beklenilmektedir. Ancak biz rutin uygulamamýzda “erken yükleme” prosedürünü kullanarak 6 haftalýk bir iyileþme süresinden sonra protez yapým iþlemlerine baþlamaktayýz.
ü Tedavi süresince diþsiz mi kalacaðým ?Ýmplant tedavisi sýrasýnda hastalarýn diþsiz kalmamasý için geçici protezler yapýlmakta, var ise mevcut protezlerinde deðiþilikler yapýlarak bunlar geçici olarak kullandýrýlmaktadýrlar.
ü Ayný gün protez takýlýyor mu ?Evet, hastalar operasyondan hemen sonra ayný seansýn devamýnda yapýlan iþlemler ile aðýzlarýnda geçici protezleri ile uðurlanmaktadýr.
ü Hayat boyu garanti mi ?Oral Ýmplantolojinin temel felsefesi hastaya hayat boyu kullanabileceði bir organ yapmaktýr. Normal aðýz bakýmýný aksatmayan bir hasta implantýný yaþam boyunca kullanabilir.
ü 70 yaþýndayým, yaþlýyým. Ýmplantlar için en iyi yaþ nedir ?Ýleri yaþ implant uygulamasý için engel oluþturmaz. Tam aksine metabolik aktiviteler yavaþladýðý için kemik dokusunda implant iyileþmesi acýsýndan daha kontrollü bir iltihabi süreç yaþanýr. Küçük ve genç bireylerde ise kemik geliþimi tamamlanmadan implant uygulanmamalýdýr. Kýsacasý yaþ açýsýndan sadece büyüme-geliþme çaðýndakilere yönelik bir sýnýrlama vardýr.
ü Diþ doktorum bana implantlarýn olamayacaðýný söyledi, diþetim yokmuþ. Ne diyorsunuz ?Diþeti dokusu veya kemik dokusundaki yetersizlikleri gideren bir çok teknik vardýr. Bu teknikler kullanýlarak pek çok vakada implant uygulama olanaðý yaratýlabilir.
ü Diþlerimi çok erken yaþta kaybettim, ayný þey implantlar için de geçerli olur mu ?Diþ kayýplarýnýn nedenleri (etyolojisi) tedavi planlamasý açýsýndan önemlidir. Sebepler araþtýrýlarak gerekli önlemler alýnarak implant tedavisine geçilmelidir. Erken yaþta diþ kayýplarýnýn baþlýca sebebi “jüvenil periodontitis” (JP) olabilir. JP’li hastalarda immün sistem yetersizliðine baðlý diþ kayýplarý oluþur. Bu tip vakalarda implant tedavisi öncesi ve sonraki takip döneminde “periodontal monitoring” yapýlarak diþeti saðlýðý denetlenmeli ve gerekli tedaviler uygulanmalýdýr. Bunun dýþýndaki etyolojik faktörler de deðerlendirilerek gerekli önlemler alýndýktan sonra implant tedavisine geçilebilir.
ü Baþarýsýzlýklarda implantý sökünce ne yapýyorsunuz ?Ýmplant kayýplarýndan sonra hemen ayný seans veya bir süre kemik iyileþmesi ve enfeksiyon varsa geçmesi beklenildikten sonra ayný bölgeye veya komþu bölgelere implant uygulanabilir. Kýsaca implant kaybý sadece tedavi sürecini etkileyen bir faktör olup, kurallara uygun çalýþýldýðýnda uluslararasý istatistiklere göre 5 yýlda % 2, 10 yýlda %5 gibi çok düþük oranlarda karþýlaþýlabilir.
ü Ýsveç implantlarý hakkýnda bir makale okudum. En iyisi hangisi ?Günümüzde tüm dünyada bilgi ve teknoloji paylaþýmý çok yaygýnlaþtýðý için bilimsel baþarýlarý veya bilimsel geliþmeler eþliðinde yaþanan teknolojik kolaylýklarý sadece bir ülkeye, birkaç markayla sýnýrlamak olasý deðil. Bu yaklaþým diþ implantlarý için de geçerli. Dolayýsý ile kaliteli ürünleri ayýrd ederken ülke orijinlerinden ziyade marka veya sistem ile ilgili araþtýrma-geliþtirme çalýþmalarý yani bilimsel yayýnlara göz atmakta fayda vardýr. Hakkýnda çok makale yazýlmýþ, çok bilimsel araþtýrma yapýlmýþ ürünler kendilerini ispat etmiþ olanlardýr.
ü Pahalý mý ?Evet, diðer diþhekimliði tedavileri ile kýyaslandýðýnda pahalý bir tedavi. Ancak kullaným süreleri açýsýndan kýyaslandýðýnda implant tedavisi çok uzun ömürlü olup zamana yayýldýðýnda belki de daha ucuz bir tedavi alternatifidir.
ü Sigorta karþýlýyor mu ?Genelde sigorta poliçelerinin kapsamý dýþýndadýr. Ancak son yýllarda bu tedavinin de fonksiynel lduðu yani iþlev kazandýrmaya yönelik bir uygulama olduðu giderek artan oranda kabul görmekte ve sigorta kapsamýna alýnmaktadýr.
ü Hastaya getirdiði fayda nedir? Deðer mi?Ýmplant tedavisi kaybedilen iþlevi doðala en yakýn þekilde geri kazandýrmasý bakýmýndan diðerlerine daha üstündür. Yaþam boyu kullanýlabilirler. Aðýzda mevcut öteki diþleri doðal halleri ile korumaya olanak tanýrlar. Psikolojik açýdan özellikle tüm diþlerini kaybetmiþ hastalarda özgüveni tekrar kazandýrmak gibi önemli bir faydalarý vardýr.
