Diþeti Hastalýklarý ve Tedavisi

DÝÞ ETÝ HASTALIKLARI ( PERÝODONTOLOJÝ )

Diþ eti hastaklýlarý bugünün modern diþhekimliðinde üzerinde en çok durulan konulardan biri haline gelmiþtir. Halk arasýnda yaygýn "diþeti çekilmesi" olarak tanýnan ve diþlerin kaybý ile sonuçlanan diþeti hastalýklarýnýn tedavisi amacý ile diþtaþý ve bakteri plaðýnýn temizlenmesi, cerrahi teknikler ile hastalýðýn tedavisi ve hastanýn aðýz ve diþ bakýmý konusunda bilgilendirilip motive edilmesi bu uzmanlýk alanýna girmektedir.

DÝÞETÝ ÝLTÝHABI ( PERÝODONTAL HASTALIKLAR)

Diþeti iltihabý sadece gözle görülen diþetini deðil, kemik dokusunu da etkilediðinden kontrol altýna alýnmayan bir diþeti hastalýðý, sonuçta çürüksüz diþlerin sallanmasýna ve bu diþlerin kaybýna neden olur. "Mikrobiyal dental plak" denilen mikrop tabakasýnýn diþler üzerinde birikmesi engellenmezse, bu tabaka içinde yaþayan bakteriler tarafýndan üretilen zararlý maddeler diþetlerinde iltihaba yol açar.

Diþeti hastalýklarýnýn önlenmesi veya tedavisi; doðal diþlerin korunmasý, daha rahat çiðnemenin ve daha iyi bir sindirimin saðlanmasý gibi diðer faydalarý da beraberinde getirir.

Bu hastalýk tablosunun erken dönemde hasta tarafýndan fark edilmesi ve hekime baþvurulmasý halinde yapýlacak diþtaþý temizliði ile diþetleri eski saðlýðýna kavuþturulabilir.

Dental plak uzun zaman aðýzdan uzaklaþtýrýlmazsa, aðýzda bulunan kalsiyumla birleþerek, tartar dediðimiz diþtaþlarýnýn oluþmasýna neden olur. Diþtaþlarý iltihabýn ilerleyerek çene kemiðine ulaþmasýna yolaçar.

Çene kemiðinde yýkým miktarý arttýkça diþler daha fazla sallanmaya baþlar. Ýltihabýn bu derecede ilerlemesi genelde aðrýsýz olduðu için hasta olayýn farkýnda olmayabilir. Eðer hastalýk bu safhaya kadar ilerlemiþse tedavi periodontal cerrahi ile mümkün olmaktadýr. Periodontal tedavilerin baþarýsý ancak tedavi sonrasý düzenli aðýz bakýmýnýn devam ettirilmesi ile mümkündür

Diþeti Ýltihabýnýn Belirtileri:

- Diþetinde kanama (diþ fýrçalarken yada kendiliðinden),

- Ýltihaba baðlý aðýzda koku ve kötü tat,

- Kýrmýzý ve þiþ diþetleri,

- Aðýzda tat bozukluðu,

- Diþetlerinin çekilerek diþ kökünün açýða çýkmasý,

- Sallanan diþler,

- Zamanla eðilen yada çarpýklaþan diþler

- Kaþýnma hissi (diþetlerinde)

Saðlýklý Diþeti:

• Portakal kabuðu görüntüsünde, açýk pembe renk,

• Diþleri kök baþlangýçlarýnda saran ve konturlarýný takip eden muntazam bir diþeti sýnýrý,

• Kýrmýzýlýk, þiþkinlik ya da enfeksiyonun olmamasý,

• Normal fýrçalama ve ip kullanýmýyla kanamama,

• Herhangi bir rahatsýzlýk hissinin olmamasý,

• Saðlam ve sert görüntülü diþ etleri,
  

GÝNGÝVÝTÝS
Diþeti hastalýðýnýn en basit formudur. Periodontal hastalýklar diþeti iltihabý (gingivitis) ile baþlar. Yani gingivitis periodontal hastalýðýn erken dönemidir. Bu dönemde diþetleri kanamalý, kýrmýzý ve hacim olarak büyümüþtür. Erken dönemde çok fazla rahatsýzlýk vermeyebilir. Tedavi edilmezse hastalýk periodontitise ilerleyerek diþeti ve diþleri destekleyen alveol kemiðinde geriye dönüþsüz hasar oluþturabilir. Profesyonel tedavi ve iyi bir bakýmla diþeti saðlýðý tekrar saðlanabilir.

