Genel Bilgiler
Psikolojik Yardým Nedir?
Ýnsanoðlu sadece doku, hücre ve organlardan meydana gelmiþ biyolojik bir organizma deðil, ayný zamanda psikolojik bir varlýktýr. Ýnsan psikolojisi ise ana hatlarýyla duygu, düþünce ve davranýþlardan meydana gelmektedir. Uzun ve zorlu yaþam süreci içersinde herkes fizyolojik olarak hastalanabileceði gibi sözü edilen bu alanlarda bazý sorunlar da yaþayabilir. Bunlara kýsaca “psikolojik problemler” diyoruz.
Psikolojik yardým; psikolojik olarak herhangi bir sorunla karþýlaþýldýðýnda kiþilere birebir olarak sunulan, ortalama 45 - 50 dakika süren, ihtiyaca göre ve seanslar halinde belli süre devam eden, tamamen iletiþime, bilimsel bilgiye ve bazý tekniklere dayanan bir yardým biçimidir. Bu yardým türü büyük ölçüde bir süreç iþidir, uygulamada herhangi bir cihaz yahut makine, alet ya da edevat kullanýlmaz, tamamen emek odaklý bir iþçilik hizmetidir.
Psikolojik yardým genel olarak farkýndalýk oluþturmaya ve/veya yönlendirmeye dayanan psikolojik danýþmanlýk; boþanma, sevilen kiþi kaybý, kronik hatalýklar gibi zor ve sýkýntýlý dönemlerde sunulan, dolayýsý ile daha uzun süreli olarak yürütülen psikolojik destek ve çözümlemeyi / saðaltýmý amaçlayan psikolojik tedavi olmak üzere üçe ayrýlýr. Bu yardýmda uzmana güven, karþýlýksýz kabul, saygý, empati, etkili dinleme, zaman ve danýþanýn / hastanýn aktif katýlýmý esastýr. Psikolojik yardýmda baþarý sadece uzmanýn bireysel niteliklerine (bitirdiði üniversite, bilgisi, yeteneði, tecrübesi gibi) deðil; hastanýn ya da danýþanýn sürece katýlým derecesine de baðlýdýr.
Bu sistematik ve yapýlandýrýlmýþ görüþmeler (terapi ya da danýþma) süresince uzman danýþana yardýmcý olmaya, onun sýrlarýný kendi sýrlarýndan önde tutmaya / korumaya, mahremiyetine saygý göstermeye, onu hiçbir sorunu dolayýsý ile ayýplamamaya ve eleþtirmemeye, yardým sunduðu kiþiyi kendi bakýþ açýsýna göre yargýlamamaya, sahip olduðu tarafsýz bakýþ açýsýný sonuna dek muhafaza etmeye mesleki ve etik anlayýþý gereði söz vermiþtir. Bu ayný zamanda mesleðine ve kendisine duyduðu saygýnýn da bir gereðidir. Ayrýca bunlara dikkat etmek kanuni bir zorunluluktur.
Sözü edilen yardým sürecinde diðer bütün yardým türlerinde olduðu gibi sonuç açýsýndan kesin ve yüzde yüz bir güvence verilemez. (Bu durum özellikle günümüzde uzman kaynaklý ve parasal düzeyli bazý suistimallere zemin oluþturabilmektedir.) Sunulan yardýmýn baþarýsý yaþanýlan sorunun türüne, bu sorunun þiddetine, uygulanan yardým prosedürünün niteliðine, hastanýn beklentilerine ve sürece katýlýmýna (ve daha baþka faktörlere) baðlý olarak deðiþir. Literatürde, diðer yardým türlerinde olduðu gibi psikolojik yardýmýn da yetersiz kaldýðý vaka örnekleri mevcuttur. Ancak bu hizmetin danýþan için mahzurlu bir yaný yoktur. Yani bu hizmetle hasta / danýþan her zaman için sorunlarýný çözemeyebilir ancak en ufak bir kayba uðramaz. Diðer bir deyimle tamamen doðal bir yaklaþýmdýr, herhangi bir yan etkisi yoktur.
