Çocuklarýn geliþim özellikleri birbirinden bir miktar farklý olabilir. Burada verilen bilgiler, çoðunluðu yansýtmaktadýr. Sizin çocuðunuzdaki gözlemleriniz burada verilenlerden farklý ise bu normal olabilir: çocuk hekiminize danýþarak gözlemlerinizi ve düþüncelerinizi anlatýnýz, bilgi alýnýz.
Çocuðunuz kendi yaþ grubundan daha ileri yaþýn iþlevlerini yapýyor olabilir. Ancak yaþýna uygun olanlarý yapamýyorsa doktorunuza danýþýnýz.
GELÝÞÝM NASIL OLUR?
Beyin geliþimi yapýsal-kalýtsal özelliklere ve ayrýca çevresel etkenlere, çocuðun yaptýðý etkinliklere baðlýdýr. Beyinde iþletilen, kullanýlan hücreler ve baðlantýlar kuvvetlenirken kullanýlmayanlar da küçülür, hatta yok olurlar: bu “kullan ya da kaybet” ilkesi olarak özetlenebilir.
Bu nedenle bebekler ve küçük çocuklarla ilgilenen her kiþi onlarýn beyninin geliþiminde kalýcý etkiler býrakýr. Çocuklarýn eriþkinlerle iliþkileri, iletiþimleri onlarýn beyin geliþimini etkiler.
Bu etkiler olumlu ya da olumsuz olabilir. Çocuðunuzun geliþimini olumlu etkilemek istiyorsanýz:
Onun verdiði iþaretlere, seslere cevap verin
Onunla konuþun, ona kitap okuyun, þarký söyleyin
Günlük, sabit alýþkanlýklar geliþtirin
Ýki yaþýndan sonra televizyonda ona uygun programlarý günde bir saati geçmeyecek þekilde izletin, bunun dýþýndaki zamanlarda baþka etkinlikler yapmasýný saðlayýn
Davranýþlarýnýzda tutarlý olun: çocuðunuzun belirli davranýþlarýný hep ayný þekilde takdir edin, ya da gerekiyorsa, cezalandýrýn. Olumsuz, istenmeyen davranýþlarýn ne olduðunu öðrenmesini saðlayýn. Olumsuz davranýþlarýn düzelmesi zaman alacaktýr: hemen sonuç beklemeyin, ve gayret gösterdiði zaman onu takdir edin.
Açýklayýcý olun: “odan daðýnýk” yerine “oyuncaklarýn, elbiselerin yerde duruyor ” gibi açýk konuþun.
Eþinizle ya da aile büyüklerinizle aranýzda çocuðun eðitiminde görüþ ayrýlýklarý varsa bunlarý onun yanýnda konuþmayýn. Biriniz ona öðütlerde bulunurken diðeri araya girmemelidir.
Geliþim dönemi özelliklerini fark ettiðinizi göstermek ve ona katýlmak çocuðunuzu yüreklendirecek, coþkulandýracaktýr.
Çocuk yetiþtirmek mutlu, eðlenceli, büyüleyici bir uðraþtýr: TADINI ÇIKARIN!
0-1Ay:
Emzirirken, altýný deðiþtirirken onunla konuþursanýz yüzünü size doðru çevirir.
Gözüne parlak ýþýk gelince gözünü kýrpýþtýrýr.
Yüzükoyun yatýrýlýnca baþýný yana çevirerek yanaðýný yataða dayayabilir.
Kucaðýnýzda olmak, sesinizi duymak ona güven verir.
Yüksek ve ani seslerde irkilir, kollarýný geri doðru aniden açabilir.
Yanaðýna dokunduðunuzda refleks olarak baþýný o tarafa çevirir ve emmek için arayýcý hareketler yapar.
Avucunun içine parmaðýnýzý koyduðunuzda kavrar.
Ýkinci ay:
Bakýþlarýný bir nesne üzerinde odaklaþtýrabilir Ancak gözlerinde zaman zaman kayma olabilir.
Sýrtüstü yatarken yaklaþýk yarým metre üstünde sallayacaðýnýz renkli bir halkayý saða sola salladýðýnýzda izleyebilir. Yukarý-aþaðý salladýðýnýzda ayný beceriyi gösteremez.
Yüzünüze bakar. Ona bakarken baþýnýzý hafifçe saða-sola oynattýðýnýzda yüzünüzü izler.
Sýrtüstü yatarken ellerinden tutup kaldýrmaya çalýþýrsanýz baþýný tam tutamayýp arkaya düþürebilir.
Yüzükoyun yatýnca baþýný 1-2 santimetre kaldýrabilir. Ani seslerle irkilir.
Tabanlarýna destek yaptýðýnýzda elinizi güçlüce itebilir.
