Çocuklarda probiyotikler ve prebiyotikler

Kasım 29, 2010 da Pediatri (Pediatrics) dergisinde probiyotklerin ve prebiyotiklerin kullanımıyla ilgili bir derleme yayınlanmıştır.
Probiyotikler içerisinde canlı  mikroorganizmalar barındıran ve konakçının mikro florasını  değiştiren katkılar ve  yiyeceklere denir. Kontrolü çalışmalar da akut gastroenteritli çocuklarda bu durumun tedavisinde probiyotikler orta düzeyde etkili bulunmuştur. Başka hastalığı olmayan akut viral gastroenterit nedeniyle ishal geçiren çocuklarda erken dönemde probiyotik başlanması ishal süresini bir gün kadar kısaltmaktadır. Sağlıklı çocuklarda antibiyotiğe bağlı ishallerin tedavisinde probiyotklerin etkili olduğunu gösteren bir kanıt olmamasına rağmen kontrollü çalışmalarda bu durumu önlemek için kullanıldığında ise orta derecede etkili bulunmuştur. Yani probiyotikler   antibiyotik alan çocuklara direk verildiği taktirde daha faydalı olduğu buradan anlaşılmalıdır.

Doğum ağırlığı 1000  ile 1500 gram arasında olan düşük doğum ağırlıklı yeni doğanda probiyotik kullarımı  nekrotizan enterokoliti engellemekte faydalı bulunmuştur. Bununla birlikte ilk öncül çalışmalar probiyotiklerin  çocuklarda helikobakter pilori gastritinin tedavisinde, irritabl barsak sendromunda, konik ülseratif kolitte infantil kolitte ve çocukluk çağı atopisini engellemede cesaret verici sonuçlar göstermiştir. Şimdilik elimizdeki verilerle probiyotiklerin insan da kanseri tedavi etme veya engelleme de gösterilmiş bir faydası yoktur. Ayrıca pediatrik  crohn hastalığın tedavisinde yine gösterilmiş bir faydası yoktur. Rutin kullanım da probiyotiklerin çocukların ve yeni doğanların gıdalara ve besleme formüllerine eklenmesi şu andaki bilgilerle desteklenmemektedir. Ancak bununla birlikte eklenmesinin ise çocuğa bir zarar vermediği görülmektedir.Öte yandan, kronik ve ciddi hastalığı olan çocuklarda immun sistemi  baskılı olanlarda ve vücuda giren kateterleri, medikal aletleri bulunan çocuklarda  probiyotiklerin kullanmaması önerilir.  Prebiyotikler ise normal probiyotik bakterilerin üremesini ve aktiviteleri düzenlemek için verilen ve gıda niteliğinde olan veya katkı niteliğinde olan maddelerdir. İnsan sütünde bulunan prebiyotikler sık görülen genel enfeksiyonları ve atopik egzamayı azaltmada faydalı olur fakat yeni doğanın beslenmesinde prebiyotik veren eklenmesi için daha çok kanıta gerek vardır.

Bu derlemede henüz açık olan ve araştırılması gereken bazı sorulardan da bahsediliyor. Bu sorular şunlardır  : probiyotikler ne kadar süreyle hangi dozda kullanılmalıdır. Uzun vade kullanımda çocukların gastrointestinal florasına nasıl bir etkisi olmaktadır, probiyotikleri gebelik esnasında ve emzirme süresince kullanmanın faydaları var mıdır ve bunların yeni doğan beslenme maddelerine katılmasıyla karşılaştırmaları da gerekmektedir .

Bu arada probiyotikler ile ilgili ek diğer bulgulardan bahsetmek gerekirse, erişkinlerde helikobakter pilori enfeksiyonun tedavisinde orta derecede probiyotiklerin faydalı olduğunu gösteren çalışmalar olmuştur. Ancak çocuklarda bu durumu söylemek için daha fazla çalışmaya gerek vardır. Probiyotiklerin kabız ve veya püf puro bir kitlenin kabızlık da puro bir kitlenin kabızlık veya hafif probiyotik verin probiyotik prim kabızlık hep tuttum mutim probiyotiklerin kabızlık veya  irritabl barsak sendromunda  kullanımıyla ilgili kanıt henüz yeterli değildir. Sadece anne sütü ile beslenen çocuklarda, yeni doğan kolik ağrılarını azaltmak için probiyotikler faydalı bulunmuştur. Fakat daha fazla çalışmaya gerek vardır genel olarak önerilecekse gastrointestinal sistem dışındaki enfeksiyonlar için probiyotik veya prebiyotiklerin kullanımında çocuklarda yeterince kanıt yoktur. Çocuklarda alerjik hastalıklarda ve enfeksiyonlarda prebiyotikler kullanılmıştır ancak rutin olarak önermek için yeterli kanıt yoktur. Prebiyotikleri ülseratif kolit remisyonunu idame ettirmede kullanımıyla ilgili kontrolü çalışma yoktur. Hayvan çalışmalarında, kanserin önlenmesinde prebiyotiklerin kullanımı ile ilgili çalışmalar mevcuttur. İnsan çalışmalarında ise ihtiyaç vardır
Prebiyotik ve probiyotiklerden kombine ajanların kullanımının alerjik hastalıklarda faydalı olduğuna dair henüz bir kanıt yoktur ancak toplamda immun fonksiyonları kuvvetlendirebilir.
Probiyotikler ciddi ve ileri derece kronik hastalığı olan çocuklarda güvenli olduğu gösterilinceye kadar kullanılmamalıdır.

Prof. Dr. Yusuf AKCAN Gastroenteroloji Uzm. Ozel Istanbul Onkoloji Hastanesi Tel. : 0 530 286 29 80 Tel. : 0 532 652 52 06   Cevizli Mah. Toros Cad. No : 86 PK:34846 Maltepe / Istanbul ( Gulsuyu Metro duragi karsisi)