Baþvuran kiþi en azýndan (yüzde yüz sonuç alamadýðýnda dahi) hayatýnda bir defa olsun mahrem bir mekanda, tam bir güven duygusu içinde, yeterli bir süre boyunca, uzman olan bir kiþiyle sorunlarýný bütün açýklýðýyla konuþarak paylaþabilir; kendisine, sorunlarýna, bu sorunlarýn nedenlerine ve sonuçlarýna iliþkin daha saðlýklý bir bakýþ açýsý kazanabilir. Bazý bilimsel yol ve yöntemler öðrenebilir, bunu o an için olmasa bile yaþamýnýn ileriki dönemlerinde kullanabilir.
O bakýmdan bu yardým yaklaþýmý bir çözümleme meþguliyeti olduðu kadar bireysel nitelikli bir eðitim faaliyeti olarak da düþünülebilir. Böylece kiþi az ya da çok, “en alt” ile “yüzde yüz” arasýnda deðiþen düzeylerde ama mutlaka bir fayda görme imkanýný yakalamýþ, yardým için üzerine düþeni yapmýþ, dolayýsý ile iyileþmeyi hak etmiþ olur. Çünkü iyileþmek, hak etmektir. Hak etmek ise üzerimize düþen sorumluluðu yerine getirmekle, bunun için bir þeyler yapmakla, doðru yönde ve gayretli adýmlar atmakla, sorunun gerektirdiði mücadeleyi vermekle olmaktadýr.
Görülen Lüzum Üzerine Birkaç Uyarý ve Hatýrlatma:
Eðri oturalým belki, bunun ziyaný yok; ama mutlaka doðru konuþalým:
_Psikoloji bölümlerinin müfredatý ve içeriði alanda sunulan yardýmýn gereklerinden oldukça uzak ve kopuktur. Ayrýca biz psikologlar uygulamalý bir alanda çalýþtýðýmýz halde uygulama imkaný (en azýndan yeteri kadar) olmadan, salt teorik düzeyli bir eðitimle mezun olmaktayýz. Dolayýsý ile bu meslek -aslýnda birçok meslek gibi- daha çok iþin içinde öðrenilmektedir. Ayrýca psikolojik yardým tamamen iletiþime dayalý olan ve yoðun bir emek gerektiren bir iþçilik hizmetidir. Bu nedenlerle alacaðýnýz hizmetin baþarýsýnda tercih edeceðiniz uzmanýn unvanýndan, eðitiminden ve çoðunlukla (hepsini tenzih ederim) “belli bir bedel mukabilinde üç beþ günde satýn alýnabilen” sertifikalarýndan çok kiþisel yeteneði, en çok da deneyimi büyük rol oynar.
Öyleyse psikolojik yardýma ihtiyaç duyduðunuzda bu gerçekleri dikkate almanýzda, en azýndan domates seçerkenki kadar olsun ihtiyatlý davranmanýzda, bunun sonucu olarak da deneyimli uzmanlarý tercih etmenizde fayda vardýr. Aksi takdirde -teþbihte hata olmazmýþ- “acemi nalbant .................. üzerinde öðrenir” durumuna düþmeniz her an için mümkündür.
_Günümüzde pek çok þey gibi kutsal insan saðlýðý iþi de maalesef ki ticarileþmiþ durumdadýr. Bu olgu gereksiz görüþme telkinleri ve bu görüþmelerin seans sayýsýný çoðaltma þeklinde iki yanlýþ ve etik dýþý sonucu doðurabilmektedir. “Þu sorunda yardým almalýsýn, en haftada bir gelmeniz gerekiyor, toplam þu kadar seans gerekiyor” gibi önerilerle karþýlaþýldýðýnda -özellikle belli bir bedel karþýlýðýnda hizmet alýnacaksa þayet- biraz dikkatli ve titiz olunmasýnda fayda vardýr.
_Devletimiz son dönemde kamuya psikolog alýmýnda ciddi bir aþama kaydetmiþ durumdadýr. Bulunduðunuz ilde, hatta artýk birçok ilçe devlet hastanelerinde psikolog istihdam edilmektedir. Hem ücretsiz yardým alýnabilecek yerler olmasý hem de hastane olmasý dolayýsý ile psikologlara sunduðu klinik tecrübe imkaný nedeniyle buralara daha çok raðbet edilmesinde, bu konuda pasif kalýnmamasýnda, bilakis peþine düþülerek (ben sorunlarýmý konuþarak psikologla çözmek istiyorum vs. diyerek) aktif ve talepkar olunmasýnda fayda vardýr.
Psk. Ýzzet Güllü
www.izzetgullu.tr.gg