AGRESÝF PERÝODONTÝTÝS

Periodontitis periodontal hastalýklarýn daha ilerlemiþ safhasýdýr. Bu tipte, ilk bakýþta bir problem yokmuþ gibi görünür. Fakat tam tersine hastalýðýn agresif, yýkýcý bir þekilde ilerlemesi söz konusudur. Yapýlan diþ eti tedavisine cevap vermeyebilir ve antimikrobiyal (antibiyotik) tedavi ile desteklenmesi gerekebilir.

KRONÝK PERÝODONTÝTÝS

Diþin destek dokularýndaki iltahap sonucu ilerleyici nitelikte ataþman (diþ ile diþ eti arasýndaki doku) ve kemik kaybý mevcuttur. Diþetlerinde cepler ve çekilme ile karakteristiktir. En çok görülen periodontitis çeþitidir..
Hastalýk ilerledikçe diþler sallanmaya baþlar, hatta diþin kaybedilmesine kadar gidebilir.

SÝSTEMÝK BÝR HASTALIÐIN GÖSTERGESI OLARAK ORTAYA ÇIKAN PERÝODONTÝTÝS

Alveoler (diþi çevreleyen kemik dokusu) kemikte, periodontal ligamentte (diþ ile kemik arasýndaki lifler) ve diþ eti dokusunda nekrotizan karakterde iltihap vardýr. Immun sistemin baskýlandýðý, kötü beslenmenin olduðu ve AIDS virüsü taþýyan kiþilerde daha sýklýkla gözlemlenir.

Diþ Eti Hastalýklarýnýn Nedenleri :

Diþeti hastalýðýnýn temel nedeni bakteri plaðý denen diþe sýkýca tutunan, yapýþkan saydam bir tabakadýr. Aðýz hiyeni iþlemlerini yetersiz uyguladýðýnýz takdirde diþ ve diþetlerini etkileyen bakteri plaðý oluþur. Plaðýn bir miligramýnda 200 ile 500 milyon arasýnda bakteri bulunur. Bunun yanýsýra aþaðýdaki faktörler de diþeti saðlýðýnýzý etkilemektedi:

• SÝGARA: Hepimizin bildiði gibi sigara kanser, akciðer, kalp hastalýklarý gibi bir çok önemli rahatsýzlýklara sebep olur. Tüm bunlarýn dýþýnda aðýz içi mukozasý ve diþetleri için de çok zararlýdýr, diþeti hastalýklarýnýn geliþmesine neden olur.

• GENETÝK FAKTÖRLER: Yapýlan araþtýrmalara göre %30 oranýnda genetik bir yatkýnlýk vardýr. Ayrýca aðýz bakýmýnýn kötü olmasý ile diþeti hastalýðýnýn geliþme olasýlýðý 6 kat daha artar. Ailede diþeti problemi olan bir kiþi var ise mutlaka bir diþeti hastalýkjlar uzmanýna (periodontolog) siz de muayene olun.

• HORMONAL DEÐÝÞÝKLÝKLER: Hamilelik, puberte, menapoz, mensturasyon gibi hormonal deðiþikliklerin yoðun olduðu dönemlerde aðýz hijyeninize ayrýca özen göstermeniz gerekmektedir. Diþ etleriniz bu dönemlerde daha hassas olur. Diþ eti hastalýðýna yatkýnlýk artar.

• STRES: Hipertansiyon, kanser gibi pek çok rahatsýzlýðýn nedenlerinden biri olmasýnýn yanýnda diþeti hastalýklarýnýn da risk faktörlerindendir. Araþtýrmalar göstermiþtir ki periodontal hastalýklarda dahil olmak üzere stres vücudun enfeksiyonla mücadelesini zorlaþtýrmaktadýr.

• ÝLAÇ KULLANIMI: Doðum kontrol haplarý, anti-depresanlar, kalp ilaçlarý aðýz saðlýðýnýzý etkiler. Bu yüzden bu ilaçlardan birini kullanýyorsanýz lütfen diþ hekiminizi uyarýnýz ve aðýz hijyeninize ayrýca önem veriniz.

• DÝÞ SIKMAK VEYA GICIRDATMAK: Diþ ve diþeti arasýndaki kuvvetin azalmasýna neden olarak periodontal doku yýkýmýna sebep olurlar. Diþ etlerindeki çekilmenin bir sebebi de diþ sýkmaktýr. Mutlaka gece plaðý takýlarak bu sýkmanýn durdurulmasý gerekir.

