 |
 |
Güncellenme : 14.09.2011 |
| |
|
|
|
|
|
|
|
Tümüne Gözat
|
| |
Çocuklarda sedimantasyon yüksekliği , Sedimantasyon hızını artıran ve azaltan nedenler
Sedimantasyon nedir?
Sedimantasyon sıklıkla eritrosit sedimantasyon hızı olarak da isimlendirilmektedir. Sedimantasyon;bir tüp içerisinde pıhtılaşması önlenmiş kandaki eritrositlerin belli bir zaman içerisinde çökme hızı olarak değerlendirilebilinir.Pratikte sedimantasyon hızı belirtildiğinde (örneğin sedimantasyon 90; sedimantasyon 90 mm/saat) bu değer 1 saatte eritrositlerin tüp içerindeki çökme hızının mm olarak değeridir. Sedim ya da sedimantasyon hızı ESR (=ESH) olarak kısaltılır. Eritrosit çökme hızını en çok etkileyen etmenler fibrinojen, alfa-2 makroglobulin ve immunglobulinler gibi büyük asimetrik plazma proteinlerinin yoğunluklarıdır. Yüksek moleküler ağırlığı ve iğne biçimindeki yapısıyla en güçlü eritrosit aggregatörü olan fibrinojen, hemostazda major rol oynayan ve aynı zamanda doku onarımı ve iyileşmesinde de rolü olan bir plazma proteinidir. ESHna etkileri oransal olarak fibrinojenin %55, alfa-2 makroglobulinin %27, immunglobulinlerin %11 ve albuminin %7dir. --
Sedimantasyon normal değerleri;·
7 günden küçük bebekler için 7mm/saat altında olması,·
7 gün-50 yaş arası erkeklerde 15 mm/ saat altında olması ,
7 gün-50 yaş kadınlarda 20 mm/ saat altında olması ,·
50 yaş üzeri erkeklerde 20 mm/ saat altında ,kadınlarda 25 mm/saat altında olması normal değerlerdir. --
ESR (=ESH) şu durumlarda yararlıdır;
-Gizli hastalıkların saptanmasında Örneğin check up (çekap) tarama çalışmaları ile sedimantasyon yüksekliği varsa bunu yapabilecek nedenler araştırılır.
-Bazı hastalıkların takibinde. (Örneğin tuberküloz,akut romatizmal ateş hastalıklarında)
-Bir teşhisi veya ayırıcı tanıyı kesinleştirmede. Örneğin akut apandisitin erken dönemine karşın akut pelvik enflamatuvar hastalık. Akut seyreden gut’a karşı gizli seyreden gut hastalığı ayrımında
ESR(=ESH) ‘nin arttığı durumlar
-Enfeksiyonlar
-Anemi
-Hiperkolesterolemi
-Azotemi ile birlikte giden böbrek patolojileri
-Kronik böbrek yetmezliği
-Malignensisler (lösemi,lenfoma,myeloma başta olmak üzere)
-Enflamatuvar barsak hastalıkları(crohn,ülseratif kolit)
-Kollejen doku hastalıkları (FMF,HSP,ARA,JRA,SLE,Kawasaki hastalığı vb)
-Amiloidoz
-Otoimmün hastalıklar (çölyak hastalığı,hashimato tiroiditi,tip 1 diyabet,SLE,otoimmün hemolitik anemi,otoimmün trombositopeni,otoimmün hepatit vb)
-Hipotiroidi
-Diyabet ve nefropati
-Yanık
ESH’yi azaltan nedenler;
-Eritrosit anomalileri
-Orak hücreli anemi
-Herediter sferositoz-Anizositoz,mikrositoz
-Yüksek lökosit sayısı
-Aşırı antikoagülasyon
-Polisitemi
-Hipofibrinojenemi (DIC,Masif hepatik nekroz)
-Karciğer yetmezliği
-Konjestif kalp yetmezliği
-Kaşeksi ve anoreksi
-İlaçlar (kinin,salisatlar,yüksek doz steroidler
-Teknik nedenler (Düşük oda sıcaklığı,kan örneğinin pıhtılaşması-test 2 saat içinde yapılmazsa)
Sedimantasyon hızındaki artış hastalığın şiddetiyle doğru orantılıdır. Hastalığın iyileşme evresinde ateşin düşmesiyle birlikte ESH de normale döner, Bazı durumlarda ise, hastalık iyileştiği halde ESH (eritrosit sedimantasyon hızı) haftalarca yüksek kalabilir. Çocuk yaş grubunda belirgin ESH yüksekliği (100 mm/ saat üzeri) nedenleri ciddi hastalıkların bulgusu olabilir.
