Cevap:

Elif Haným,
Böbrekte üretilen idrarýn, üreter denilen idrar kanalýna geçmeden önce toplandýðý havuzcuk kýsmýna pelvis (pelvis renalis) adý verilir. Bir böbreði boþaltan iki adet pelvisin ve onlara baðlý ayrý iki üreterin olmasý, çok da seyrek olmayarak karþýlaþtýðýmýz bir durumdur. Bazen bu üreterler mesaneye (idrar torbasý) ayrý ayrý inip mesaneye ayrý ayrý baðlanýrlar (duplike sistem), bazen de mesaneye ulaþmadan önce birbirleriyle birleþerek tek üreter (Y üreter) halinde devam eder ve mesaneye tek yerden baðlanýrlar. Halk arasýnda çift böbrek olarak da bilinen bu farklýlýklar doðuþtandýr ve sorun yaratmayabilecekleri gibi, bazen hafif ya da biraz daha ciddi sorunlara neden olabilirler. Mesaneye ayrý ayrý aðýzlaþýyorlarsa, böbrek üst kýsmýný boþaltan üreter ve böbrek üst kýsmýyla onun pelvisinde þiþmeyle birlikte mesaneye aðýzlaþtýðý bölgede üreterosel dediðimiz kese þeklinde bir geniþleme, böbrek alt kýsmýnýn üreterine de mesaneden geriye idrar kaçmasý görülebilir. Bu problemler, çocuklukta bazý belirtiler verebilir ve yapýlacak tetkiklerle saptanabilirler. Eðer geç saptanýrlarsa ve böbreðin üst kýsmý aþýrý þiþme nedeniyle çalýþmaz hale gelmiþse, o kýsmýn pelvis ve üreteriyle birlikte çýkartýlmasý gerekebilir. Bu iþlem, laparoskopik yöntemle (kapalý ameliyat) de yapýlmaktadýr. Eðer eriþkin birinde çift veya Y üreter var fakat böbreklerde þiþme yoksa sadece takip yapýlabilir.
Gebelikte böbrek þiþmesine gelelelim: Gebelik aylarý ilerleyip uterus (rahim) büyüyen bebek nedeniyle böbreklerden mesaneye idrar götüren üreterlere basý yapmaya baþladýkça, böbreklerde þiþme (hidronefroz) görülür. Bu durum sað tarafta daha sýk görülür, sorun sol tarafta genellikle daha azdýr veya görülmez. Uterus büyüklüðü arttýkça basý artabilir ve bu da idrar akýþýný daha fazla bozarak böbreðin daha fazla þiþmesine neden olabilir.
Sizin ikiz gebeliðiniz olduðundan, uterus daha büyüktür ve gebeliðin daha erken aylarýnda problem baþlamýþ olabilir.
Gebelikteki hidronefrozda bizim yaklaþýmýmýz þöyledir: Hidronefroz hafif (doðuma çok az süre kalanlarda orta derecede de olabilir) derecede ise, aðrý dayanýlmaz derecede deðilse, doðuma kýsa süre kalmýþsa sýk ultrasonografi kontrolleri yapýp böbreði sürekli kontrol ederek doðuma kadar olan süreyi müdahale etmeden geçirebiliriz. Takipte hidronefroz hýzla artar, böbrekte kalýcý hasar oluþturabilecek düzeye gelir veya aðrýlar çok þiddetlenirse müdahale gerekir.
Eðer hidronefroz fazla, aðrýlar þiddetli veya doðuma uzunca bir süre varsa, yine müdahale gerekir.