• DÝABET-ÞEKER HASTALIÐI: Diabet hastalarý periodontal (diþ eti) enfeksiyon açýsýndan yüksek risk grubuna girerler. Mutlaka rutin diþ eti kontrollerini bir diþ eti uzmanýna yaptýrarak aðýz hijyenlerine ayrýca özen göstermelidirler.

• KÖTÜ BESLENME: Vücudun, immun (baðýþýklýk) sisteminin zayýflamasýna ve buna baðlý olarak, diþ eti enfeksiyonu da dahil olmak üzere enfeksiyonlarla mücadelesinin zorlaþmasýna neden olur.

• KÖTÜ YAPILMIÞ KURON KÖPRÜ VE DOLGULAR: Diþetine basan ve taþkýn yapýlmýþ dolgu, kuron ve köprüler diþetlerinde problem oluþturur.

DÝÞ ETÝ HASTALIKLARININ TEDAVÝSÝ:

Diþeti hastalýðýnýn tedavisinde diþ ile diþeti arasýnda meydana gelen ceplerin derinliðinin özel bir alet vasýtasýyla ölçülmesi gereklidir. Bu ceplerin miktarýna ve derinliðine göre teþhis konulur ve tedavi planlanýr. Derin cepler diþeti hastalýðýnýn hýzla ilerlemesi için uygun bir ortam hazýrlayacaðýndan yapýlacak olan tedavide amaç bunlarýn mümkün olduðunca sýðlaþtýrýlmasýdýr. Çünkü derin ceplerin içine yerleþen mikroorganizmalarýn fýrçalama ve diþ ipi kullanýmý ile sizin tarafýnýzdan tamamýyla temizlenmesi imkansýzdýr.

DÝÞ ETÝ HASTALIKLARININ TEDAVÝSÝ:

Diþeti hastalýðýnýn tedavisinde diþ ile diþeti arasýnda meydana gelen ceplerin derinliðinin özel bir alet vasýtasýyla ölçülmesi gereklidir. Bu ceplerin miktarýna ve derinliðine göre teþhis konulur ve tedavi planlanýr. Derin cepler diþeti hastalýðýnýn hýzla ilerlemesi için uygun bir ortam hazýrlayacaðýndan yapýlacak olan tedavide amaç bunlarýn mümkün olduðunca sýðlaþtýrýlmasýdýr. Çünkü derin ceplerin içine yerleþen mikroorganizmalarýn fýrçalama ve diþ ipi kullanýmý ile sizin tarafýnýzdan tamamýyla temizlenmesi imkansýzdýr.

Sizin diþeti hastalýðýnýzýn seviyesine göre uygulanacak tedavi aþaðýdakilerdir:

DAHA SIK DÝÞ TAÞI TEMÝZLÝÐÝ Rutin temizlik ve kontroller 6 ayda bir yapýlýrken periodontal hastalýðý olan veya buna eðimli olan kiþilerde hekimin belirleyeceði daha kýsa aralýklarla temizlik iþlemi yapýlýr. Ceplere yerleþen plaðýn içindeki mikroorganizmalar 3 ay içinde kemiðe zarar verebilecek kadar çoðalýr. Sýk diþtaþý temizliði yaptýrmak bu birikimi önleyerek kemiðin zarar görmemesini saðlar.
Hekiminiz tarafýndan verilecek olan hijyen eðitimini de doðru ve eksiksiz uygulamak bu açýdan büyük önem taþýmaktadýr.

KÖK YÜZEYÝ DÜZLEÞTÝRÝLMESÝ (KÜRETAJ)

Halk arasýnda küretaj olarak bilinen kök yüzeyi düzleþtirilmesi, kök yüzeyine tutunmuþ olan eklentileri ( bakteriler, diþtaþlarý) özel küretler yardýmýyla kazýyarak, yüzeyden uzaklaþtýrma ve saðlýklý kök yüzeyini açýða çýkartarak diþetinin tekrar kök yüzeyine yapýþmasýný saðlama iþlemidir.

GÝNGÝVEKTOMÝ VE GÝNGÝVOPLASTÝ

Bazý durumlarda iltihapsal, ilaca baðlý ya da kalýtsal olarak diþeti büyümeleri gözlenmektedir. Bu diþeti büyümelerine kemik erimesi eþlik etmiyorsa ya da kemik oluþturmamýzý gerektiren derinlikte defektler mevcut deðilse diþeti büyümelerini, diþle-diþeti arasýndaki cebin yumuþak doku duvarýný keserek çýkartabiliriz. Bu iþleme gingivektomi denir. Bu iþlemden sonra genellikle diþetini cerrahi yöntemlerle düzelterek normal fizyonomisini geri kazandýrmak için ise gingivoplasti iþlemi uygulanýr.

