Ýþtahsýz çocuðu bekleyen tehlikeler nelerdir?
Güncelleme: 10/20/2011
Ýþtahsýz çocuðu bekleyen ilk tehlike, yetersiz kilo artýþýdýr. Çocuk yeterli kalori-protein-vitamin ve mineral alamadýðý için vücut aðýrlýðý artýþý az ve yetersiz olur. Az beslenen çocuk az kilo alýr, az büyür. Oysaki büyüme çocukluk yaþ grubunu simgeleyen en önemli biyolojik fonksiyondur. Bilindiði gibi anne karnýnda baþlayan büyüme ergenlik dönemi sonunda durur. Bu durumda çocuk, eriþkin özelliði kazanmýþ olur. Büyüme baþlýca iki yönde gerçekleþir. Bunlardan biri vücut aðýrlýðý artýþýdýr. Çocuðun kilo almasý takip edilir. Diðeri ise boy uzunluðunun artýþýdýr ki bu da boyu ölçülerek izlenir.
Ýþtahsýzlýk nedeniyle yeterli beslenemeyen çocukta kýsa süre içinde ilk ortaya çýkan sorun kilo almada yetersizliktir. Bu durum uzun sürecek olursa boy uzunluðu artýþý da yetersiz olur. Boyu akranlarýna göre daha geriden gider.
Ýþtahsýzlýk bazen daha da aðýr ve uzun süreli olup, çocuðun kilo almasýna engel olduðu gibi kilo kaybetmesine de yol açabilir. Bu durumda konu daha da önem kazanýr. Ýþtahsýz çocuk doktora müracaat ettiðinde mutlaka vücut aðýrlýðý ve boy uzunluðu deðerlendirilmeli, beslenme yetersizliði geliþip geliþmediði belirlenmelidir.
Bazý durumlarda da, yine beslenmenin yetersizliðine baðlý olmak üzere, çocukta bazý vitamin ve minerallerin eksikliðine baðlý özel belirtiler de geliþebilir. Bu nedenle iþtahsýzlýðýn derecesi, süresi çok önemlidir. Ýlk dönemde vitamin ve minerallerin vücut depolarý kullanýlarak belirtilerin ortay çýkmasý önlenir ama uzun süreli olursa, depolar tükenir ve ihtiyacýný karþýlayamayan çocukta söz konusu vitamin veya mineralin eksikliðine baðlý belirtiler ortaya çýkar.
Yine beslenme ve hastalýklara karþý dirençli olma ile yakýn iliþki vardýr. Yetersiz beslenmiþ çocuklarda immün sistem zayýf düþer ve bu çocuklar baþta mikrobik hastalýklar olmak üzere hastalýklara daha yatkýndýrlar. Daha sýk ateþli enfeksiyon hastalýðý geçirirler.
Yine yapýlan çalýþmalar, iþtahsýzlýk nedeniyle yeterli ve dengeli beslenemeyen çocuklarda algýlama, duygulaným sorunlarýnýn daha sýk görüldüðünü göstermiþtir. Bu çocuklarýn akademik baþarýlarý da daha düþük olur.
Bebek ve çocuklar yaþ ve gereksinimlerine göre deðiþen iþtaha sahip olur. Örneðin yaþamýn ilk 1 yýlý boyunca hýzlý büyüyen, kilo alan bebek daha sonraki aylarda büyüme hýzýndaki azalmaya paralel olarak daha az besin tüketmeye baþlar. Ýþtah belirgin olarak azalýr. Ancak buna raðmen yeterli beslenme gerçekleþir. Beslenmenin amacý, çocuðun anne ve babayý tatmin edecek miktarda yemek yemesi deðildir.
Lokmayý uzun süre aðzýnda saklayan, yutmamak için zaman kazanmaya çalýþan, tabaðýndaki yemeði bir türlü bitiremeyen çocuk ayný derece hoþnutsuzluða ve endiþeye neden olur. Ek gýdalara baþladýktan itibaren okul çaðýna kadar çocuklarýnýn iþtahsýzlýðýndan þikayetçi olmayan anne baba yok gibidir. Maalesef kesin bir tavsiyeyle iþtahsýzlýðý gidermek mümkün olmadýðýndan anne babalar deðiþik ve bazen de iþtah þuruplarý gibi yanlýþ çözümlere yönelmektedir. Ýþtahsýzlýk problemini çözmek için aslýnda alerji þurubu olan ve yan etkileriyle iþtah artmasýna yol açan bu ilaçlara veya yanlýþ uygulama ve müdahalelere yönelmek yerine çok yönlü yaklaþým gerekmektedir.
Doðumdan sonra mucize besin Anne Sütü ile beslenen bebek bu sayede saðlýk ve mutluluða kavuþur. Biberon kullanýmý ve ek besinlere geçiþ sürecinde anne ve çocuk arasýnda çatýþma kaçýnýlmaz olur. Çocuk, anne sütü dýþýndaki yeni lezzetleri kabul etmekte isteksizdir. Sebze, meyve ve tahýllara alýþmak zaman alýr. Çocuðunu her koþulda çok iyi beslemek ve büyütmek isteyen annenin bu duruma sabýr ve anlayýþ göstermesi her zaman olasý deðildir. Ýyi yemek yiyerek ailenin mutlu olduðunu gözlemleyen çocuk, yemek yemediðinde annenin üzüntüsünü de anlar. Ýki yaþýna doðru çocuðun bu durumu algýlama yeteneði geliþmiþ ve artýk yemek yediðinde ödül veya rüþvet almayý baþarmýþ duruma gelir. Yemek yeme veya yememe sayesinde çocuk istediði kadar ilgiyi çeker. Aileyi yönetmeye baþlar.
15-20. aylar en riskli dönem
Çocuklarýn büyüme ve geliþme hýzlarýndaki dönemsel farklýlýklara baðlý olarak yeme alýþkanlýklarý ve iþtahlarýnda fizyolojik farklýlýklar gözlenir. Bebeklikten baþlayýp bir yaþýna kadar olan sürede hýzla boy atýp kilo alan çocuðun daha fazla kalori alma ihtiyacý duyduðu, ancak daha sonraki dönemde büyümedeki yavaþlamaya paralel olarak çocuðun yeme isteðinde azalma olabileceði bilinmelidir. Özellikle 15-20. aylar iþtahýn en düþük seviyede olduðu dönemlerdir. Ayrýca yemek seçme, psikolojik nedenlerle yemeði reddetme gibi davranýþlarla sýklýkla karþýlaþýlýr. Çocuða daha çok yedirmek için yapýlan ýsrar ve baskýlar, yemeði aðza týkarak zorlama ve cezalar genellikle olumsuz tepkilere ve iþtahsýzlýðýn artmasýna neden olur.
