Genel Bilgiler
Ýnsanýn kan hücrelerinde A ya da B özellýklerinden biri ya da bu özelliklerden ikisi birlikde bulunabilir, veya bu özelliklerden hiç biri bulunmayabilir. Bu olasýlýklardan herbiri için Rh faktörünün varlýðý ya da yokluðu söz konusu olabilir. Bu durumda insanlarda
- A Rh(+) (Rh faktörü var anlamýnda);
- A Rh(-) (Rh faktörü yok anlamýnda);
- B Rh(+);
- B Rh (-);
- AB Rh(+);
- AB Rh(-);
- 0 Rh(+) ve
- 0 Rh(-)
olmak üzere sekiz ayrý kan grubundan biri bulunur. Bireyin kan grubu anne ve babasýndan kalýtýmla aldýðý özellikler sonucu belirlenir.
Anne adayý Rh (+) ise babanýn kan grubunun önemi yoktur. Uyuþmazlýk olmaz. Eðer anne Rh (-) ve baba Rh (+) ise Rh uygunsuzluðu yani gebelikte kan uyuþmazlýðý mevcuttur. Bu durumda anne karnýndaki bebeðin Rh (+) ya da Rh (-) olmasý mümkündür. Problem bebeðin baba gibi Rh (+) olmasý , annenin Rh (-) olmasýdýr. Bu koþulda tedbir alýnmaz ise yani Anti- D adý verilen özel immunglobulin yapýlmazsa sonraki gebeliklerde ciddi sorunlar oluþur.
Doðum dýþýnda da Rh (-) annenin duyarlý hale gelmesi ve az miktardaki Rh (+) bebek kanýnýn gebeliðin herhangi bir döneminde anne kan dolaþýmýna geçmesiyle meydana gelebilir. Aþaðýdaki durumlarda bu oluþabilir ve bebeðin kan gurubu bilinmeyeceði için doktorun önerisi ile koruyucu Rhogam (Anti-D) yapýlmalýdýr ; Rh (-) anneden dünyaya Rh (+) bebek dünyaya geldiðinde doðumdan sonraki ilk 72 saatte antikor geliþimini önlemek amacýyla rheogam uygulanmalýdýr. Rh (-) anneden dünyaya gelen her Rh (+) bebekte rheogam’ýn tekrar dozlarý gerekmektedir. (ilk 72 saatte) Gebeliðin herhangi bir safhasýnda düþük ,kürtaj, dýþ gebelik, amniosentez, kordosentez sonrasý 72 saatte rheogam yapýlmalýdýr. Gebelik ve müdahaleler sonrasý koruyucu rheogamlar düzenli þekilde yapýldýðý sürece bebekleriniz risk altýnda deðildir
Prof.Dr.Ýdris Koçak OMÜ týp fakültesi kadýn hastalýklarý ve doðum ABD e-mail:idriskocak55@gmail.com