Hangi tetkikler yapılmalıdır
Hastada özellikle belirgin ESH yüksekliği varsa belirli tetkikler yapılabilinir. Bunlar;
- kansayımı, periferik yayma, ASO (özellikle 2 yaş üzerinde),crp,
-glikoz,üre,kreatinin
-ALT,AST,Total protein,albumin,fibrinojen
-RF,ANA
-Tam idrar tetkiki,idrar kültürü
-Akciğer grafisi , Abdomen USG.
Tabiki bu tetkiklerin bazılarının yapılıp yapılmama kararı hastanın klinik şikayet ve fizik muayene bulgularına göre belirlenir.
Belirgin Sedimantasyon (ESH) yüksekliği yapan hastalık grupları
1-Alt solunum yolu enfeksiyonları ilk sırayı alır (% 50 ye yakın) (Bu hastaların çoğunda ampiyem, akciğer absesi, pnömatosel oluşumu gibi komplikasyonlar mevcuttur). Tuberküloz Türkiyede sedimantasyon yüksekliği yapan alt solunum yolu enfeksiyonlarında unutulmamalıdır.
2-Romatolojik hastalıklar (JRA, ARA, FMF, KAWASAKİ sendromu,SLE) ikinci sırayı alır.
3-Malinite (lösemiler ilk sırada olmak üzere metaztaz yapmış solid tümörler)
4-Nefrolojik hastalıklar(nefrotik sendrom,akut glomerulonefrit) Belirgin ESH artışına neden olan hastalıkların ayırıcı tanısında; fizik muayene ve basit laboratuvar tetkikleri ile enfeksiyon ve nefrolojik hastalıklar çoğunlukla saptanabilmektedir. Ayırıcı tanı açısından özellikle romatolojik ve malin hastalıklar sorun oluşturabilmektedir. Hasta grupları birbirleriyle kıyaslandığında, belirgin ESH yüksekliği ile birlikte yüksek ateş, PNL sayısı , çomak sayısı ve yüksek CRP değeri daha çok enfeksiyon hastalıkları ve romatolojik hastalıklarla ilişkili saptanmıştır. Anemi ve trombositopeni varlığında ise ayırıcı tanıda öncelikli olarak hematolojik malinitelerin düşünülmesi sonucuna varılabilir. Romatolojik hasta grubunda yaş ortalaması diğer guruplar ile kıyaslandığında belirgin olarak yüksek saptanmış olması ayırıcı tanısı açısından yönlendirici olabilir. Sedimantasyon bazı durumlarda (enfeksiyon hastalıkları ve romatolojik hastalıklar) crp artışına eşlik edebilir.Ancak crp daha erken yükselip daha erken düşer,sedimantasyon ise genellikle daha geç yükselip daha geç düşer.
İlgili Kelimeler Listesi: çocukta sedimantasyon, ARA, JRA, FMF, SLE, HSP, Kawasaki Hastalığı, enfeksiyon hastalıkları, lösemi, nefrit,nefrotik sendrom
Not: Aşağıdaki linklerden ilgili diğer
konuları
okuyabilir,
mavi
linkler
hızlı
site içi
arama
yapabilirsiniz
|
|
|
