Genel Bilgiler
HEMOROÝD NEDÝR?
Hemoroid,basur ya da halk arasýnda mayasýl olarak bilinen hastalýk makatýn (anüsün) çevresindeki damarlarýn,bacaklardaki varisler gibi þiþmesiyle oluþur.
Makat çevresinde üç adet toplardamar yastýkçýðý mevcuttur.Bu yastýkçýklar birer air bag(hava yastýkçýðý) gibi görev yaparlar ve vücutta çok ince bir kontrol mekanizmasý gerektiren, istek dýþýnda gaz kaçýrmayý önleyen kontrol mekanizmasýný oluþtururlar.Toplardamar yastýkçýklarýnýn içi (hemoroid yastýkçýklarý) istirahat halindeyken, kanla dolar ve þiþer.Böylece air-bag vazifesi yaparak, kiþinin isteði dýþýnda gaz kaçýrmasýna engel olur.
HEMOROÝD NASIL OLUÞUR?
Anüste yer alan iç ve dýþ kaslar arasýndaki uyumsuzluk,ýkýnma problemleri bu bölgede yer alan toplardamar aðýnýn geniþlemesine ve sarkmasýna yol açar.Zamanla bu toplardamar aðýnýn(hemoroid memeleri) üstünü örten derinin incelmesi ile birlikte kanamalar ortaya çýkabilir.
HEMOROÝD NEDENLERÝ NELERDÝR?
1:Uzun süreli kabýzlýk veya ishal
2:Büyük tuvalet ihtiyacýný gidermeyi ertelemek,tuvalette uzun süre oturmak ve aþýrý ýkýnmak
3:Mesleði gereði uzun süre haraketsiz oturmak(þöför,pilot)
4:Aðýrlýk kaldýrmak veya aðýrlýk kaldýrma sporu yapmak
5:Gebelik veya doðum(Büyüyen rahim basýnç etkisi yapar)
6:Kronik(uzun süredir devam eden) öksürük þikayeti olanlar
7:Yaþlýlýk
8:Sedanter yaþam
9:Karaciðer sirozu
10:Kalýtýmsal faktörler
11:Beslenme ;Alkol tüketimi,acýlý baharatlý gýdalarýn fazla tüketimi,düþük lif oraný gýdalarla beslenme
12:Þiþmanlýk
HEMOROÝD KÝMLERDE GÖRÜLÜR?
Hemoroid genellikle genç yetiþkin insanlarýn hastalýðýdýr.Yaþ ilerledikçe hemoroidin görülme sýklýðý artar.Ortalama her 3 kiþiden birinde hemoroid hastalýðý görülmektedir ve bu oran 40 yaþ üzerinde daha da artmaktadýr.
HEMOROÝDÝN BELÝRTÝLERÝ NELERDÝR?
KANAMA:Özellikle iç hemoroidlerin en önemli belirtisidir.Kanama genelde dýþkýlamayý takiben ortaya çýkar,bazen damlama þeklinde ve bazen tuvaletin içini kýrmýzýya boyayacak kadar çok miktarda olur.Kanamalar genelde aðrýsýzdýr,kan pýhtýsý içermezler.
ANÜS ÇEVRESÝNDE ÞÝÞLÝK:Uzun süreli hemoroidal þikayetleri olanlarda genelde anüs çevresinde anal deride sarkma ve damarsal þiþlik farkedilir.
KAÞINTI VE AKINTI:Hemoroidler özellikle dýþarý sarkan hemoroidler mukuslu(yapýþkan bir sývý) akýntý þikayetine neden olabilir.Bu akýntý kaþýntý þikayetine yol açabilir.
AÐRI:Genelde dýþ hemoroidlerde görülmektedir,iç hemoroidlerin ileri evrelerinde ve özellikle tromboze hemoroidlerde aðrý görülmektedir.
Hemoroid Çeþitleri ve Tedavi Yöntemleri
Hemoroidler öncelikle kaynaðýný aldýklarý bölgeye göre iç ve dýþ olarak ikiye ayrýlýr.
