Arpacık, Kirpik Hastalıkları

Giriş

Kapak kenarı enfeksiyonları                                                      Derleyen Dr. Yusuf AKCAN

Blefaritis (blefaron = latince göz kapağı)

Göz kapaklarınınsık görülen kronik bilateral inflamasyonudur. Kapakların kirpikleri içeren 2 mm lik marjinal (kenar) kısmını tutar. Stafilokoksik ve seboreik olmak üzere iki tipi vardır. Her ikisi de kapaklarda kaşınma yanma ve batma hissine yol açar. Stafilokoksik tipde kirpik diplerinde kepeklenme, hiperemi, kapak kenarında kalınlaşma vardır. Stafilokoksik tipde kepekler seboreik tipde olduğu gibi aşırı yağlanma göstermez. Kepekler kaldırılınca kapak kenarında ülserasyon görülebilir. Ayrıca kapak kenarlarında trikiazis (ters kirpik) ve madarozis (kirpiklerin dökülmesi) gelişebilir. Stafilokoksik blefarit çocukluk döneminde başlar ve tedavi edilmezse yıllar boyunca yinelemelerle sürer. Akut stafilokoksik enfeksiyon kapaklarda hordeolum ve şalazyon gelişimine yol açabilir. Bakteriyel ekzotoksinler konjonktivit ve keratitise (marjinal kornea infiltratları) neden olabilir.

Seboreik blefarit stafilokoksik erişkin yaş grubunda ortaya çıkar. Bu olgularda sıklıkla saçlı deri ve yüzde sebore ve kepeklenme vardır. Seboreik blefaritte yağlı kepeklenme vardır fakat ülserasyon gelişmez. Seboreik blefaritde kirpik dibindeki Zeiss bezleri ve tars içindeki meibomian bezlerinin hipersekresyonu (seboresi) söz konusudur.Meibomian bezi disfonksiyonu gelişen olgularda bu sekresyonun katılaşarak bezlerin ağızlarını tıkadığı gözlenir.

Sıklıkla stafilokoksik ve seboreik tip birlikte görülür. Her iki tipin tedavisi aynıdır ve kapak hijyenini sağlamaya yöneliktir. Bir el havlusu yardımıyla kapaklar üzerine uygulanan sıcak pansuman kepeklenme ve yağlı sekresyonu gidermede çok faydalıdır. Aynı amaçla kirpik dipleri bebe şampuanı ile yıkanmalıdır. Ayrıca kirpik diplerine parmak uçlarıyla masaj yapılarak etkilenen bezlerde biriken sekresyonun boşaltılması yararlıdır. Stafilokoksik blefaritde topikal antibakteriyel göz damlaları tedaviye eklenmelidir.

Kapak bezlerinin enfeksiyonları

İnternal Hordeolum (İç Arpacık)

Tars içindeki Meibomian bezlerinin stafilokoklarla akut iltihabıdır. Kapakta lokalize olarak şişme, kızarıklık vardır ve dokunmakla duyarlılık ortaya çıkar. Tedavide sıcak pansuman ve topikal antibiyotikler genellikle yeterli olur.

Eksternal Hordeolum (Dış Arpacık)

Kıl follikülü dibindeki Zeiss bezinin stafilokoklarla akut iltihabıdır. Enfeksiyonlu kısımda başlangıçta şişme, kızarıklık ve ağrı olur ve küçük bir abse gelişir. Sıcak pansuman, topikal antibiyotikler uygulanır. Birkaç gün içinde fronkül kirpik follikülü dibinde kendiliğinden drene olur ve hasta rahatlar. Drenaj olmazsa o bölgeye yapılan küçük bir insizyonla irin boşaltılır.

birden fazla veya uzayan vakalarda oral 1. generasyon sefalosporinler endike olabilir.

oküler rocesea, basal hücreli karsinom, preseptal sellülit, sebase bez karsinomu ayırıcı tanılar arasında olmalıdır.

Şalazyon (Meibomian kisti)

Meibomian bezinin kronik iltihabi granulomudur. Şalazyon iç arpacıktan sonra gelişebilir veya meibomian bezinin ağzının tıkanmasına bağlı olarak sebase sekresyonun bezin içinde birikmesiyle ortaya çıkar. Kapakta ağrısız sert ve yuvarlak bir nodül şeklinde görülür. Kitlesi genellikle hordeolumdan daha büyüktür ve iltihabi bulgular yoktur. Kapak çevrildiğinde konjonktival yüzeyde kabarıklık ve kırmızı pembe renk değişikliği izlenir. Bazı olgularda granulom konjunktivayı aşar ve kapak ilegöz küresi arasında tümöral kitle oluşumuna yol açan pediküllü şalazyon görünümü ortaya çıkar. Şalazyonda en sık uygulanan tedavi cerrahi tedavidir. Konjonktival yüzden yapılan bir insizyonla kistik yapının tümüyle kürete edilmesi gerekir. Küçük şalazyonlarda intralezyonal steroid enjeksiyonları denenebilir. Yineleyen şalazyonlarda biyopsi endikasyonu vardır. Zira meibomian gland karsinomu şalazyonu taklit edebilir.

kolesterol yüksekliği şalazyonda sebep olabilir.


Kaynak:

Dr. Mehmet Ünal , Gazi Tıp Fakültesi , Göz Hastalıkları Anabilim Dalı

eMedicine -Hordoelum

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)