Elini aðzýna götürmeye baþlayabilir
Üçüncü ay:
Siz konusunca size güler,
Ellerini incelemeye baþlar, kol-bacak hareketleri artar. Bu kendini tanýmanýn ilk uðraþlarýdýr.
Anne ve baba gibi yakýn kiþilerin sesini ayýrdeder.
Huzursuzlaþtýðýnda, aðladýðýnda kendisi ile konuþursanýz bir süre susup dinleyebilir.
Agu benzeri sesler çýkarýr..
Kýrmýzý bir nesneyi saða-sola gezdirdiðinizde izler
Yüzükoyun yatýrýlýnca baþýný kaldýrýp 1 dakika yukarýda tutabilir
Dikey pozisyonda dolaþtýrýlmaktan çok hoþlanýr, çünkü artýk dünyayý tanýmaya baþlamýþtýr.
0-3 AY ÝÇÝN ÖNERÝLER
Yüzüne gülümseyerek ve hoþnutlukla bakarsanýz o da kendinden hoþnut olacak, kendini deðerli bulacaktýr.
Onunla konuþun,ninniler, þarkýlar söyleyin. Deðiþik sesler, müzikler dinletin (saatin sesi, hafif müzik sesi, kuþ sesi, gibi)
Onu hafif hafif, müziðin ritmine uygun olarak sallayýn.
Yataðýnýn üzerine iple hareketli resimler renkli kumaþ, sünger, kaðýt parçalarýndan oluþan oyuncaklar asýn (Yaklaþýk 50 cm yukarý)
Ona ismiyle seslenin.
Beslerken kucaðýnýza alýn.
Kucaðýnýza aldýðýnýzda bedenini hafif hafif okþayýn.
Aðladýðýnda, huzursuzlaþtýðýnda hemen yanýna gidemiyorsanýz bile ona seslenin, ve kýsa sürede yanýna gitmeye çalýþýn. Onunla sakin bir sesle konuþun, ninni söyleyin, kucaðýnýza alýn.
Kucaðýnýzda, taþýma koltuðunda veya bebek arabasýnda onunla dolaþmaya çýkýn.
Yatarken ya da kucakta onu yumuþak bir battaniye ile sararsanýz kendini daha rahat hissedebilir ve kendi ani hareketleri ile uyanmaz.
Sýrtüstü durumdan kaldýrýrken baþýný arkaya düþürebilir: yatýrýp kaldýrýrken baþýný elinizle arkadan destekleyin.
Bebeðinizi orta sertlikte bir yatakta, ince bir yastýkla, sýrtüstü veya yan yatýrmanýz önerilir.
4. ay:
Yüzükoyun yatýnca baþýný kaldýrýp etrafa bakabilir.
Renkleri ve uzaðý görebilir.
“Aa-uuu” gibi sesleri sýk sýk çýkarýr.
Ayaklarýnýn üzerine bastýrýlmak istendiðinde basmayýp bacaklarýný karnýna doðru çeker
Nesnelere uzanmaya baþlar. Birinci ayda sözü edilen refleks olarak yakalama davranýþý kaybolur.
5.ay:
Yüzükoyun yatýnca baþýný kaldýrýp dik tutabilir.
Dönmeye baþlayabilir. Düþmelere dikkat!
Bu dönemde basmayabilir.
Sesli (kýkýr kýkýr) gülebilir, bunu sizin de katýlmanýzla, konuþmanýzla daha da arttýrýr.
Geceleri daha uzun uyur: 6-8 saati bulabilir.
Bir elinde tuttuðu nesneyi diðer eline geçirebilir.
Sýrtüstü yattýðýnda ayaklarýný yakalayýp aðzýna götürebilir.
6.ay:
Destekle oturabilir.
Çýngýraðý salladýðýnýzda sesine döner.
Oyuncaklara uzanýr.
Bu dönemde henüz basmamasý normaldir.
Yüzükoyun yatýnca kollarýný gergin tutarak baþ ve omuzlarýný, gövdesinin üst kýsmýný yataktan kaldýrabilir.
Anne-babasý uzaklaþýnca aðlayabilir.
Eline aldýðý her þeyi aðzýna götürür.
4-6 ay için ÖNERÝLER
Bu dönemde onunla “ce-e” benzeri oyunlar oynayýn.
Deðiþik sesler çýkaran oyuncaklar, çýngýraklar verin
Deðiþik sesler, müzikler dinletin
Bebeðinizi yýkarken, altýný deðiþtirirken, beslerken onula konuþun.
Onun çýkardýðý seslere siz de cevap verin, çýkardýðý sesleri taklit edin.
Onun ulaþabileceði mesafelere plastik, renkli, yaþýna uygun oyuncaklar ya da plastik bardak, tabak gibi ev eþyalarý koyarak almaya teþvik edin. Oyun malzemelerini seçerken güvenli olmalarýna özen gösterin
Aynada kendisine baktýrarak oynayýn, bu arada ismini tekrarlayýn.