ÝÇ HEMOROÝD:Asýl önemli olan hemoroidler iç hemoroidlerdir.Bu hemoroidlerde kendi içinde dört gruba ayrýlýr.
1.Derece Hemoroid
Hemoroid memesinin dýþarýdan görülemediði ancak anoskop ile içeriye girildiðinde görülebildiði durumda 1. derece hemoroid söz konusudur.
Kendini sadece kanama ile belli eder. Bu memeler genellikle aðrýsýz olup, 1 cmden daha küçük boyutlu, gergin ve ince duvarlý kanamaya hazýr iç memeler þeklindedir ve ele gelmezler.
Tedavisi
1. derece hemoroidler için çoðu zaman ameliyat gerekmez. Sadece merhem, uygun diyet, ýlýk su ile oturma banyosu ve istirahat yeterli olabilir. Ancak hazýrlayýcý sebepler araþtýrýlýp onlar da ayrýca tedavi edilmelidir.
2. Derece Hemoroid
Bunlar dýþkýlama sýrasýnda ,tuvalette ýkýnýnca anüs dýþýna çýkan ve ele gelen, ayaða kalkýnca ve ýkýnma bittiðinde anal kanal içine çekilip kaybolan, aðrýsýz, 1 – 3 cm çapýnda hemoroid memeleri olup, genellikle fýþkýrýr tarzda veya hýzlý damlalar þeklinde kanama yapar. Kanamalar bazen bir iki ay ara verebilir, bazen aylarca, her tuvalet çýkýþýnda az da olsa görülür. Ve zaman içinde mutlaka kansýzlýk yapar.
Tedavisi
Ýkinci derece Hemoroidler yine cerrahi tedavi gerektirmezler. Baðlama, Nd yag laser, sklerozan ilaç enjeksiyonu ile tedavi edilebilirler. Ayrýca uygun diyet, merhemler, ýlýk su ile oturma banyolarý ve aðrý kesiciler tedaviye eklenmelidir.
3. Derece Hemoroid
Ikýnma(dýþkýlama sýrasýnda) ile dýþarý çýkar ve bir süre anüs dýþýnda kalýrlar,hasta çoðu kez kendisi bu hemoroid memelerini içeri iter.
Tedavisi
Tedaviye duruma göre önce týbbi ve konservatif yöntemlerle baþlanýr; Nd-yag lazer ve özellikle LONGO STAPLER ile tedavisi mümkündür.
LONGO METODU NEDÝR?
Hemoroid hastalýðýnýn tedavisinde ana amaç hastanýn ameliyat sonrasý aðrýsýnýn en az olarak hissetmesidir.Ameliyat sonrasý aðrý üçüncü ve dördüncü evre hemoroidlerin tedavisinde önemli bir sorun oluþturur.Longo ameliyatýnda özel bir cihaz kullanýlmakta ve ameliyat anüsün aðrýsýz olan iç kýsýmýnda tatbik edilmektedir.Uygulama 15-20 dakika gibi kýsa sürede yapýlmaktadýr,ameliyat sonrasý aðrý belirgin olarak daha az,nekahat süresi daha kýsa ve iþe dönüþ zamaný daha çabuk olmaktadýr.Longo tekniði hastalýðýn tekrarý konusunda belirgin bir avantaj saðlamaz ama ameliyat sonrasý aðrý konusunda avantajlýdýr.
4. Derece Hemoroid
Hemoroid(basur) memeleri dýþkýlama haricinde de anüsün dýþýnda yer almaktadýr ve elle bile anüsün içine itilemez.Çoðu kez bu memeler akýntýya ve kaþýntýya yol açarlar.
Tedavisi klasik cerrahi metodlarla yapýlabileceði gibi LONGO+lazer metoduyla da yapýlabilmektedir.
DIÞ HEMOROÝDLER:Genellikle ameliyat gerektirmez,anüsün dýþýndan kaynaðýný alýr,çok aðrýlý olabilir(tromboze olabilir)Tromboz döneminde aðrý fazlaysa erken dönemde lokal anestezi ile içindeki pýhtý boþaltýlabilir.Çoðu kez istirahat,ýlýk oturma banyosu ,aðrý kesici ve merhemlerle tablo geriler.