Müdahale, böbrekten mesaneye idrar akýmýný saðlayarak böbreði rahatlatacak ve böylece çalýþmasýný koruyacak en basit müdahale olmalýdýr. Üreter içine, bir ucu böbrekte diðer ucu mesanede kývrýlan ve 3-12 ay arasýnda vücutta kalabilen çeþitleri olan ince bir boru yerleþtirilmesi, böyle bir müdahaledir. Bu ince, deðiþik materyalden üretilebilen yumuþak boruya üreteral stent, double J stent, çift J stent gibi isimler verilir. Üreteral stentin yerleþtirilmesi için, sistoskop denen ýþýklý bir aletle mesane içine girilir, sistoskoptan steril su doldurularak mesane incelenip üreterlerin açýldýðý orifis dediðimiz delikler görülür ve stent buradan itilerek böbreðe yerleþtirilir. Bir sorunla karþýlaþýlmadýðý durumda bu iþlem 5-10 dakika gibi kýsa bir sürede tamamlanabilir. Stent yerleþtirilmesi narkoza gerek kalmadan sadece idrar yoluna uyuþturucu jel sýkýlarak yapýlabileceði gibi, narkoz altýnda veya damardan aðrý kesici ilaçlarýn verildiði sedoanaljezi yöntemiyle de yapýlabilir. Bu iþlem sýrasýnda çok kýsa süre floroskopi cihazý (X ýþýnlarý) veya ultrasonografi ile stentin yerleþiminin kontrol edilmesi gerekir. Genellikle çok riskli olmayan, basit bir iþlem olmasýna karþýn, gebelikte bu iþlemin yapýlmasýnýn riskleri, gebe olmayan birindekinden biraz daha farklýdýr. Örneðin bir enfeksiyon geliþirse hem anne hem de bebek(ler) açýsýndan problem olabilir. Çok nadiren de olsa, stent yerleþtirilmesi erken doðumu tetikleyebilir. Stent yerleþtirildikten sonra, özellikle de yeterli sývý alýnmazsa üzerinde kireçlenmeler, taþ oluþmalarý, stente baðlý enfeksiyonlar, idrarda görülebilecek hafif kanamalar, iþeme sýrasýnda hafif böbrek aðrýlarý, gebelikte zaten olan sýk idrara çýkma ihtiyacýnda artýþlar vb. sorunlar geliþebilir. Bunlar sizi korkutmasýn, çoðu zaman çok ciddi problemler görmüyoruz fakat bu riskleri bilip kabul ederek iþleme karar vermek gerekir. Hiç bir þey yapýlmazsa ve böbrek uzun süre þiþ kalýrsa çalýþmasý bozulup bu durum geriye dönmeyebilir ve böbrek kaybýyla sonuçlanabilir. Bu nedenle, ciddi hidronefroz varlýðýnda stent yerleþtirilmesini öneririz fakat hastaya riskleri anlatýrýz. Stent yerleþtirilmesi mümkün olmazsa son çare olarak baþvurulabilecek daha zor ve riski biraz daha fazla yöntemler de vardýr ama genellikle bunlara gerek kalmaz.
Bu genel bilgilerden sonra sizin durumunuza dönersek, bu durum þimdiye dek bir sorun çýkarmadýysa gebelikten sonra da çýkarmayabilir fakat takip edilmesi gerekir. Önemli olan, doðum sonrasý uterus küçüldüðünde durumun tam belirlenmesi, böbrek çalýþma ve þiþme düzeylerinin saptanmasý ve buna göre karar verilmesidir.
Þimdiki durumda, sað böbrek pelvis AP çapý ve hidronefroz derecesi çok fazla olmadýðýndan, size acilen stent yerleþtirilmesine gerek olmadýðýný düþünüyorum. Eðer þiddetli böbrek sancýnýz da yoksa, haftalýk veya 10 günlük ultrasonografi takipleri yapýlmasý gerekir. Bununla birlikte, ikiz gebeliðiniz olduðu, uterusun fazlaca büyüyebileceði ve doðumun da çok yakýn olmadýðý göz önüne alýnýrsa, önümüzdeki haftalarda üretere stent yerleþtirilmesi gerekecek gibi duruyor. Kadýn doðumcunuzla birlikte sizi sürekli takip edecek bir üroloða ve ultrasonografi yapacak radyoloji uzmanýna ihtiyacýnýz var. Takipteki ölçümlere, böbreðin durumuna göre karar verilecektir.
Bu durum sýk görülen, neredeyse her gebede karþýlaþýlabilen, bazen müdahale gerektiren bir durumdur ve kesinlikle moralinizi bozmamanýz gerekir. Hekimlerinizle tam bir uyum içinde, gerekli bilgileri alýp olasýlýklarý öðrenerek, soðukkanlýlýkla vereceðiniz kararlar hem bebekleriniz, hem de sizin için en iyisi olacaktýr.
Sormak istediðiniz spesifik sorular olursa yine yardýmcý olmaya çalýþýrým.
Sorunsuz bir gebelik ve saðlýklý bebekler dilerim. Geçmiþ olsun dileklerim ve saygýlarýmla.
Dr. Yýldýrým Bayazýt