Genel Bilgiler

GENEL CERRAHÝDE LAPAROSKOPÝK AMELÝYATLAR Cerrahi Týp Bilimleri geliþiyor ve günümüzde pek çok ameliyat artýk laparoskopik olarak yapýlýyor. Nedir laparoskopik ameliyat?

            Laparoskopik ameliyat, hastanýn ameliyat yerinde uzun bir kesi yapmadan sadece 0.5-1 cm’lik birkaç delik açarak ayný ameliyatý gerçekleþtirmemizi saðlayan bir yöntemdir. Bu deliklerden içeriye gaz verip þiþiriyoruz ve kendimize bir çalýþma alaný oluþturuyoruz. Sonra bir kamera, çalýþmak için birkaç alet sokup ameliyat yapýyoruz. Bazen halk arasýnda buna lazerle ameliyat deniyor ama lazer ile herhangi bir ilgisi yoktur.

            Türkiye 25-30 yýldýr laparoskopik ameliyatlar yapýlýyor. Tüm Türkiye’de yaygýn þekilde yapýlmaktadýr. Pek çok hastanede artýk laparoskopi sýradan ameliyatlar listesine girmiþtir.

            Genel cerrahide en sýk safra kesesi ameliyatý, mide fýtýðý ameliyatý, apandisit, kasýk ve göbek fýtýðý, barsak ameliyatý, dalak, karaciðer ve pankreas  ameliyatlarý yapýlýyor. Diðer cerrahi dallarda da ameliyatlar yapýlýyor. Üroloji, kadýn doðum, ortopedi, kalp cerrahisi, göðüs cerrahisi, çocuk cerrahisi gibi.

            Çünkü klasik ameliyatlarda hastanýn karnýný açmak içini görmek gerekiyor. Bazen karnýn derinliklerinde ulaþmakta zorlandýðýmýz bölgelerde ameliyat yapmak zorunda kalýyoruz. Laparoskopi ile bu zorluklar aþýlmýþtýr, karnýn en derin kýsýmlarýna rahatlýkla ulaþýlmaktadýr. Ayrýca hastalarýn hastanede kalma sürelerini azaltýyor, ameliyat sonrasý daha erken günlük iþlere dönmeyi saðlýyor, ameliyat sonrasý aðrý ve yara komplikasyonlarý az oluyor, daha estetik bir görünüm elde ediliyor.

            Günümüzde laparoskopi yapýlamayacak hasta yok gibidir. Tabiî ki bazý hastalarda laparoskopinin zor olacaðýný baþtan kabul ediyoruz. Daha önceden karýn ameliyatý geçirmiþ kiþiler, travma sebebiyle ameliyatlar, ek kalp-akciðer hastalýðý olanlar gibi.

            Laparoskopik ameliyatlar da artýk oldukça güvenli olarak yapýlmaktadýr. Ýlk baþlarda her ameliyatta olduðu gibi laparoskopide de bazý istemeyen sonuçlar, organ yaralanmalarý olmuþtur. Ama zamanla cerrahlarýn bu iþi öðrenmeleriyle bu komplikasyonlar azalmýþ ve günümüzde laparoskopinin kendi avantajlarý ile güvenliliði birleþmiþtir, daha tercik edilir olmuþtur. Yine de her ameliyat %100 güvenli olamaz, kendine has riskleri vardýr. Riskin arttýðý zaman laparoskopik ameliyat sonlandýrýlýp açýk ameliyata da geçilebilir. Bu bir baþarýsýzlýk deðildir; güvenli ameliyat yapmanýn gereðidir. 

            Öncelikle cerrahýn tecrübesi önemlidir. Çünkü ameliyatý ekrandan iki boyutlu olarak izleyip yapýyoruz. Yani derinlik hissi yok. Anatomideki farklýlýklar cerrahý hata yapmaya yönlendirebilir. Ameliyat yapýlacak organlara komþu yapýlar zarar görebilir, karýn gaz ile þiþirildiðinden kan dolaþýmý engellenebilir, damar týkanýklýðý olabilir. Tabiî ki bunlarýn tedbiri önceden alýnýr ve ameliyatýn her basamaðý birkaç yönden kontrol edilir, iþlemin güvenli olmasý için kendi içinde saðlama iþlemleri yapýlýr.

            Tabiî ki yapýlabilir. Ama gebelerde ameliyat yapmak için hastanýn doðumu bekleyemeyecek bir hastalýða yakalanmýþ olmasý gerekir; yoksa doðum sonrasýný beklemek daha makuldur. Çocuklarda da yapýlabilir. Ama bu durumda laparoskopi ile elde edeceðimiz avantajlarýn ameliyata deðip deðmeyeceðini deðerlendirmemiz gerekir. Küçük, zayýf çocuklarda 1-2 cm’lik bir kesi ile apandisit ameliyatý yapabilirken laparoskopik ameliyat yapmak üstün bir yöntem olmayabilir.

            Maliyetler ayný ameliyatýn açýk yöntem ile yapýlanýna göre bazen %50 bazen de 3-4 kat fazlasýdýr. Bu fazlalýk kullanýlan malzemenin çokluðuna göre artmaktadýr. Ama elde edeceðiniz sonuç saðlýk açýsýndan daha iyi ise rakamlar deðil saðlýk daha önemlidir.

Laparoskopik ameliyat anlayýþý gittikçe geliþiyor ve deðiþiyor. Þu anda farklý deliklerden karýn içine girme yerine tek bir delikten tüm aletleri içeri sokma yöntemleri geliþti. Hatta karýn içine sadece göbekten bir kamera sokup diðer aletleri doðal açýklýklardan (aðýzdan ve vajenden), sokarak ameliyat yapýlabiliyor. Tabi bunlarýn yarar ve zararlarý tartýþýlabilir.  Daha ilerisi, laparoskopik cerrahi Robot cerrahisine hizmet ediyor. Hatta hasta ile hekimin farklý mekanlarda olduðu uzaktan ameliyatlar gündeme gelmesine zemin hazýrlýyor.

            Her ameliyat için elde edeceðiniz yarar ile uðrayacaðýnýz zararý karþýlaþtýrmanýz gerekir. Sonuçta, genellikle laparoskopik ameliyatlar daha makuldür ve tercih edilmesi gerekir.