CERRAHÝ TEDAVÝNÝN RÝSK VE KOMPLÝKASYONLARI (YAN ETKÝLERÝ)
Hemoroid hastalýðýnda cerrahi tedavi güvenle yapýlabilir. Fakat ender de olsa bazý riskler ve kompliklasyonlar görülebilir.
Bunlardan bazýlarý cerrahi tedaviye bazýlarý da anesteziye aittir. Anesteziye ait olanlar anestezi doktoru ile konuþarak öðrenilebilinir.
Cerrahi tedaviye baðlý geliþebilenler ise þöyledir:
- Ameliyat sonrasý dönemde bir süre dýþkýlama yaparken aðrý ve batma hissi olabilir.
- Yara yerinden iltihabi akýntý olabilir.
- Ameliyat sýrasýnda veya sonrasýnda kanama olabilir. Bu kanamaya baðlý tekrar ameliyat gerekebilir.
- Ender olarak ameliyat sonrasýnda anal kanalda (makat) darlýk oluþabilir. Bu durumda hastanýn dýþkýlama zorluðu gözlenir.
- Ameliyat sonrasý dýþkýlama alýþkanlýðýnda deðiþiklik ve dýþký kontrol mekanizmalarýnda bozulma olabilir. Zaman içinde düzelme gözlenir.
- Hemoroid hastalýðý cerrahi tedaviden sonra tekrarlayabilir. Tekrarlamamasý için yüksek lifli diyet tercih edilmelidir.
AMELÝYAT SONRASI NELERE DÝKKAT EDÝLMELÝDÝR?
Aþaðýdaki sorunlardan biri olduðunda doktora baþvurulmasý gerekir.
- Aðrý kesicilere raðmen geçmeyen þiddetli aðrý
- Ateþ, üþüme, titreme
- Yara yerinden iltihabi akýntý (cerahat içeren akýntý)
- Pansuman yapýlmasýna raðmen durmayan þiddetli kanama
- Ýdrar yapmada zorluk
- Üç gün üst üste dýþkýlama olmamasý
- Ýshal (diyare) : 24 saat içinde 3 den fazla sulu dýþkýlama
- Bulantý, kusma
HEMOROÝD HASTALIÐI KANSERE DÖNÜÞÜRMÜ?
Hemoroidlerin kansere dönüþme özelliði yoktur.
Anüsten kanama þikayeti olan bir hasta çok iyi deðerlendirilmelidir.Anal bölgede hemoroid hastalýðý tespit edilen hastalarda,bazen kalýn barsakta yerleþmiþ bir polip veya kanser kanama nedeni olabilirÞüpheli durumlarda mutlaka kolonoskopi yapýlmalýdýr.
HEMOROÝD HASTALIÐINDAN NASIL KORUNURUZ?
1-Kabýzlýktan korunulmalý(Bunun için özellikle tuvalet konusuna özen gösterilmeli,belirli bir saatte her gün tuvalete oturulmalýdýr.Örneðin her sabah bir bardak ýlýk su içtikten 5-10 dakika sonra tuvalete oturulmalýdýr.Tuvalette Hiçbir zaman uzun süre kalmamalýdýr.Aralýksýz ýkýnma iþinden kaçýnýlmaladýr
2-Tuvalet asla geciktirilmemelidir.
3-Tuvalette aþýrý ve ardýþýk ýkýnmalardan kaçýnýlmalýdýr
4-Her gün 6-8 bardak sývý alýnmalýdýr.
5-Aþýrý kilolardan kaçýnýlmalýdýr.
6-Günlük fiziksel aktiviteyi arttýrmalýdýr.Uzun süre oturur pozisyonda kalmamalýdýr.
7-Lifli gýda bolca tüketilmelidir
8-Tuvalet sonrasý temizlik sýrasýnda tahriþ edici tuvalet kaðýdý kullanmamalýdýr
