Spermlerin yumurta ile buluşmasını kolaylaştırmak için uygulanan bir
yöntemdir. Aşılama; IUI (İntrauterin inseminasyon), rahim içi
inseminasyon veya inseminasyon isimleri ile de anılır.
Özetlemek
gerekirse; bu işlem için eşten semen(meni) örneği alınır, laboratuar
koşullarında özel bir şekilde yıkanarak yalnızca canlı ve sağlıklı
spermler elde edilerek en kısa zamanda özel bir kanül (boru)
vasıtasıyla rahim içine verilir.
Semen örneğinin işlemden
geçirilmeden, olduğu gibi rahim içine verilmesi tercih edilmez. Ancak
spermlerin vajinada depolanmasını engelleyen fiziksel veya psikolojik
durumlarda aşılama, işlenmemiş semenin verilmesi ile de yapılabilir.
Öncelikle
erkekten alınan semen bazı özel solüsyonlarla yıkanıp kaliteli,
sağlıklı ve hızlı hareketli spermler ayrıştırılarak elde edilir.
Tüm
sperm ayrıştırma metotlarında amaç, daha iyi hareketli, normal yapıda
ve yeterli sayıda sperm içeren konsantre semen elde etmektir. Aşılama
için en azından 1 milyon hareketli sperm gerekir.
Aşılama için
erkeğin 3 günlük cinsel perhiz sonrası semen (meni) örneği alınır.
Laboratuarda özel filtreler ve özel yıkama teknikleri ile semen
işlenir. Hazırlanan sperm konsantresi özel enjektör içinde ve bir
termosta kadın doğum uzmanına gönderilir.
Sperm hazırlandıktan sonra geçen süre 1 saati aşmamalı, kısa sürede aşılama yapılmalıdır.
Doktorunuz,
özel bir kanül (inseminasyon kanülü) ile sperm örneğini rahim içine
hassa bir şekilde enjekte eder. İşlem anestezi gerektirmez, ağrısızdır.
Spermlerin rahim içine enjeksiyonu basınç oluşturmadan yavaş ve kontrollü yapılır.
İşlemden sonra bir süre (yaklaşık 15-20 dakika) dinlenmeniz gerekir.
Aşılama
genellikle yumurtlama tedavileri ile birlikte de yapılabilir.
Yumurtlama tedavisi (ovulasyon indüksiyonu), klomifen veya
gonadotropinlerle olabilir. İşlem öncesinde follikül takibi ile
yumurtlama durumunuz izlenir. Yeterince olgun follikül elde ettikten
sonra bir "çatlatma iğnesi" (HCG) yapılır. Ovulasyon (yumurtlama) bu
iğneden 36 saat sonra gerçekleşeceği için aşılamada da bu süre sonunda
yapılır.
Bazen ise aşılama "spontan" yani yumurtanın kendiliğinden geliştiği adet dönemlerinde de yapılabilir.
Günümüzdeki
verilere göre en başarılı sonuçlar, gonadotropin adı verilen
yumurtalıkları çalıştırıcı ilaçlarla (iğne tedavisi) birlikte
aşılamanın yapılması ile alınmıştır.
Aşılamadaki amaç; rahim
ağzını (cervix) devre dışı bırakarak, daha fazla sayıdaki sağlıklı
spermi rahim içine ulaştırmak, buradan da tüplere ulaşmasını sağlayarak
gebelik şansını arttırmaktır.
Çünkü bazı durumlarda servikal
mukus (rahim ağzı salgısı) sperm geçişine izin vermez. Aşılama ile bu
şekildeki mukus engeli ortadan kaldırılmış olur.
Aşılama (IUI) Hangi Durumlarda Uygulanır? Aşılama
pek çok infertilite durumlarında uygulaması kolay, pratik, nispeten
ekonomik ve risksiz bir işlem olduğu için pek çok durumda ilk tercih
edilen yöntemdir. En sıklıkla: Düşük sperm sayı veya hareketlilik oranı (Erkek faktörü) Endometriosis Açıklanamayan İnfertilite (Unexplained Infertility) Servikal mukus problemleri (servikal faktör) Rahim ağzının (serviksin) anatomik problemleri Sperme karşı antikor varlığı Kadında yumurtlamanın olmaması veya yetersiz olması (Ovulatuar Faktör) Cinsel işlev bozukluklarında tercih edilen bir yöntemdir.
Tüm bu durumlarda, inseminasyon genelde 4-6 defa denenir. Deneme sayısı uygulama nedenine, çiftin ihtiyaçlarına ve durumuna göre ayarlanır.
Başarı şansı kullanıldığı duruma göre değişir. %5- 20 gebelik şansı vardır. Uygun kişiye, uygun teknikle doğru zamanda yapıldığında gebelik şansı artar. Aşılamadan sonuç alınamayan çiftlerde Mikroenjeksiyon (ICSI) ’ye geçilmelidir.
KAYNAK:HERA KADIN SAĞLIK MERKEZİ
Bu yazıyı yazan Doktora ulaşım bilgileri:
Prof. Dr. Yusuf AKCAN
Gastroenteroloji Uzm.
Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi
Tel. : 0 530 286 29 80
Tel. : 0 532 652 52 06
Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul
