Genel Bilgiler
Meme koruyucu cerrahi ve memenin yeniden þekillendirilmesi :
Hiçbir kadýn hastalýk nedeni ile de olsa memesini feda etmeyi gönül rahatlýðý ile kabul etmez. Meme kanseri tanýsý almýþ hastalarýn bazýlarýna sunulan tedavi seçeneklerinden birisi de Meme Koruyucu Cerrahidir(MKC) ve kuralarýna uygun yapýldýðý takdirde hem hasta memesini kaybetmez hem de kanserin cerrahi tedavisi yapýlmýþ olur. MKC, taný ve cerrahi tedavi kararý sýrasýnda mastektomiye oranla kadýnlar üzerinde daha az travma yaratmaktadýr. Öte yandan ameliyat sonrasý RT gerekliliði ve bunun için harcanan zaman ve uygun aralýklarla ameliyatlý memenin mamografik ile kontrolü bazý hanýmlarda uzayan strese yol açmaktadýr.
Ameliyatýn þekline karar vermeden önce yapýlmasý gerekenler :
Kendi kendine muayenede veya doktor muayenesinde memede ele gelen þiþlik kanser düþündürse de veya biyopsi ile kanser tanýsý konmuþ olsa da MKC öncesi mutlaka mamografik inceleme yapýlmalýdýr. Bu yolla meme içinde ele gelmeyen baþka kanser odaklarý saptanabilir, sýnýrlý veya yaygýn mikrokalsifikasyon tespit edilebilir. Tümörün histolojik özellikleri ameliyat öncesi bilinmiyor ise ameliyat sýrasýnda yapýlacak patolojik incelemeye göre cerrahi tedavi seçeneðinin deðiþebileceði cerrah tarafýndan hastaya söylenmelidir. Eðer cerrahýn ameliyat sýrasýnda patolojik inceleme yaptýrma imkaný yok ise, öncelikle tümör çýkarýlmalý ve ayrýntýlý patolojik incelemesi yapýlmalýdýr. Zira cerrahi tedavinin þeklini belirleyecek en önemli faktör tümörün histolojik özellikleridir.
Hastanýn tercihi :
Hekim hastalýðýn özelliklerini göz önüne alarak cerrahi tedavi seçeneklerini (deri koruyucu mastektomi + onarým, mastektomi anýnda veya geç meme onarýmý, MKC memenin yeniden þekillendirilmesi) ve her ameliyatýn iyi ve kötü yanlarýný hastaya anlatmalý, hasta etki altýnda kalmadan hangi ameliyatý olacaðýna kendisi karar vermelidir.
Radyoterapi olanaklarý :
Meme koruyucu cerrahi sonrasý radyoterapi yapýlmasý gerekmektedir. Radyoterapi olanaklarýnýn bulunmadýðý veya þartlarýn yetersiz olduðu durumlarda mastektomi yapýlmasý tercih sebebidir. Ýyi kalitede yapýlmamýþ bir radyoterapi estetik sonucu olumsuz yönde etkileyecektir. Ýri memede radyoterapiye baðlý yan etkiler daha fazladýr.
Estetik sonuç :
MKC de amaç, hem onkolojik prensiplere uygun olarak kanserli dokunun çýkarýlmasý, hem de iyi estetik sonuç elde etmektir. Burada ön koþul onkolojik prensiplerden ödün verilmemesidir. Ýki hedefli iþlemi ödün vermeden gerçekleþtirmek hem onkolojik bilgiyi hem de cerrahi beceriyi gerektirmektedir. Hasta ve ekip dýþý doktorlar tarafýndan yapýlan deðerlendirilmeler sonucu, MKC de estetik tatmin/beðeni/baþarý % 75-80 civarýndadýr. Onkolojik iþlem tam olmasýna raðmen, MKC den sonra geriye þekilsiz, sert ve asimetrik bir meme kalýrsa iþlem amacýna ulaþmamýþ demektir.
