ALGOLOJİ Algolojik tedavi, tanım olarak ağrının dindirilmesi anlamını taşır. "Ağrı, vücudun herhangi bir yerinden kaynaklanan, organik bir nedene bağlı olan veya olmayan insanın geçmişteki tüm deneyimlerini kapsayan, hoş olmayan özel bir duyudur". Bu duyu aslında tamamen beyinde algılanan ve yaşanan bir olaydır. Bu nedenle ağrının bir özelliği de kolaylıkla ölçülemeyen kişisel bir duygu olmasıdır. Ağrı, sonuçta başta beyin olmak üzere vücudun birçok sisteminin içine girdiği ve değerlendirdiği çok karmaşık bir olaydır. Bu olay o kadar karmaşıktır ki ağrı çeken bir insanın beyni sonuçta daha farklı çalışmakta, olayları daha farklı algılamakta ve hatta yaşam biçimini bile değiştiren bir hale gelmektedir. Kronik ağrı hastanın günlük yaşamını ve hareketlerini kısıtlar ve bu da depresyona yol açar. Sonuçta eskiye göre ağrıdan daha çabuk etkilenen ve daha şiddetli ağrı çeken insanlar haline dönüşürler. Bu bir kısır döngüdür ve aile-sosyal çevre hastadan uzaklaşmaya başlar. Ağrı aslında vücudumuzda yolunda gitmeyen bir takım olaylar olduğunu gösteren bir işarettir. Ancak her zaman bu olayın ne olduğunu net olarak anlayamayabilir ve elimizde mevcut olan tetkik-muayene yöntemleri ile nedenini bulamayabiliriz. Bu gibi durumlarda ağrının psikolojik nedenlere dayandığını söylemek doğru değildir. Ağrının bir diğer özelliği kişiden kişiye değişme gösterebilmesidir. Ağrı Eşiği denen bu durum cinsiyet, sosyal çevre, eğitim ve din gibi çeşitli inançlara bağlı olarak çok farklılıklar gösterebilmektedir. Ağrı tedavisinde nedeni bilinen yaralanma türü organik ağrılarla çok daha kolay baş edilebilir. Ancak vücudun içinden gelen migren gibi ağrıların nedenini bulmak ve dolayısı ile tedavi etmek çok daha zordur. Ağrı tedavisinde kullanılan ilaçları 3 ana gruba ayırabiliriz: Merkez sinir sisteminde ağrı algılanmasını değiştiren ilaçlar: Bu ilaçların ilk tipi morfindir. Bu grup ilaçlar daha çok iç organlardan kaynaklanan şiddetli ağrılarda, yanık ve doku tahribatı ile ortaya çıkan şiddetli ağrılarda ve kanser ağrılarında kullanılır.
Periferik (çevresel) mekanizmalarla ağrıyı önleyen ve daha çok kas iskelet sistemi ağrılarında kullanılan ilaçlar: Bu grup ilaçların ilk tipi aspirindir. Ağrı kesici özelliklerinin yanı sıra ateş düşürücü ve inflamasyon (yangı-ödem) giderici etkileri vardır. Ayrıca kortizon türü ilaçlar da bu tür yangısal durumlarda etkilidir.
Lokal anestezik ilaçlar: Sinir gövdesine lokal olarak uygulandıklarında bütün sinir liflerinde uyarının, yani ağrının iletilmesini duraklatırlar. Bu grup ilaçlara örnek olarak novokain verilebilir. Diş hekimliğinde sıklıkla kullanılan ilaçlardır. Bu tür uygulamalar blokaj olarak adlandırılmaktadır.
Ağrı kesiciler morfin tipi narkotiklere göre de sınıflanabilmekte ve narkotik analjezikler ve non-narkotik analjezikler olarak ayrılabilmektedir. Nöroşirürjide algolojik tedavi uygulamaları daha çok ağrı oluşturan bölgeye ait sinirlere blokajlar yapılması şeklindedir. Bunlar boyun ve bel omurlarına ait sorunlar, yüz sinirlerine ait nevraljiler, sinir sıkışmaları gibi durumlardır. Direk ağrı oluşturan bölgeye enjeksiyon yapılması şeklinde tedavilerdir.
|