FLAP OPERASYONU

Periodontal cepler küretaj ve kök yüzeyi düzleþtirilmesi ile sýðlaþtýrýlamýyorsa cerrahi olarak cebi oluþturan diþeti çýkartýlýr. Çok derin ceplerde diþeti bütün olarak kaldýrýlýp altýnda gerekli kök yüzeyi düzleþtirme iþlemleri yapýlýr, kapatýlýr ve dikiþlerle yerine sabitlenir. Eðer bu aþamada erimiþ olan kemiðin desteklenmesi gerekiyorsa ya da o bölgede kemik oluþturulabileceði düþünülüyorsa, defekt bölgesine sert doku greftleri ya da hastanýn kendi dokusundan elde edilen kemik parçacýklarý koyularak, kaybedilen dokunun geri kazanýlmasýna çalýþýlýr.

DOKU GREFTLERÝ
Yumuþak doku greftleri:
Diþ fýrçasýnýn yanlýþ kullanýlmasý, anatomik hatalar ya da diþeti hastalýklarý sebebiyle bir veya birkaç diþte meydana gelen belirgin diþeti çekilmelerinin, aðzýn farklý bir bölgesinden (genellikle damak) alýnan yumuþak doku parçalarýyla örtülmesi iþlemidir. Genellikle estetik amaçla ya da bazý durumlarda, diþeti hastalýðýnýn ilerlememesi için koruyucu amaçla yapýlýr.

Sert doku greftleri:
Flap operasyonlarý esnasýnda kemik kaybýnýn ileri boyutta olduðu bölgelerde yapay veya doðal kaynaklý kemik tozu uygulamalarý ile kemik yapýmý uyarýlýr.

ESTETÝK AMAÇLI DÝÞ ETÝ UYGULAMALARI

En güzel diþler bile saðlýklý ve düzgün þekilli diþetleriyle çerçevelenmemiþ ise çekici gözükmezler. Diþ etlerinizde yapýlan tedaviler ve küçük operasyonlar ile estetik olmayan diþ etleri düzeltilebilir.

Saðlýksýz diþ etleri: Periodontal hastalýk nedeni ile diþ etleri kýrmýzý, þiþ ve parlak gözükürler. Estetik diþ hekimliði iþlemlerinden önce mutlaka tedavi edilmelidirler.

Diþ etleriyle gülümseme: (Gummy Smile) Gülümsediklerinde diþ etleri fazla gözüken vakalarda herhangi bir estetik diþ hekimliði iþlemi yapýlacak olsa da olmasa da yapýlacak küçük bir operasyon ile diþ eti fazlalýklarý uzaklaþtýrýlarak daha hoþ bir gülümseme elde edilebilir.




Diþeti çekilmesi: Diþeti çekilmesi sonucu bazý diþler çok uzun gözükebilir, bu diþlerde kök yüzeyleri açýða çýkmýþtýr. Böyle bir durumda, öncelikle diþeti tedavisi yapýlarak bu açýklýklar yumuþak doku greftleri ile kapatýlmalýdýr.

Düzensiz diþeti kenarlarý: Diþleri çerçeveleyen diþetleri bazý diþlerde çok yukarda yada çok aþaðýda olabilir (diþeti çekilmesi, sürme bozukluðu, diþ kaybýndan doðan defektler vb). Estetik prosedürden önce diþeti þekilleri ideale getirilmelidir.

Diþeti pigmentasyonu: Herhangi bir yaralanma sonucu yada doðal olarak diþetlerinde farklý renkte bölgeler olabilir. Eðer gülme hattýndaysa bunlarýn da yok edilmesi gerekir.

SAÐLIKLI DÝÞETLERÝNÝZ ÝÇÝN DÝKKAT ETMENÝZ GEREKENLER:

.Günde en az 2 kez olmak üzere 2 dakika süresince diþlerinizi hekiminizin size gösterdiði þekilde fýrçalayýn ve diþ ipi kullanýn,

• Dengeli beslenin, boþ kalorilerden ve çok yapýþkan gýdalardan kaçýnýn,

• Kendi kendinizi muayene etmeyi öðrenin ve rutin olarak bunu yapýn. Böylece herhangi bir aðýz içi veya diþsel deðiþikliðin ilk sinyallerini yakalayabilirsiniz,

• Senede en az iki kere diþ hekimine gelerek kontrol ve diþ taþý temizliði yaptýrýn.