Plastik cerrahlar diðer meme ameliyatlarýndan (meme küçültme, büyütme, dikleþtirme) edindiði tecrübelerini ve becerilerini MKC yapýlan hastalara da aktararak, onkolojik ilkelerden ödün verilmeksizin en iyi estetik sonuca ulaþmada onkolojik cerraha yardýmcý olmaktadýrlar. MKC ve memenin yeniden þekillendirilmesi (breast remodeling) ve son zamanlardaki deyiþle oncoplastic surgery; Onkolojik ilkelere baðlý kalarak yapýlan MKC iþleminde estetik sonucu olumsuz yönde etkileyen faktörlere yönelik çözüm üretmektedir.
MKC endikasyonlarýný ve estetik sonucu etkileyen faktörler ve plastik cerrahinin çözüm önerileri :
Tümörün büyüklüðü ve tümör büyüklüðü/ meme büyüklüðü oraný :
Genel kabul 3-5 cm lik tek tümörler için meme koruyucu cerrahi uygulanmasý þeklindedir. Tümör çevresinden 1-2 saðlam doku ile birlikte çýkarýlmasý gerektiði unutulmamalýdýr. Tümör ne kadar büyükse, o kadar fazla meme dokusu çýkarýlacak ve kalan meme bu iþlemden estetik anlamda olumsuz etkilenecektir. Küçük veya küçük ve sarkýk bir memede tümörün geniþ olarak çýkarýlmasý kaçýnýlmaz olarak þekil bozukluðu ile sonuçlanacak ve hasta tedavi sonrasý estetik iyileþtirme için arayýþlar içine girecek ve karmaþýk ameliyat önerileri ve bu ameliyatlara ait risk açýklamalarý ile karþý karþýya kalacaktýr.
Bu gruptaki hastalara, memedeki tümör çýkarýldýktan sonra, yani MKC sýrasýnda ameliyatlý memeyi yeniden þekillendirmek ve simetri saðlamak için, doku ilave edilebilir. Burada kaybolan meme dokusunu tamamlamak için hastanýn kendi dokularýnýn kullanýlmasý tercih edilir. Eðer memeler hem küçük hem de sarkýk ise, meme dikleþtirme ve volüm ekleme iþlemi her iki memeye de uygulanýr. Bu gruptaki bazý hastalar için meme derisi koruyucu mastektomi ve anýnda meme onarýmý en iyi alternatif olabilir.
Tümörün yerleþimi :
Genel olarak meme baþýnýn arkasýnda veya alt orta kadranda yerleþen tümörlerde uygulanan MKC’nin sonuçlarý daha az yüz güldürücüdür. Normal büyüklükte ve/veya sarkýk bir memede, meme baþý altýndaki veya alt kadrandaki meme dokusu boþaltýlýrsa, ciddi asimetri ortaya çýkar. Hele tümör meme baþýna yakýnsa ve tümörle birlikte meme baþý da çýkarýlýrsa sorun daha ciddi hale gelir. Bu þartlarda plastik cerrahi meme küçültme ameliyatlarýnda kullanýlan yöntemlerden birisini-tümörün yerleþimine göre- her iki memeye de uygulayarak ameliyatýn estetik yönden baþarýlý olmasýný saðlar.
Memenin durumu :
Küçük ve sarkýk veya normal büyüklükte ancak sarkýk olan memeler estetik açýdan sorun oluþturmaktadýr. Büyük ve/veya sarkýk memeler ise özellikle derinde yerleþmiþ tümörlerin radyoterapisinde, tümör yataðýnda arzu edilen doza ulaþmak hedefi, radyoterapinin yan etkilerini arttýrabilir. Memenin durumu MKC deki en önemli faktörler arasýndadýr. Özellikle sarkýk veya iri ve sarkýk memelerde MKC ile birlikte meme küçültme/dikleþtirme iþleminin yapýlmasý hem tümörün yeterli saðlam sýnýrla çýkarýlmasýný garanti eder, hem de estetik sonucun tatminkar olmasýný saðlar.